Cơn chuyển dạ giả

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Đau ngực là cơn đau cảm nhận ở vùng ngực, có nguyên nhân rất đa dạng, từ các bệnh đe dọa tính mạng (nhồi máu cơ tim, bóc tách động mạch chủ, thuyên tắc phổi, v.v.) đến đau cơ xương, viêm thực quản trào ngược và cơn hoảng loạn.
• Các nguyên nhân chính (ví dụ): Bệnh động mạch vành (đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim cấp), bệnh động mạch chủ (bóc tách, phình), nguyên nhân tại phổi (tràn khí màng phổi, thuyên tắc phổi, viêm phổi), hệ tiêu hóa (co thắt thực quản, trào ngược), viêm sụn sườn và hệ cơ xương, viêm màng ngoài tim, lo âu và rối loạn hoảng sợ, khối u trung thất, v.v.
• Tóm tắt sinh lý bệnh: Tùy theo nguyên nhân, cơ chế gây đau khác nhau, chẳng hạn như thiếu máu cục bộ (giảm lưu lượng máu đến cơ tim), vỡ hoặc tách thành mạch máu (bóc tách động mạch chủ), chèn ép cơ học (tràn khí màng phổi) hoặc thuyên tắc (thuyên tắc phổi).
• Đặc điểm triệu chứng (các dấu hiệu giúp phân biệt):
  • Đau do thiếu máu cục bộ cơ tim: Đau ở giữa ngực, cảm giác đè nặng hoặc siết chặt, nặng hơn khi hoạt động, có thể giảm khi nghỉ ngơi hoặc dùng nitroglycerin.
  • Bóc tách động mạch chủ cấp: Đau đột ngột, dữ dội như xé rách, lan ra lưng và bụng.
  • Thuyên tắc phổi: Đau ngực đột ngột kèm khó thở, ho, ho ra máu.
  • Tràn khí màng phổi: Đau một bên ngực kèm khó thở, thay đổi âm phổi khi nghe phổi.
  • Nguyên nhân tiêu hóa: Liên quan đến thức ăn, bị ảnh hưởng bởi tư thế và động tác nuốt.
  • Đau cơ xương: Nặng hơn khi cử động hoặc hô hấp, có điểm ấn đau cụ thể.
• Triệu chứng cấp cứu (cần đến ngay khoa cấp cứu): Đau xuất hiện rất đột ngột và dữ dội, thay đổi ý thức, khó thở, ngất hoặc chóng mặt dữ dội, hoặc có tiền sử bệnh tim hay tiền sử gia đình mắc bệnh tim.

Phương pháp điều trị

• Nguyên tắc chung: Vì phương pháp điều trị đau ngực khác nhau tùy nguyên nhân, trước tiên cần phân biệt nguyên nhân (điện tâm đồ, X-quang ngực, xét nghiệm máu (men tim, D‑dimer, v.v.), xét nghiệm hình ảnh) để đánh giá có nguyên nhân nghiêm trọng hay không, sau đó tiến hành điều trị tiêu chuẩn theo từng nguyên nhân.
• Điều trị theo từng nguyên nhân cấp cứu và nghiêm trọng (tóm tắt):
  • Hội chứng mạch vành cấp (nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực không ổn định): Oxy (khi cần), dùng aspirin liều đầu, thuốc chống kết tập tiểu cầu và thuốc chống đông, tiêu sợi huyết hoặc can thiệp động mạch vành qua da (PCI), thuốc chẹn beta, thuốc ức chế ACE, statin, v.v.
  • Bóc tách động mạch chủ: Ổn định huyết động (kiểm soát nhịp tim và huyết áp; dùng thuốc chẹn beta, v.v.), sau đó điều trị phẫu thuật khẩn cấp (phẫu thuật hoặc đặt stent).
  • Thuyên tắc phổi: Điều trị chống đông (heparin → thuốc chống đông đường uống/NOAC), trường hợp nặng cần tiêu sợi huyết hoặc lấy bỏ cục thuyên tắc.
  • Tràn khí màng phổi: Theo dõi (trường hợp nhỏ, không có triệu chứng), đặt ống dẫn lưu màng phổi hoặc chọc hút khoang màng phổi (khi tràn khí tăng hoặc có khó thở).
  • Viêm phổi và viêm phế quản cấp: Kháng sinh (khi do vi khuẩn), điều trị triệu chứng.
  • Viêm màng ngoài tim: Thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), colchicine (khi cần dùng corticosteroid).
  • Nguyên nhân tại thực quản và tiêu hóa: Thuốc kháng acid, thuốc ức chế bơm proton, điều chỉnh thói quen ăn uống.
  • Đau cơ xương: Nghỉ ngơi, thuốc giảm đau (NSAID, v.v.), vật lý trị liệu.
  • Rối loạn hoảng sợ: Tâm lý trị liệu (liệu pháp nhận thức hành vi), sử dụng thuốc chống lo âu và thuốc chống trầm cảm khi cần.
• Quản lý lối sống và phòng ngừa: Bỏ thuốc lá, tập thể dục thường xuyên, kiểm soát huyết áp, tiểu đường và lipid, kiểm soát cân nặng, quản lý căng thẳng.
• Lưu ý và nguy cơ biến chứng: Nếu bỏ qua nguyên nhân, có thể xảy ra hậu quả nguy hiểm đến tính mạng (nhồi máu cơ tim, vỡ động mạch chủ, thuyên tắc phổi). Chẩn đoán và điều trị bị trì hoãn có thể dẫn đến tiên lượng xấu hơn.

