Thông liên thất

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa và sinh lý bệnh: Rung thất (Ventricular fibrillation, VF) là tình trạng các tâm thất co bóp rất nhanh (khoảng 350–600 lần/phút) và hỗn loạn, làm mất cung lượng tim hiệu quả. Hoạt động điện của tâm thất trở nên hỗn loạn, không thể tống máu, nhanh chóng tiến triển thành suy tuần hoàn và hoạt động điện vô mạch, có thể dẫn đến tử vong. Đây là nguyên nhân nguyên phát thường gặp trong giai đoạn đầu của nhồi máu cơ tim cấp; nếu khử rung bị trì hoãn trong giai đoạn sớm sau khi xảy ra, tiên lượng sẽ xấu đi nhanh chóng.
• Nguyên nhân chính: Bệnh động mạch vành (bao gồm nhồi máu cơ tim cấp), bệnh cơ tim, suy tim, phẫu thuật tim, viêm màng ngoài tim, nhiễm độc giáp, bệnh tim do tăng huyết áp, bệnh van tim do thấp, uống rượu quá mức, v.v. Tình trạng này cũng có thể xảy ra do bất thường điện sinh lý ngay cả khi không có bệnh tim cấu trúc.
• Triệu chứng: Đột ngột mất ý thức (ngất), không có mạch, khó thở hoặc ngừng thở, đau ngực hoặc hồi hộp (ngay trước cơn). Khi VF xảy ra, không thể bắt được mạch ngay lập tức.
• Phát hiện chẩn đoán: Điện tâm đồ (ECG) cho thấy các sóng hỗn loạn thô hoặc mịn (không có tính chu kỳ đều đặn, khác với cuồng động). Tại hiện trường, tình trạng này được nghi ngờ dựa trên mất ý thức và mất mạch.
• Đặc điểm lâm sàng: Tỷ lệ xảy ra cao trong 4 giờ đầu sau nhồi máu cơ tim cấp (được báo cáo ở mức khoảng 3–5%). Nếu không khử rung ngay lập tức, bệnh có thể gây tử vong.

Phương pháp điều trị

• Điều trị cấp cứu (biện pháp quan trọng nhất)
  • Khử rung ngay lập tức (sốc điện không đồng bộ) — khử rung là điều trị ưu tiên hàng đầu đối với VF.
  • Nếu chưa chuẩn bị được máy khử rung, lập tức bắt đầu hồi sức tim phổi (CPR) để duy trì tưới máu não và tim.
• Tóm tắt hướng dẫn ACLS (hồi sức tim phổi nâng cao)
  • Tiến hành khử rung đồng thời với CPR (nếu có thể, nhanh chóng khử rung đơn pha với năng lượng cao).
  • Nếu không có ROSC (khôi phục huyết động) sau khử rung hoặc VF tái phát, cân nhắc tiêm tĩnh mạch epinephrine (adrenaline) (mỗi 3–5 phút) và thuốc chống loạn nhịp (khuyến cáo amiodarone IV hoặc lidocaine).
  • Xác định và điều trị nguyên nhân: nếu nghi ngờ thiếu máu cục bộ cấp, ưu tiên các biện pháp tái tưới máu như can thiệp động mạch vành (PCI).
• Điều trị tích cực sau hồi sức (sau ROSC)
  • Đảm bảo đường thở, thông khí/oxy hóa và theo dõi huyết động.
  • Cân nhắc điều trị kiểm soát thân nhiệt (điều chỉnh nhiệt độ cơ thể để cải thiện tiên lượng thần kinh).
  • Điều chỉnh điện giải (kali, magiê), điều chỉnh nhiễm toan chuyển hóa, hạ thân nhiệt, hạ đường huyết, v.v.
  • Điều chỉnh nguyên nhân (ví dụ: điều chỉnh các H/T có thể điều trị như tràn khí màng phổi áp lực, chèn ép tim, ngộ độc thuốc, v.v.).
• Quản lý và dự phòng lâu dài
  • Nếu không thể điều chỉnh nguyên nhân hoặc nguy cơ tái phát cao, cân nhắc đặt máy khử rung cấy ghép (ICD) để dự phòng tiên phát/thứ phát.
  • Điều trị tối ưu bệnh nền (bệnh động mạch vành, bệnh cơ tim, v.v.) (tái tưới máu, điều trị bằng thuốc: thuốc chẹn beta, thuốc ức chế ACE/ARB, thuốc chống loạn nhịp, v.v.).
  • Quản lý lối sống: tránh uống rượu quá mức, phòng ngừa mất cân bằng điện giải, kiểm tra thuốc được kê đơn và thuốc chống chỉ định.
• Thận trọng và nguy cơ biến chứng
  • Khử rung không trì hoãn là yếu tố then chốt để điều trị thành công; nếu khử rung bị trì hoãn, nguy cơ tổn thương não và tử vong tăng mạnh.
  • Có thể xảy ra gãy xương sườn và tổn thương vùng ngực do ép ngực và khử rung trong quá trình hồi sức.
  • Sau hồi sức, có thể xảy ra di chứng thần kinh, tổn thương thận, nhiễm trùng và loạn nhịp tái phát.
• Hs và Ts cần ghi nhớ trong trường hợp cấp cứu (kiểm tra các nguyên nhân có thể điều trị)
  • Thiếu oxy, giảm thể tích tuần hoàn, ion hydro (nhiễm toan), hạ/tăng kali máu, hạ thân nhiệt, tràn khí màng phổi áp lực, chèn ép (tim), độc chất, huyết khối (phổi hoặc động mạch vành)

