Viêm quy đầu và bao quy đầu

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Tình trạng vành tai (gờ đối luân) bị duỗi phẳng, làm tăng góc và khoảng cách giữa tai và đầu (auriculocephalic angle/distance), khiến tai có vẻ nhô ra khỏi đầu (tai vểnh). Từ đồng nghĩa: tai lừa, tai Mickey Mouse, tai dơi.
• Sinh lý bệnh: Chủ yếu do nếp gấp đối luân (antihelical fold) kém phát triển (hoặc bị mất) và sụn vành tai quá lớn (đặc biệt là hõm loa tai lớn), khiến auriculocephalic angle tăng hoặc khoảng cách giữa tai và da đầu tăng.
• Nguyên nhân: Cơ chế chính xác chưa rõ, nhưng có thể liên quan đến yếu tố di truyền và bất thường phát triển sụn. Có thể xảy ra ở cả hai bên hoặc một bên.
• Triệu chứng chính: Bất thường về thẩm mỹ của hình dạng tai (thông thường không gây suy giảm thính lực). Có thể gây căng thẳng tâm lý hoặc các vấn đề xã hội – tâm lý như bị trêu chọc trong tập thể.
• Tiêu chuẩn chẩn đoán (lâm sàng): Khi rìa vành tai cách da đầu khoảng từ 2,5 cm trở lên hoặc auriculocephalic angle tăng lên khoảng từ 40 độ trở lên, điều này có thể hỗ trợ chẩn đoán. Chẩn đoán chủ yếu dựa trên dấu hiệu lâm sàng.

Phương pháp điều trị

• Bảo tồn (không phẫu thuật):
  • Trẻ sơ sinh (từ vài ngày đến vài tuần sau sinh): Khi sụn tai còn mềm dẻo, có thể thử chỉnh hình bằng cách cố định bằng băng dính hoặc sử dụng dụng cụ tạo hình tai (ear molding). Hiệu quả giảm đi sau giai đoạn này.
• Điều trị phẫu thuật (phẫu thuật tạo hình):
  • Kỹ thuật khâu bảo tồn sụn (cartilage-sparing suture techniques, ví dụ: khâu Mustardé): Rạch da phía sau tai, tạo nếp gấp bằng chỉ khâu mà không cắt sụn để chỉnh sửa tình trạng tai vểnh.
  • Cắt bỏ hoặc cố định lùi loa tai (conchal setback): Khi sụn loa tai quá lớn, cắt bỏ một phần hoặc cố định sụn để kéo tai về phía đầu.
  • Kỹ thuật kết hợp: Kết hợp phương pháp khâu với cắt bỏ/tạo hình sụn.
  • Gây mê: Phần lớn trẻ em được gây mê toàn thân; ở người lớn có thể gây tê tại chỗ + an thần hoặc gây mê toàn thân.
• Chăm sóc sau phẫu thuật: Duy trì băng ép (chẳng hạn như băng đô) trong một khoảng thời gian nhất định (ví dụ: khoảng một tuần), phòng ngừa nhiễm trùng và tụ máu, hạn chế hoạt động (đặc biệt là những hoạt động gây áp lực lên tai)
• Lưu ý (nguy cơ biến chứng và tự chăm sóc):
  • Biến chứng phẫu thuật: Nhiễm trùng, tụ máu, lộ chỉ khâu, sẹo, bất đối xứng, khả năng sụn trở lại vị trí cũ (tai vểnh trở lại), và hiếm gặp là giảm cảm giác tại vùng phẫu thuật.
  • Tự chăm sóc: Tuân thủ hướng dẫn sau phẫu thuật (thời gian đeo băng/băng đô, chăm sóc vết thương, v.v.); đến bệnh viện ngay khi bị chảy máu, đau dữ dội hoặc sốt.

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (kèm ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng/thông tin cần chuẩn bị:
  • Danh sách các thuốc đang dùng (bao gồm thuốc chống đông máu và aspirin)
  • Tiền sử phẫu thuật và gây mê, có hay không có bệnh chảy máu, tiền sử dị ứng
  • Việc đã từng thử điều trị bằng băng dính hoặc chỉnh hình (ear molding) trong giai đoạn sơ sinh hay chưa và kết quả
  • Ghi chép về những thay đổi hình dạng tai (bắt đầu nhận thấy từ khi nào, một bên/hai bên, v.v.)
  • Ảnh hưởng tâm lý do các triệu chứng (các vấn đề ở trường học và trong đời sống xã hội, v.v.)
  • Ảnh (chính diện, hai bên nhìn nghiêng) — giúp đánh giá hình dạng tai khi khám ngoại trú
• Những thứ cần cho bác sĩ xem khi khám ngoại trú: Ảnh, danh sách thuốc, hồ sơ điều trị trước đây (nếu có)

Ví dụ các câu hỏi chung dành cho bác sĩ

• Lợi ích dự kiến và những nguy cơ chính của phương pháp điều trị (hoặc phẫu thuật) này là gì?
• Thời gian hồi phục dự kiến sau phẫu thuật và khi nào có thể trở lại sinh hoạt thường ngày?
• Có cần làm xét nghiệm hoặc kiểm tra bổ sung không (xét nghiệm máu, chụp ảnh, v.v.)?
• Khả năng tái phát sau phẫu thuật là bao nhiêu? Nếu cần phẫu thuật lại thì khi nào nên thực hiện?
• Những nguy cơ liên quan đến gây mê là gì (đặc biệt trong trường hợp trẻ em)?

Ví dụ các câu hỏi dành riêng cho bệnh

• Trong trường hợp trẻ sơ sinh: Em bé của chúng tôi là trẻ sơ sinh; hiện đã đến thời điểm bắt đầu hoặc có thể bắt đầu điều trị bằng băng dính hoặc ear molding chưa? (khả năng thực hiện/hiệu quả/thời gian được khuyến nghị)
• Trong trường hợp cân nhắc phẫu thuật: Kỹ thuật phẫu thuật nào được khuyến nghị cho con tôi (hoặc cho tôi), và có thể kỳ vọng mức độ cân xứng giữa hai tai sau phẫu thuật như thế nào?

(Tham khảo: Chẩn đoán và điều trị có thể khác nhau tùy theo tình trạng của từng bệnh nhân, vì vậy hãy trao đổi với bác sĩ chuyên khoa phụ trách trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.)