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm các vật dụng cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng cần chuẩn bị (khuyến nghị mang theo): Danh sách tất cả các thuốc đang dùng (bao gồm liều lượng và thời gian dùng), thông tin dị ứng, bệnh sử và hồ sơ phẫu thuật trước đây, bản sao kết quả xét nghiệm gần đây (điện tâm đồ, xét nghiệm máu, hình ảnh ngực, v.v.), ảnh và nhật ký triệu chứng khi xuất hiện triệu chứng (ghi lại thời điểm bắt đầu đau, thời gian kéo dài, các yếu tố làm nặng hoặc giảm đau), thông tin tiền sử gia đình (bệnh tim mạch, v.v.).
• Danh sách kiểm tra ghi chép triệu chứng: Thời điểm bắt đầu, vị trí và tính chất cơn đau (siết chặt, như kim châm, cảm giác đè nặng, v.v.), mức độ (0–10), có lan hay không (đến cánh tay, cổ, lưng, hàm, v.v.), tình huống khởi phát (vận động, sau ăn, hô hấp, tư thế), triệu chứng đi kèm (khó thở, buồn nôn, đổ mồ hôi, ngất, ho ra máu), các triệu chứng tương tự trước đây và đáp ứng với điều trị.
• Những điều nên giải thích trước với bác sĩ khi khám ngoại trú (ví dụ câu hỏi):
  • "Cơn đau bắt đầu khi nào và kéo dài bao lâu?"
  • "Cơn đau có tính chất như thế nào (siết chặt, như kim châm, v.v.) và lan đến đâu?"
  • "Cơn đau có liên quan đến vận động, ăn uống hoặc thay đổi tư thế không?"
  • "Bạn có mắc các bệnh thường gặp (tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu) hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim không?"

Ví dụ các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ

• Những nguyên nhân có thể gây ra cơn đau này là gì? Chẩn đoán nào đáng nghi ngờ nhất?
• Hiện cần thực hiện xét nghiệm cấp cứu và điều trị gì?
• Các tác dụng phụ chính của thuốc được kê và những điều cần lưu ý khi dùng thuốc là gì?
• Cần thực hiện thêm những xét nghiệm nào (điện tâm đồ, xét nghiệm máu, CT, siêu âm tim, v.v.) và lý do là gì?
• Cần thay đổi những điểm nào trong lối sống (tập thể dục, ăn uống, thuốc) không?

Ví dụ các câu hỏi tùy theo bệnh

• Khi nghi ngờ liên quan đến tim: "Làm thế nào để phân biệt cơn đau này có phải do thiếu máu cục bộ cơ tim (đau thắt ngực/nhồi máu cơ tim) hay không? Có thể biết ngay bằng điện tâm đồ và xét nghiệm men tim không?"
• Khi nghi ngờ bóc tách động mạch chủ hoặc thuyên tắc phổi: "Khi xuất hiện cơn đau dữ dội đột ngột hoặc khó thở, những triệu chứng và kết quả xét nghiệm nào cho thấy cần phẫu thuật cấp cứu hoặc tiêu sợi huyết?"

(Tham khảo: Vì đau ngực có rất nhiều nguyên nhân, nếu triệu chứng xuất hiện đột ngột và dữ dội hoặc đi kèm khó thở, thay đổi ý thức, v.v., cần đến ngay cơ sở cấp cứu.)