Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)
- Nguyên nhân: Pseudomonas spp. (chủ yếu là Pseudomonas aeruginosa, tiếng Hàn là 녹농균) tồn tại phổ biến trong đất, nước và môi trường, sau đó gây nhiễm trùng cơ hội ở người suy giảm miễn dịch hoặc bệnh nhân sử dụng thiết bị y tế. Thường xảy ra ở vết thương, vết bỏng, các dụng cụ nhân tạo (ống dẫn, catheter) và vị trí thực hiện thủ thuật trong thời gian nằm viện.
- Sinh lý bệnh: Vi khuẩn xâm nhập qua niêm mạc, da hoặc vùng bị tổn thương cơ học, gây hoại tử mô tại chỗ và hình thành mủ; độc tố và nội độc tố làm tăng phản ứng viêm, khi lan vào máu có thể gây nhiễm khuẩn huyết. Một số chủng vi khuẩn có tình trạng đa kháng thuốc.
- Triệu chứng chính: Đỏ, đau, nóng và chảy mủ tại vị trí nhiễm trùng; phát ban da (ví dụ: viêm nang lông sau khi tiếp xúc với bồn tắm nước nóng hoặc bồn tắm); khi nhiễm trùng đường hô hấp có thể ho, khó thở và sốt (viêm phổi mắc phải trong bệnh viện); ngoài ra có thể bị viêm tai giữa, viêm xoang, triệu chứng đường tiết niệu, viêm tuyến tiền liệt, v.v. Khi nhiễm trùng máu có thể rét run, sốt cao và sốc.
Phương pháp điều trị
- Nguyên tắc chẩn đoán: Thực hiện nuôi cấy (vết thương, máu, đờm, nước tiểu, v.v.) và xét nghiệm độ nhạy cảm với kháng sinh từ vị trí nghi ngờ nhiễm trùng. Khi cần, thực hiện xét nghiệm hình ảnh (X-quang ngực/CT, v.v.).
- Điều trị bằng thuốc (tiêu chuẩn chung): Lựa chọn kháng sinh dựa trên độ nhạy cảm của chủng vi khuẩn.
- Khi nhiễm trùng nặng, nhiễm trùng máu hoặc có nguy cơ kháng thuốc, khuyến cáo điều trị phối hợp (ví dụ: nhóm beta-lactam + aminoglycoside hoặc fluoroquinolone).
- Ví dụ về các thuốc có tác dụng chống Pseudomonas có thể sử dụng: piperacillin‑tazobactam, ceftazidime, cefepime, carbapenem (meropenem, imipenem; có thể có một số trường hợp kháng thuốc), aztreonam, aminoglycoside (gentamicin, tobramycin), fluoroquinolone (ciprofloxacin), polymyxin (colistin, polymyxin B) — trong trường hợp đa kháng thuốc có thể cần dùng thuốc điều trị dự phòng hoặc điều trị cứu vãn.
- Nhiễm trùng tại chỗ: Viêm da hoặc viêm nang lông nhẹ thường cải thiện với điều trị tại chỗ (sát khuẩn, thuốc mỡ kháng sinh). Đối với ống tai ngoài (viêm tai ngoài ở người bơi), sử dụng thuốc kháng sinh và steroid nhỏ tại chỗ (ví dụ: ciprofloxacin otic).
- Điều trị bằng đường hít: Trong nhiễm trùng đường thở mạn tính (ví dụ: bệnh nhân xơ nang), có thể sử dụng aminoglycoside dạng hít (tobramycin dạng hít), v.v.
- Thủ thuật/phẫu thuật: Dẫn lưu ổ nhiễm trùng và loại bỏ mô hoại tử (dẫn lưu ngoại khoa/cắt lọc) hoặc loại bỏ thiết bị y tế bị nhiễm bẩn (chẳng hạn catheter tĩnh mạch trung tâm). Trong các trường hợp viêm xương khớp, viêm nội tâm mạc tiến triển nặng, v.v., có thể cần điều trị phẫu thuật.
- Lưu ý trong quá trình điều trị và chăm sóc sinh hoạt: Tuân thủ cách dùng và thời gian sử dụng kháng sinh đã được chỉ định; bổ sung nước và dinh dưỡng; đến ngay cơ sở y tế khi bị sốt hoặc vết thương trở nên nặng hơn. Tránh tiếp xúc với bồn tắm nước nóng, bồn tắm, suối nước nóng và các vùng nước thường bị ô nhiễm (bể nước nóng, bồn jacuzzi). Để phòng ngừa nhiễm trùng trong bệnh viện, cần thực hiện vệ sinh tay và chăm sóc catheter nghiêm ngặt.
- Nguy cơ biến chứng: Nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi nặng hơn, viêm tủy xương, viêm nội tâm mạc, loét giác mạc, nhiễm trùng da hoại tử (ví dụ: ecthyma gangrenosum), v.v. Tiên lượng xấu ở người suy giảm miễn dịch và người mắc bệnh nền nặng.
Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (kèm vật dụng cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)
- Vật dụng và thông tin cần chuẩn bị:
- Danh sách tất cả các thuốc đang dùng (thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thực phẩm bổ sung) và tiền sử dị ứng, đặc biệt là dị ứng thuốc
- Ghi chép thời điểm sốt gần đây, ngày bắt đầu triệu chứng và diễn biến triệu chứng (nếu có ảnh, hãy chuẩn bị ảnh vết thương hoặc phát ban)
- Kết quả xét nghiệm gần đây (nuôi cấy, xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh) hoặc tiền sử sử dụng kháng sinh trước đây
- Tiền sử nhập viện, các thiết bị y tế đang sử dụng (ống thông tĩnh mạch trung tâm, ống thông đường tiết niệu, v.v.), và việc có đang điều trị ức chế miễn dịch hay không (steroid, thuốc chống ung thư, v.v.)
- Bệnh nền (đái tháo đường, suy thận, bệnh gan, v.v.)
- Những điều cần thông báo trước với nhân viên phụ trách khi đi khám ngoại trú (ví dụ):
- “Loại kháng sinh gần đây đã sử dụng và thời gian sử dụng là gì?”
- “Vết thương hoặc tình trạng sốt gần đây đột ngột nặng hơn (hoặc cải thiện) — tôi xin cho xem ảnh.”
Ví dụ về các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ
- Chủng vi khuẩn này nhạy cảm với những loại kháng sinh nào? (Đề nghị giải thích kết quả nuôi cấy và xét nghiệm độ nhạy cảm)
- Có cần nhập viện hoặc điều trị bằng kháng sinh đường tĩnh mạch không? Thời gian điều trị là bao lâu?
- Các tác dụng phụ chính của kháng sinh và những xét nghiệm cần theo dõi (chẳng hạn chức năng thận) là gì?
- Tiên lượng sau nhiễm trùng như thế nào? Cần chú ý những gì để phòng ngừa biến chứng?
- Trong sinh hoạt hằng ngày cần tránh những hoạt động nào (bồn tắm nước nóng, bể bơi, v.v.) và chăm sóc vết thương như thế nào?
Ví dụ về các câu hỏi tùy theo từng bệnh
- Kết quả nuôi cấy cho thấy Pseudomonas đa kháng thuốc. Bác sĩ khuyến nghị phối hợp những loại kháng sinh nào, hoặc có cần làm thêm xét nghiệm độ nhạy cảm không?
- Đây là nhiễm trùng da (hoặc ống tai ngoài, giác mạc); làm thế nào để判断 liệu điều trị tại chỗ có đủ hay cần sử dụng kháng sinh toàn thân?