Thiểu sản tuyến vú

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Tình trạng mô tuyến vú không phát triển đầy đủ, khiến vú nhỏ hoặc có hình dạng nhỏ (thiểu sản vú, Micromastia). Cũng bao gồm các trường hợp teo/chảy xệ sau sinh và cho con bú hoặc do lão hóa.
• Nguyên nhân
  • Thiểu sản vú bẩm sinh (tuyến vú phát triển không đầy đủ trong giai đoạn xuất hiện các đặc tính sinh dục thứ phát ở tuổi dậy thì). Ở một số trường hợp, tình trạng này có thể đi kèm các dị tật thành ngực và cơ như hội chứng Poland.
  • Nguyên nhân mắc phải: mất mô do phẫu thuật vú, xạ trị hoặc chấn thương; teo do lão hóa, v.v.
• Sinh lý bệnh: Do sự phát triển kém của mô tuyến vú và mô mỡ, thể tích vú nhỏ; cấu trúc vú (ống tuyến và mô tuyến) nhìn chung vẫn được duy trì nên chức năng (tiết sữa) không bị mất hoàn toàn. Tuy nhiên, khi thiểu sản tuyến vú, khả năng cho con bú có thể giảm.
• Triệu chứng chính: Chủ yếu là không hài lòng về thẩm mỹ (ngực nhỏ, không cân xứng), hiếm khi có cảm giác khó chịu liên quan đến tâm lý hoặc hình ảnh bản thân. Đau thể chất hoặc triệu chứng chức năng không thường gặp.
• Chẩn đoán: Khám lâm sàng là cơ bản (đánh giá kích thước, độ cân xứng, tình trạng mô vú, da và núm vú). Khi cần, thực hiện siêu âm vú, chụp X-quang tuyến vú, v.v. để xác định có dị tật hay không và chẩn đoán phân biệt với các tổn thương khác.

Phương pháp điều trị

• Mục tiêu điều trị: Cải thiện thể tích và hình dạng vú (về thẩm mỹ), cải thiện độ cân xứng. Điều trị bằng thuốc nhằm phục hồi chức năng không phải là phương pháp tiêu chuẩn.
• Phương pháp không phẫu thuật
  • Sử dụng vật liệu độn (vật liệu độn bên ngoài) để thay thế tạm thời.
  • Ghép mỡ tự thân (autologous fat grafting): Có thể ghép mỡ cơ thể để tăng thể tích, nhưng cần cân nhắc tỷ lệ hấp thu và khả năng phải thực hiện lặp lại khi cần.
• Phương pháp phẫu thuật (điều trị tiêu chuẩn)
  • Phẫu thuật nâng ngực (đặt túi độn ngực)
    • Loại túi độn: Túi nước muối sinh lý, túi gel silicone (chẳng hạn gel silicone kết dính). Mỗi loại túi độn có sự khác nhau về cảm giác khi chạm, nguy cơ khi bị vỡ, trọng lượng, v.v.; cần lựa chọn sau khi được tư vấn về ưu điểm và nhược điểm.
    • Vị trí đặt: Bên dưới tuyến vú (tuyến) (subglandular), bên dưới cơ (cơ ngực lớn) (submuscular), hoặc mặt phẳng kép (dual-plane).
    • Vị trí đường rạch: Nếp dưới vú (inframammary), quanh quầng vú (periareolar), nách (axillary), hoặc hiếm hơn là qua rốn (trans-umbilical), v.v. Lựa chọn dựa trên sẹo, khả năng tiếp cận phẫu thuật, ảnh hưởng đến việc cho con bú, v.v.
    • Gây mê: Thông thường thực hiện gây mê toàn thân.
  • Các phẫu thuật khác: Tùy theo biến dạng phức tạp (đối xứng giả, thiếu da, v.v.), có thể kết hợp phẫu thuật chỉnh sửa quầng vú và hình dạng vú.
• Chăm sóc và khuyến nghị trước/sau phẫu thuật
  • Trước phẫu thuật: Đánh giá tình trạng sức khỏe (điện tâm đồ, xét nghiệm máu, v.v.), khuyến cáo ngừng hút thuốc (nhằm giảm nguy cơ làm chậm lành vết thương), kiểm tra và điều chỉnh các thuốc đang dùng (như thuốc chống đông máu, v.v.).
  • Sau phẫu thuật: Nếu sử dụng ống dẫn lưu, tháo trong vài ngày; mang băng ép/áo ngực nâng đỡ; tháo chỉ sau 1–2 tuần; có thể thực hiện các hoạt động sinh hoạt nhẹ trong vòng 1 tuần, nhưng khuyến cáo hạn chế các bài tập nặng sử dụng cánh tay trong 2–3 tuần. Nếu có dấu hiệu bất thường như nhiễm trùng, chảy máu hoặc đau dữ dội, cần đi khám ngay.
• Biến chứng và điểm cần lưu ý
  • Co thắt bao xơ (co thắt nang) gây cứng và biến dạng vú
  • Vỡ túi độn (đặc biệt trong thời gian dài), tỷ lệ vỡ khác nhau tùy loại túi độn
  • Nhiễm trùng, chảy máu/tụ máu, sẹo, thay đổi cảm giác núm vú (phần lớn hồi phục), ảnh hưởng đến việc diễn giải kết quả chụp X-quang tuyến vú
  • Hiếm khi có báo cáo về các biến chứng hiếm gặp như u lympho tế bào T liên quan đến túi độn vú (BIA‑ALCL); cần đánh giá khả năng liên quan, đặc biệt với túi độn bề mặt nhám
  • Túi độn không tồn tại vĩnh viễn, vì vậy cần giải thích về việc theo dõi dài hạn và khả năng phải thay túi
• Kiểm tra theo dõi
  • Khuyến cáo khám lâm sàng định kỳ. Đối với túi silicone, nếu nghi ngờ bị vỡ, đánh giá bằng siêu âm hoặc MRI. Lập kế hoạch theo dõi bằng hình ảnh theo khuyến cáo của nhà sản xuất và từng quốc gia.

