Viêm nướu

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Viêm nướu là tình trạng viêm khu trú của nướu, chủ yếu do mảng vi khuẩn (mảng bám) trên bề mặt răng gây ra. Khi có cao răng đã vôi hóa, kích thích do vi khuẩn kéo dài khiến tình trạng viêm nặng hơn. Những thay đổi hormone (dậy thì, mang thai, v.v.) ảnh hưởng đến mạch máu và phản ứng miễn dịch của nướu, từ đó thúc đẩy sự xuất hiện của viêm nướu.
• Sinh lý bệnh: Sự tương tác giữa vi khuẩn gây bệnh trong mảng bám tích tụ trên bề mặt răng và phản ứng miễn dịch của vật chủ (niêm mạc miệng và nướu) gây giãn mạch, phù nề và chảy máu nướu. Nếu không được điều trị, tình trạng viêm có thể lan đến mô liên kết của nướu, dây chằng nha chu và xương ổ răng, tiến triển thành viêm nha chu (Periodontitis).
• Triệu chứng chính: Nướu đỏ, sưng, chảy máu khi đánh răng, hôi miệng, đau khi ấn hoặc cảm giác khó chịu ở nướu. Ở giai đoạn đầu, nhiều trường hợp có triệu chứng chủ quan nhẹ.
• Dịch tễ học (tham khảo): Tỷ lệ mắc bệnh nướu cao ở người trưởng thành (ví dụ: trên 50% ở người từ 20 tuổi trở lên, khoảng 75% ở người từ 35 tuổi trở lên), và bệnh thường gặp hơn ở người cao tuổi. Khoảng một nửa phụ nữ mang thai có thể bị viêm nướu thai kỳ.

Phương pháp điều trị

• Nguyên tắc cơ bản: Loại bỏ mảng bám và cao răng, đồng thời cải thiện vệ sinh răng miệng là yếu tố cốt lõi. Hầu hết trường hợp có thể hồi phục nếu được chẩn đoán và kiểm soát sớm.
• Điều trị không phẫu thuật
  • Lấy cao răng chuyên nghiệp và đánh bóng bề mặt răng: giúp cải thiện tình trạng viêm bằng cách loại bỏ mảng bám và cao răng.
  • Hướng dẫn đánh răng đúng cách (ít nhất 2 lần mỗi ngày, sử dụng bàn chải lông mềm, khuyến nghị phương pháp Bass hoặc phương pháp xoay) và sử dụng chỉ nha khoa, bàn chải kẽ răng (hằng ngày).
  • Sử dụng nước súc miệng tại chỗ trong thời gian ngắn (ví dụ: nước súc miệng chlorhexidine 0,12%) có thể giúp kiểm soát viêm, nhưng cần lưu ý các tác dụng phụ khi sử dụng lâu dài (như làm ố màu bề mặt răng).
• Điều trị bằng thuốc
  • Sử dụng thuốc chống viêm giảm đau không steroid (NSAIDs) khi cần để kiểm soát đau và viêm.
  • Trong trường hợp có triệu chứng nhiễm trùng toàn thân (sốt, sưng, tiết dịch mủ, v.v.) hoặc áp xe nha chu cấp tính, có thể cân nhắc kê thuốc kháng sinh (ví dụ: amoxicillin, metronidazole, v.v.). Tránh sử dụng kháng sinh tùy tiện và tuân theo đơn của bác sĩ.
• Điều trị phẫu thuật
  • Thường không cần thiết ở giai đoạn viêm nướu. Khi có mất mô nha chu mạn tính hoặc tiến triển (viêm nha chu), có thể cân nhắc phẫu thuật nha chu (phẫu thuật vạt nha chu, phẫu thuật tái tạo, v.v.).
• Quản lý lối sống và lưu ý
  • Bỏ thuốc lá: Hút thuốc cản trở quá trình lành viêm và thúc đẩy bệnh tiến triển.
  • Tăng cường vệ sinh răng miệng khi có thay đổi hormone (mang thai, dậy thì, sử dụng thuốc tránh thai đường uống, v.v.). Lấy cao răng trong thai kỳ nhìn chung an toàn (đặc biệt được khuyến nghị trong tam cá nguyệt thứ hai), nhưng cần trao đổi với bác sĩ và nha sĩ khi điều trị.
  • Khuyến nghị khám nha khoa định kỳ (thường cách 6 tháng một lần, hoặc thường xuyên hơn nếu cần) và lấy cao răng định kỳ.
• Tiên lượng: Phần lớn trường hợp có thể hồi phục và đảo ngược được nhờ vệ sinh răng miệng phù hợp và điều trị nha khoa. Nếu không điều trị, bệnh có nguy cơ tiến triển thành viêm nha chu và mất răng.

Những điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (kèm ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng và thông tin cần chuẩn bị
  • Danh sách các thuốc đang sử dụng (bao gồm thuốc chống đông máu, thuốc ức chế miễn dịch, thuốc hormone, v.v.)
  • Hồ sơ điều trị nha khoa trước đây (lấy cao răng gần đây, phục hình, nhổ răng, v.v.)
  • Thời điểm xuất hiện và diễn biến của triệu chứng (tần suất chảy máu, có đau hay không, có mủ hoặc sưng hay không, có sốt hay không)
  • Tình trạng hút thuốc và thói quen uống rượu, chăm sóc răng miệng
  • Tình trạng mang thai hoặc khả năng mang thai (tuần thai)
  • Các bệnh toàn thân gần đây (đái tháo đường, bệnh tim mạch, v.v.) và hồ sơ y tế
  • Ảnh vùng có triệu chứng (nếu có thể) hoặc nhật ký triệu chứng
• Thông tin có thể cung cấp khi khám ngoại trú
  • Khuyến nghị nộp hồ sơ khám nha khoa gần đây (nếu có) và phim X-quang răng (trong vòng 1–2 năm gần đây)

Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ

• "Để hồi phục hoàn toàn tình trạng này cần điều trị gì và thời gian dự kiến là bao lâu?"
• "Tác dụng phụ và thời gian sử dụng của các thuốc được kê (nước súc miệng, thuốc giảm đau, v.v.) như thế nào?"
• "Tần suất khám định kỳ và lấy cao răng nên như thế nào?"
• "Trong sinh hoạt hằng ngày, phương pháp chăm sóc răng miệng nào cần đặc biệt lưu ý?"

Ví dụ các câu hỏi phù hợp với từng tình trạng bệnh

• Nếu đang mang thai: "Điều trị viêm nướu trong thai kỳ (như lấy cao răng) nên được thực hiện khi nào và như thế nào để an toàn?"
• Nếu hút thuốc: "Việc bỏ thuốc lá ảnh hưởng đến quá trình lành nướu ở mức độ nào và có cần thêm biện pháp hỗ trợ cai thuốc nào không?"