Các điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng và tài liệu cần nộp
  • Danh sách các thuốc hiện đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thực phẩm bổ sung và sản phẩm hỗ trợ)
  • Điện tâm đồ (ECG), siêu âm tim (Echo), báo cáo chụp động mạch vành (PCI/CAG) trước đây và phiếu kết quả xét nghiệm
  • Tiền sử phẫu thuật (bao gồm phẫu thuật tim), có hay không có thiết bị cấy ghép (ICD, máy tạo nhịp)
  • Thời điểm và hoàn cảnh xuất hiện triệu chứng gần đây (ví dụ: hoạt động khi ngất, triệu chứng báo trước), tiền sử CPR và khử rung
  • Tiền sử gia đình (đột tử, bệnh tim di truyền)
• Các mục cần ghi lại trước khi khám ngoại trú (dạng câu hỏi ví dụ)
  • Các triệu chứng bắt đầu lần đầu tiên từ khi nào và xảy ra với tần suất như thế nào?
  • Bạn đã từng ngất hoặc mất ý thức chưa? Khi đó những người xung quanh đã thực hiện biện pháp gì?
  • Bạn có bệnh tim, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh tuyến giáp đang mắc không?
  • Bạn có tiền sử dị ứng hoặc tác dụng phụ với thuốc cụ thể nào không?

Ví dụ các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ

• Các tác dụng phụ chính và điểm cần thận trọng của thuốc này (hoặc phương pháp điều trị này) là gì?
• Nguyên nhân của sự việc lần này được cho là gì, và tiên lượng (tỷ lệ sống sót, khả năng hồi phục thần kinh) như thế nào?
• Khi nào có thể trở lại sinh hoạt hằng ngày (lái xe, làm việc, tập thể dục)? Có những hạn chế nào?

Ví dụ các câu hỏi dành riêng cho bệnh

• Trường hợp của tôi có cần ICD (máy khử rung cấy ghép) không? Điều kiện cần thiết và những điểm cần lưu ý trong quản lý lâu dài là gì?
• Cần thực hiện thêm những xét nghiệm nào để xác định nguyên nhân chính xác hơn? (Ví dụ: xét nghiệm động mạch vành, thăm dò điện sinh lý, xét nghiệm di truyền, v.v.)

Tóm tắt tham khảo: Rung thất là tình trạng cấp cứu cần khử rung ngay lập tức; việc xác định nguyên nhân và xử trí nhanh chóng quyết định khả năng sống sót và tiên lượng thần kinh. Trước khi đến khám ngoại trú, việc sắp xếp thông tin về thuốc, hồ sơ xét nghiệm và hoàn cảnh xảy ra cơn sẽ giúp ích cho việc chẩn đoán và lập kế hoạch điều trị.