Các điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm đồ cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)

• Thông tin/đồ cần mang theo
  • Danh sách các thuốc đang dùng (bao gồm vitamin, thuốc thảo dược Hàn Quốc và thuốc chống đông máu)
  • Tiền sử phẫu thuật và gây mê
  • Tình trạng hút thuốc, uống rượu và những thay đổi gần đây
  • Tiền sử dị ứng (thuốc, latex, v.v.)
  • Tiền sử gia đình (ung thư vú, v.v.)
  • Kết quả và hình ảnh các xét nghiệm vú trước đây (chụp X-quang tuyến vú, siêu âm, MRI) nếu có thể
  • Tiền sử cho con bú và việc có dự định mang thai hay không
• Các mục nên ghi lại tại phòng khám ngoại trú
  • Thời điểm thay đổi về kích thước và độ cân xứng của vú (có từ thời niên thiếu hay xuất hiện sau sinh, v.v.)
  • Có đau, thay đổi cảm giác hoặc bất thường ở da hay không
  • Kỳ vọng về thẩm mỹ (kích thước và hình dạng mong muốn)
• Ví dụ câu hỏi đơn giản (nên chuẩn bị trước để hỏi bác sĩ)
  • Đánh giá khả năng phù hợp với phẫu thuật (bao gồm việc đã hoàn tất phát triển hay chưa)
  • Loại túi độn được khuyến nghị và thời gian hồi phục dự kiến
  • Thời điểm trở lại sinh hoạt hằng ngày và những hạn chế sau phẫu thuật

Ví dụ các câu hỏi chung nên hỏi bác sĩ

• Ưu điểm và nhược điểm của phẫu thuật (thủ thuật) này là gì? Những biến chứng dự kiến có thể xảy ra là gì?
• Dựa trên vóc dáng và tình trạng vú của tôi, lựa chọn túi độn (hoặc ghép mỡ) nào là phù hợp nhất?
• Tuổi thọ của túi độn là bao lâu và khả năng cần thay túi là bao nhiêu?
• Phẫu thuật sẽ ảnh hưởng như thế nào đến chụp X-quang tuyến vú (tầm soát) trong tương lai?
• Phẫu thuật có ảnh hưởng đến khả năng cho con bú sau này không?
• Thời gian hồi phục và thời điểm có thể trở lại sinh hoạt, tập thể dục là khi nào?

Ví dụ các câu hỏi dành riêng cho bệnh

• Trong trường hợp của tôi (dựa trên tuổi, tình trạng phát triển và vóc dáng), làm thế nào để xác định "sự phát triển của vú đã hoàn tất hay chưa"? (liên quan đến việc quyết định thời điểm phẫu thuật)
• Ưu và nhược điểm của từng loại túi độn (nước muối sinh lý so với gel silicone kết dính) là gì, và lịch theo dõi dài hạn (kiểm tra) được khuyến nghị như thế nào?

(Tham khảo: Các phương pháp điều trị, biến chứng, khuyến nghị kiểm tra theo dõi, v.v. có thể khác nhau tùy tình trạng của từng người, khuyến cáo của nhân viên y tế, quy định của từng quốc gia và khuyến cáo của nhà sản xuất. Vì vậy, hãy trao đổi với bác sĩ phụ trách để quyết định chẩn đoán cụ thể và kế hoạch điều trị.)