Lỗ bầu dục còn thông

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa và sinh lý bệnh: Ứ nước vòi trứng là tình trạng đoạn cuối của vòi trứng (ống dẫn trứng ở hai bên tử cung) bị tắc, khiến dịch tiết hoặc dịch rỉ viêm trong vòi trứng không thể thoát ra và ứ đọng, làm vòi trứng giãn rộng. Khi tình trạng viêm mạn tính gây xơ hóa và dính, chức năng vòi trứng sẽ bị tổn thương.
• Nguyên nhân chính: Bệnh viêm vùng chậu (PID) là nguyên nhân thường gặp nhất, đặc biệt thường xảy ra sau nhiễm lậu cầu (Neisseria gonorrhoeae) hoặc Chlamydia (Chlamydia trachomatis). Hiếm gặp hơn, nguyên nhân có thể là dính sau phẫu thuật hoặc viêm vòi trứng do lao.
• Triệu chứng chính: Vô sinh (vấn đề thường gặp nhất), đau vùng chậu mạn tính hoặc các triệu chứng viêm vùng chậu tái diễn, thiểu kinh (thay đổi kinh nguyệt). Tình trạng không có triệu chứng cũng thường gặp.

Phương pháp điều trị

• Điều trị bảo tồn/điều trị bằng thuốc
  • Nếu nghi ngờ có nhiễm trùng đang hoạt động, cần điều trị kháng sinh theo phác đồ dành cho PID (ví dụ: kháng sinh nhắm vào các chủng vi khuẩn lây truyền qua đường tình dục). Điều trị tùy thuộc vào loại nhiễm trùng và hướng dẫn tại địa phương.
  • Nếu chỉ có dịch tồn tại trong vòi trứng, khó có thể phục hồi cấu trúc vòi trứng chỉ bằng thuốc.
• Thủ thuật·phẫu thuật
  • Chọc hút dưới hướng dẫn siêu âm (dẫn lưu qua siêu âm ngả âm đạo): Có thể được thực hiện để giảm nhẹ tạm thời hoặc nhằm mục đích chẩn đoán, nhưng khả năng tái phát cao.
  • Phẫu thuật nội soi ổ bụng: Mở thông vòi trứng (neosalpingostomy) — thủ thuật mở đầu vòi trứng nhằm cố gắng khôi phục đường thông (có nguy cơ tái phát và dính).
  • Cắt vòi trứng (salpingectomy): Được khuyến nghị khi tổn thương nghiêm trọng hoặc có kế hoạch thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Do ứ nước vòi trứng được biết là làm giảm kết quả IVF, cắt vòi trứng trước IVF có thể cải thiện tiên lượng.
  • Việc có cần phẫu thuật triệt để hay không được quyết định dựa trên mức độ tổn thương vòi trứng, triệu chứng và kế hoạch mang thai.
• Quản lý lối sống và lưu ý
  • Khuyến nghị xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục (đặc biệt là lậu và Chlamydia), điều trị đồng thời và điều trị cho bạn tình.
  • Trong trường hợp nhẹ, không có triệu chứng, có thể theo dõi diễn tiến; tuy nhiên, nếu bị vô sinh hoặc đau, nên cân nhắc đánh giá và điều trị tích cực.
  • Cần tái khám theo dõi theo chỉ dẫn của bác sĩ để phòng ngừa tái phát và dính sau phẫu thuật.
• Nguy cơ biến chứng
  • Không thể mang thai tự nhiên hoặc hiếm muộn, tăng nguy cơ mang thai ngoài tử cung (mang thai ở vòi trứng), đau vùng chậu mạn tính, PID tái phát.

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm vật dụng cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng/thông tin cần mang theo
  • Danh sách các thuốc hiện đang sử dụng (bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và thảo dược)
  • Kết quả xét nghiệm gần đây (siêu âm, chụp tử cung-vòi trứng có cản quang (HSG), xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu·dịch tiết, v.v.) hoặc phiếu ghi kết quả xét nghiệm
  • Tiền sử kinh nguyệt (chu kỳ·thời gian·lượng máu), vị trí·tần suất·mức độ đau (nhật ký đau hoặc điểm VAS), thời gian và phương pháp đã cố gắng mang thai
  • Kết quả xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục (lậu·Chlamydia) hoặc tiền sử nhiễm trùng·điều trị trước đây
  • Tiền sử phẫu thuật vùng chậu·phẫu thuật nội soi ổ bụng·đặt dụng cụ trong tử cung (ví dụ: IUD)
  • Tiền sử dị ứng và các phản ứng bất lợi trong những lần gây mê·phẫu thuật trước đây
• Ví dụ về các triệu chứng/thông tin chính cần báo trước cho bác sĩ khi khám ngoại trú
  • Gần đây có sốt, dịch tiết âm đạo có mùi hôi, hoặc tình trạng đau vùng chậu dữ dội có nặng lên hay không
  • Tư vấn vô sinh (đã cố gắng mang thai trong bao nhiêu năm) và tiền sử gia đình

Ví dụ về các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ

• Tình trạng này có khả năng là nguyên nhân gây vấn đề vô sinh của tôi ở mức độ nào?
• Nếu nghi ngờ hiện đang có nhiễm trùng, tôi sẽ dùng loại kháng sinh nào và tác dụng phụ là gì?
• Tôi có cần phẫu thuật không, lợi ích và nguy cơ của phẫu thuật là gì?
• Nếu không phẫu thuật, xác suất mang thai tự nhiên là bao nhiêu?
• Khả năng tái phát ở mức độ nào và tôi cần làm gì để giảm nguy cơ tái phát?
• Khi cân nhắc IVF, tôi có cần cắt vòi trứng không?

Ví dụ về các câu hỏi phù hợp với từng bệnh

• Dựa trên mức độ tổn thương vòi trứng của tôi (kết quả hình ảnh·nội soi ổ bụng), khả năng mang thai tự nhiên là bao nhiêu? Khả năng cải thiện bằng mở thông vòi trứng là như thế nào?
• Nếu phát hiện ứ nước vòi trứng khi đang có kế hoạch IVF, bác sĩ có khuyến nghị cắt vòi trứng (hoặc làm tắc đoạn gần) không? Sự khác biệt về tỷ lệ thành công dự kiến trước và sau phẫu thuật là bao nhiêu?

(Tham khảo: Việc lựa chọn chẩn đoán·điều trị thay đổi tùy theo tiền sử bệnh, kết quả hình ảnh và kế hoạch mang thai của từng người. Khuyến nghị khám, thực hiện xét nghiệm và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá chính xác.)