Ung thư thực quản

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa và bệnh sinh: Là khối u ác tính phát sinh ở thực quản, được phân loại theo vị trí (thực quản cổ, ngực và đoạn dưới) và тип mô học (ở Hàn Quốc, phần lớn là ung thư biểu mô tế bào vảy, một số là ung thư biểu mô tuyến, v.v.). Ung thư xâm lấn thành thực quản, làm hẹp lòng thực quản, xâm lấn các cấu trúc xung quanh (khí quản, thần kinh thanh quản, cột sống, v.v.) hoặc di căn qua đường bạch huyết và đường máu.
• Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ chính: Tuổi (chủ yếu ở độ tuổi 60–70), nam giới, hút thuốc và uống rượu (đặc biệt khi kết hợp), thiếu vitamin và mất cân bằng dinh dưỡng, đồ uống nóng, nitrosamine (thức ăn cháy khét và thịt chế biến), thực quản Barrett (chủ yếu liên quan đến ung thư biểu mô tuyến), hẹp thực quản, co thắt tâm vị, hội chứng Plummer-Vinson, tổn thương do hóa chất (axit hoặc kiềm mạnh), tiền sử xạ trị, v.v.
• Triệu chứng chính: Khó nuốt (rối loạn nuốt, dysphagia) — tiến triển từ thức ăn đặc → thức ăn lỏng sệt → chất lỏng, đau khi nuốt (odynophagia), sụt cân, suy dinh dưỡng, ho và sặc (do xâm lấn đường thở hoặc trào ngược), khàn giọng (do xâm lấn thần kinh thanh quản), ho ra máu và nôn ra máu, đau ngực hoặc đau lưng (khi có xâm lấn).

Phương pháp điều trị và lưu ý

• Nguyên tắc điều trị: Được quyết định dựa trên giai đoạn bệnh (độ sâu xâm lấn của khối u, tình trạng di căn hạch bạch huyết và di căn xa) và tình trạng toàn thân. Đối với tổn thương khu trú, ưu tiên điều trị triệt căn; đối với bệnh tiến triển hoặc di căn xa, chủ yếu điều trị toàn thân và điều trị giảm nhẹ.
• Phẫu thuật: Phẫu thuật cắt bỏ triệt căn (cắt thực quản + tái tạo bằng dạ dày hoặc ruột). Ví dụ về phương pháp tiếp cận: Ivor Lewis (kết hợp ngực-bụng), transhiatal, v.v. Thực hiện nạo vét hạch bạch huyết rộng. Cần cân nhắc chỉ định phẫu thuật và các biến chứng (đường thở, tim mạch, rò, hẹp, v.v.).
• Điều trị nội soi: Đối với tổn thương nông (giai đoạn sớm), có thể điều trị triệt căn bằng cắt niêm mạc qua nội soi (EMR) hoặc bóc tách dưới niêm mạc (ESD).
• Hóa trị: Được sử dụng tùy theo giai đoạn bệnh và тип mô học. Đối với tổn thương tiến triển tại chỗ, hóa xạ trị đồng thời (chemoradiation, CRT) được sử dụng rộng rãi. Khi có di căn toàn thân, có thể áp dụng hóa trị (nhóm platinum + nhóm 5-FU, nhóm taxane, v.v.) và trong những trường hợp gần đây, phối hợp với thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (thuốc ức chế PD‑1). Đối với ung thư biểu mô tuyến, có thể xem xét điều trị đích (ví dụ: trastuzumab) khi HER2 dương tính.
• Xạ trị: Hóa xạ trị đồng thời với mục đích triệt căn (trước phẫu thuật hoặc thay cho phẫu thuật), hoặc xạ trị giảm nhẹ để kiểm soát triệu chứng.
• Điều trị giảm nhẹ: Đặt stent thực quản (cải thiện khó nuốt), cung cấp dinh dưỡng (ống thông mũi-dạ dày, PEG), kiểm soát đau và các triệu chứng hô hấp.
• Quản lý lối sống và lưu ý: Không uống rượu và không hút thuốc, tích cực quản lý tình trạng dinh dưỡng (bổ sung nhiều calo và protein), điều chỉnh dạng thức ăn khi khó nuốt (thức ăn mềm, cắt nhỏ), tránh các chất kích thích khoang miệng và thực quản (đồ uống nóng, thức ăn cay hoặc kích thích). Theo dõi nhiễm trùng, thiếu hụt dinh dưỡng và các tác dụng phụ liên quan đến điều trị (ức chế tủy xương, viêm thực quản, v.v.) trong quá trình điều trị.

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (vật dụng, hồ sơ và ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng/tài liệu cần chuẩn bị:
  • Danh sách các thuốc đang sử dụng (bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thực phẩm bổ sung và thuốc chống đông)
  • Tiền sử bệnh và lịch sử phẫu thuật, xạ trị, hóa trị
  • Kết quả xét nghiệm gần đây (kết quả nội soi và báo cáo sinh thiết, kết quả CT/PET/siêu âm nội soi, xét nghiệm máu)
  • Ghi chép thay đổi cân nặng (cân nặng trong vài tháng gần đây), lượng ăn uống và mức độ khó nuốt (bắt đầu từ khi nào, bắt đầu với loại thức ăn nào)
  • Hồ sơ dị ứng, hút thuốc và uống rượu
• Các mục nên cho bác sĩ xem khi khám ngoại trú: Báo cáo sinh thiết (giải phẫu bệnh), hình ảnh hoặc bản đọc kết quả chẩn đoán hình ảnh (CT/PET), bản sao hóa đơn điều trị trước đây và hồ sơ bệnh án.

Ví dụ các câu hỏi chung dành cho bác sĩ

• "Giai đoạn bệnh (staging) của tôi là như thế nào và lộ trình điều trị được khuyến nghị là gì?"
• "Hiệu quả dự kiến và tác dụng phụ của từng phương pháp điều trị (phẫu thuật, hóa trị, xạ trị) là gì?"
• "Tôi nên quản lý dinh dưỡng như thế nào trong quá trình điều trị? Có mẹo nào về ăn uống và kiểm soát cân nặng không?"
• "Các biến chứng sau điều trị (tái phát khó nuốt, hẹp, v.v.) và nguy cơ tái phát được đánh giá như thế nào?"
• "Các thuốc tôi đang sử dụng (hoặc bệnh nền) có ảnh hưởng đến lựa chọn điều trị không?"

Ví dụ các câu hỏi phù hợp với từng bệnh

• "Trong trường hợp của tôi (dựa trên kết quả nội soi và giải phẫu bệnh), đây có phải là tổn thương giai đoạn sớm có thể cắt qua nội soi (EMR/ESD) hay cần phẫu thuật không?"
• "Để nhanh chóng giảm khó nuốt, phương pháp nào phù hợp hơn: đặt stent hay xạ trị giảm nhẹ? Ưu điểm và nhược điểm của từng phương pháp là gì?"

(Lưu ý: Theo nội dung được cung cấp, một số thống kê và khuyến nghị đã được đưa vào; kế hoạch điều trị cuối cùng cho từng bệnh nhân có thể thay đổi tùy theo đánh giá của bác sĩ chuyên khoa, kết quả xét nghiệm và tình trạng của bệnh nhân.)