Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)
- Định nghĩa và sinh lý bệnh: Viêm màng phổi là tình trạng viêm xảy ra ở hai lớp màng phổi bao quanh phổi; do tình trạng viêm hoặc dịch màng phổi, bề mặt màng phổi cọ xát gây đau ngực và khó thở. Có thể kèm tiếng cọ màng phổi (frictio pleuralis) hoặc dịch màng phổi (tràn dịch màng phổi); nếu viêm kéo dài, có thể để lại dính màng phổi và gây khó thở mạn tính.
- Nguyên nhân chính: vi-rút (cảm lạnh·cúm), viêm phổi do vi khuẩn, thuyên tắc phổi, bệnh lao (viêm màng phổi do lao), khối u ác tính (ung thư màng phổi di căn), bệnh tự miễn (viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống, v.v.).
- Triệu chứng chính: đau ngực dữ dội, nặng hơn khi hít vào (đau ngực), khó thở, ho, đờm, sốt·ớn lạnh, mệt mỏi. Khi mủ tích tụ trong màng phổi (tràn mủ màng phổi), cơn đau có thể tạm thời giảm.
Phương pháp điều trị
- Điều trị nguyên nhân (áp dụng sau khi xác định nguyên nhân trước tiên)
- Viêm phổi do vi khuẩn: sử dụng kháng sinh phù hợp (lựa chọn tùy theo kết quả nuôi cấy vi khuẩn·độ nhạy kháng sinh).
- Viêm màng phổi do lao: phác đồ thuốc chống lao tiêu chuẩn (cần tuân thủ việc dùng thuốc trong khoảng thời gian được chỉ định).
- Liên quan đến thuyên tắc phổi: điều trị chống đông (và khi cần, tiêu sợi huyết, v.v.).
- Liên quan đến bệnh tự miễn: thuốc steroid·thuốc ức chế miễn dịch do bác sĩ chuyên khoa thấp khớp kê đơn.
- Bệnh màng phổi ác tính: điều trị ung thư (hóa trị·xạ trị·phẫu thuật, v.v.) và điều trị triệu chứng.
- Điều trị triệu chứng
- Giảm đau·viêm: thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) hoặc sử dụng opioid trong thời gian ngắn khi cần.
- Khó thở·tràn dịch màng phổi: chọc hút dịch màng phổi (nhằm mục đích chẩn đoán·giảm triệu chứng), khi tràn dịch nhiều hoặc có nhiễm trùng thì đặt (lưu) ống dẫn lưu màng phổi hoặc dẫn lưu khoang màng phổi; đối với tràn mủ màng phổi, đặt ống dẫn lưu màng phổi và tùy trường hợp dùng thuốc tiêu sợi huyết trong khoang màng phổi·dẫn lưu phẫu thuật.
- Tràn dịch màng phổi tái phát·tái diễn: cân nhắc gây dính màng phổi (pleurodesis) hoặc can thiệp phẫu thuật (như cắt một phần màng phổi).
- Quản lý lối sống và lưu ý
- Cai thuốc lá, tập thở đều đặn (hít thở sâu·khuyến khích ho) để phòng xẹp phổi.
- Khi sốt cao·khó thở·có triệu chứng dạng áp lực, hãy đến ngay phòng cấp cứu.
- Nếu là viêm màng phổi do lao, hãy dùng thuốc chống lao đầy đủ đến hết liệu trình và tuân theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (kèm ví dụ câu hỏi)
- Vật dụng·thông tin cần chuẩn bị
- Danh sách các thuốc đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn·không kê đơn·thuốc y học cổ truyền Hàn Quốc) và liều dùng gần đây
- Tiền sử bệnh (lao, huyết khối, bệnh tự miễn, ung thư), tiền sử phẫu thuật·nhập viện
- Kết quả chẩn đoán hình ảnh ngực gần đây (X-quang ngực, CT)·xét nghiệm máu (nếu có, bản sao)
- Ghi chép triệu chứng: thời điểm bắt đầu, đặc điểm cơn đau (vị trí·tính chất·thay đổi theo hô hấp·tư thế), có sốt hay không, màu·lượng đờm, mức độ khó thở (khi hoạt động/khi nghỉ ngơi)
- Yếu tố nguy cơ: gần đây di chuyển đường dài·nằm bất động trong thời gian dài·tiếp xúc với người nhiễm trùng đường hô hấp·tiếp xúc với bệnh lao
- Ví dụ các câu hỏi nên xác nhận tại phòng khám ngoại trú (các câu hỏi bệnh nhân nên chuẩn bị trước)
- Với các triệu chứng hiện tại, cần thực hiện những xét nghiệm nào (X-quang ngực/CT/xét nghiệm dịch màng phổi/xét nghiệm máu)?
- Những triệu chứng nào cần đến ngay phòng cấp cứu (khó thở·ho ra máu·sốt cao, v.v.)?
- Các tác dụng phụ·tương tác của thuốc dự kiến kê đơn là gì?
Ví dụ các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ
- Bác sĩ nghĩ nguyên nhân này là gì? Tôi cần bắt buộc thực hiện thêm những xét nghiệm nào?
- Các lựa chọn điều trị được khuyến nghị cho triệu chứng của tôi và thời gian điều trị dự kiến là bao lâu?
- Các tác dụng phụ chính của thuốc kê đơn là gì, và trong sinh hoạt hằng ngày cần lưu ý những gì (uống rượu·tập thể dục·lái xe, v.v.)?
- Khả năng tái phát ở mức nào và cần làm gì để giảm nguy cơ tái phát?
Ví dụ các câu hỏi phù hợp với từng bệnh
- Khi nghi ngờ viêm màng phổi do lao: Có cần điều trị bằng thuốc chống lao không, thời gian điều trị là bao lâu, có lây nhiễm không (có cần cách ly với gia đình·người sống cùng hay không)?
- Khi nghi ngờ có liên quan đến thuyên tắc phổi: Có những thuốc nào cần tránh sử dụng thêm (ví dụ: thuốc tương tác với thuốc chống đông) và thời gian điều trị chống đông là bao lâu?
(Việc đánh giá lâm sàng và điều trị sẽ tuân theo chẩn đoán và kết quả xét nghiệm của bác sĩ phụ trách. Khi xuất hiện các triệu chứng cấp cứu (khó thở nặng hơn, đau ngực tăng đột ngột, suy giảm ý thức, v.v.), hãy đến ngay cơ sở y tế cấp cứu.)