Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)
- Định nghĩa: Tình trạng dây hãm lưỡi dưới lưỡi (mô nối lưỡi với sàn miệng) ngắn hoặc kém đàn hồi, làm hạn chế vận động của lưỡi (Ankyloglossia, chứng ngắn dây hãm lưỡi).
- Nguyên nhân·sinh lý bệnh: Phần lớn là do rối loạn phát triển bẩm sinh, đôi khi hiếm gặp có thể xuất hiện sau phẫu thuật hoặc chấn thương. Khi dây hãm lưỡi ngắn, động tác nâng và đưa phần trước của lưỡi về phía trước bị hạn chế, ảnh hưởng đến việc ngậm bắt vú, phát âm và vệ sinh răng miệng.
- Triệu chứng chính: Trẻ sơ sinh khó bú (ngậm bắt vú kém, mẹ bị đau núm vú), đầu lưỡi có hình chữ W, phát âm sai (đặc biệt các âm ㄹ·ㅅ·ㅆ·ㅈ·ㅊ, v.v.), hôi miệng do mảng bám trên lưỡi tích tụ trong khoang miệng. Chẩn đoán chủ yếu được thực hiện bằng kiểm tra bằng mắt (quan sát cảm giác cản trở khi nâng lưỡi và hình dạng đầu lưỡi).
Phương pháp điều trị
- Quản lý không phẫu thuật
- Đối với trẻ sơ sinh giai đoạn đầu, thử cải thiện triệu chứng bằng cách điều chỉnh tư thế cho bú, sử dụng dụng cụ hỗ trợ cho bú, tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ (chuyên gia tư vấn cho bú·huấn luyện nuôi con bằng sữa mẹ), v.v.
- Nếu có vấn đề về phát âm, kết hợp trị liệu ngôn ngữ (đánh giá và phục hồi chức năng với chuyên viên trị liệu ngôn ngữ).
- Điều trị phẫu thuật
- Frenotomy (rạch đơn giản): Thủ thuật đơn giản rạch màng dưới lưỡi (dây hãm lưỡi). Có thể thực hiện tương đối đơn giản ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
- Frenuloplasty (bao gồm khâu chỉnh sửa): Tái sắp xếp và khâu mô (bằng chỉ tự tiêu) để giảm căng và hạn chế tái bám dính. Được lựa chọn khi trẻ lớn hơn hoặc mô dày.
- Gây mê: Ở trẻ sơ sinh thường có thể thực hiện dưới gây tê tại chỗ hoặc bằng thủ thuật ngắn; đối với phẫu thuật kéo dài, trẻ em và người lớn, cân nhắc gây tê tại chỗ hoặc gây mê toàn thân.
- Thuốc và chăm sóc sau phẫu thuật
- Kiểm soát đau (thuốc giảm đau nhẹ), chăm sóc vết thương, theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng.
- Hướng dẫn vận động lưỡi (kéo giãn) và vận động khoang miệng để phòng ngừa tái dính.
- Khi cần, trị liệu ngôn ngữ sau phẫu thuật và hướng dẫn lại việc nuôi con bằng sữa mẹ/cho bú.
- Những điều cần lưu ý
- Khi phẫu thuật có khả năng xảy ra chảy máu·nhiễm trùng·đau·sẹo trong quá trình lành thương và tổn thương thần kinh.
- Quyết định phẫu thuật cần được đưa ra sau khi trao đổi với bác sĩ chuyên khoa, xem xét tổng hợp mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, độ tuổi và mức độ ảnh hưởng đến việc bú·phát âm.
- Ngay cả sau phẫu thuật, vẫn có thể cần trị liệu ngôn ngữ để cải thiện phát âm.
- Biến chứng
- Chảy máu, nhiễm trùng, hình thành sẹo, tái dính (tái phát), chậm lành thương, hiếm gặp là tổn thương thần kinh.
- Tiên lượng
- Nếu được thực hiện thủ thuật và phục hồi chức năng phù hợp, việc bú, vận động lưỡi·phát âm sẽ cải thiện ở phần lớn trường hợp. Tiên lượng tốt khi được chẩn đoán·điều trị sớm.
Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm ví dụ câu hỏi)
- Vật dụng và thông tin cần chuẩn bị
- Danh sách các loại thuốc hiện đang sử dụng (đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, bao gồm cả thuốc liên quan đến việc cho bú).
- Thông tin về các phẫu thuật·bệnh sử trước đây và dị ứng.
- Thời điểm bắt đầu, tần suất và mức độ nghiêm trọng của vấn đề về bú·phát âm (ví dụ: thời gian bú, cách trẻ mút, thay đổi về lượng sữa mẹ·sữa công thức uống vào).
- Video quay khi cho bú (cảnh cho bú do mẹ·người chăm sóc quay), ảnh hoặc video cho thấy hình dạng hay vận động của lưỡi.
- Kết quả các xét nghiệm liên quan trước đây (nếu có).
- Các nội dung hữu ích khi mô tả triệu chứng lúc khám (ví dụ câu hỏi)
- Trong khi bú, em bé không bú được bao nhiêu? (thời gian bú, tình trạng tăng cân)
- Có vấn đề gì về phát âm (hoặc phát triển lời nói)? Phát hiện từ khi nào?
- Kỳ vọng của cha mẹ khi mong muốn phẫu thuật (cải thiện việc bú, cải thiện phát âm, v.v.)
- Trước đây đã từng được hướng dẫn hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ hoặc trị liệu ngôn ngữ hay chưa
Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ
- Ưu điểm và nhược điểm của phẫu thuật (thủ thuật) này là gì? Khả năng xảy ra tác dụng phụ ở mức nào?
- Trong trường hợp của chúng tôi (của con tôi), có khả năng cải thiện mà không cần phẫu thuật không?
- Phương pháp gây mê và mức độ an toàn khi thực hiện thủ thuật như thế nào?
- Kiểm soát đau và thời gian hồi phục sau phẫu thuật ở mức nào?
- Khả năng tái phát (tái dính) sau phẫu thuật là bao nhiêu và cách xử trí khi tái phát là gì?
- Nếu cần trị liệu ngôn ngữ hoặc hướng dẫn lại việc cho bú sau phẫu thuật thì bắt đầu khi nào?
Ví dụ các câu hỏi phù hợp với từng bệnh
- Vấn đề bú của em bé có thể cải thiện ở mức độ nào nhờ phẫu thuật? (ví dụ: mức kỳ vọng về cải thiện tăng cân·lượng sữa mẹ uống vào)
- Bác sĩ có thể hướng dẫn các bài tập cụ thể (kéo giãn) hoặc phương pháp chăm sóc tại nhà để phòng ngừa tái dính sau phẫu thuật không?