Rối loạn dẫn truyền

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Là thuật ngữ chung chỉ tình trạng dẫn truyền xung động bị trì hoãn hoặc bị chặn tại một vị trí nào đó trong đường dẫn truyền bình thường của tim, trong đó xung điện được tạo ra ở nút xoang và truyền đến nút nhĩ thất rồi qua hệ thống dẫn truyền đến tâm thất (ví dụ: block nhánh phải, block nhánh trái, rối loạn dẫn truyền nhĩ thất).
• Nguyên nhân chính
  • Tổn thương tế bào cơ tim·thiếu máu cơ tim (bệnh tim thiếu máu cục bộ, bệnh cơ tim)
  • Rối loạn điện giải: hạ kali máu·tăng kali máu·hạ canxi máu
  • Thuốc (thuốc chống loạn nhịp, thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh canxi, v.v.)
  • Nhiễm trùng cấp tính, phì đại nhĩ/tâm thất
  • Yếu tố lối sống như uống rượu·hút thuốc·tiêu thụ quá nhiều caffeine
• Sinh lý bệnh: Tổn thương cấu trúc của đường dẫn truyền điện hoặc thay đổi môi trường điện gây trì hoãn hoặc block dẫn truyền, làm mất tính đồng bộ của nhịp tim hoặc chặn dẫn truyền đến tâm thất. Block nhĩ thất mức độ cao có thể dẫn đến giảm nhịp tâm thất kéo dài (nhịp tim chậm).
• Triệu chứng chính
  • Không có triệu chứng (ví dụ: block nhánh phải phát hiện khi khám sức khỏe)
  • Ngất hoặc tiền ngất (chóng mặt, choáng váng)
  • Khó thở (khi vận động hoặc khi kèm suy tim)
  • Hồi hộp, đánh trống ngực (khi kèm nhịp nhanh·ngoại tâm thu)
  • Mệt mỏi·không dung nạp gắng sức do nhịp tim chậm

Phương pháp điều trị (điều trị tiêu chuẩn · lưu ý · tự chăm sóc)

• Điều trị chung theo chẩn đoán
  • Mức độ nhẹ (ví dụ: block nhánh phải đơn độc không có triệu chứng): theo dõi diễn biến và kiểm tra điện tâm đồ định kỳ mà không cần điều trị đặc hiệu
  • Block nhĩ thất (đặc biệt mức độ cao/kèm triệu chứng tim): cấy máy tạo nhịp tim vĩnh viễn (máy tạo nhịp) là điều trị tiêu chuẩn
  • Điều chỉnh rối loạn điện giải: điều chỉnh chất điện giải gây ra tình trạng này (kali·canxi, v.v.)
  • Điều trị bệnh tim nền: tích cực điều trị các bệnh nguyên nhân như bệnh động mạch vành·viêm cơ tim·bệnh cơ tim
  • Điều chỉnh thuốc: ngừng hoặc điều chỉnh liều các thuốc ức chế dẫn truyền
  • Điều trị cấp cứu tạm thời: nếu triệu chứng nặng và có nhịp tim chậm·dấu hiệu nguy cơ cao trên điện tâm đồ, dùng atropine đường tĩnh mạch và sử dụng máy tạo nhịp tạm thời (qua da/qua đường tĩnh mạch)
  • Khi cần, thực hiện thăm dò điện sinh lý tim để xác định chính xác vị trí tổn thương và lập kế hoạch điều trị
• Quản lý lối sống·lưu ý
  • Vì ngất có nguy cơ gây chấn thương, cần quyết định việc lái xe, làm việc trên cao, vận hành máy móc, v.v. sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ
  • Hạn chế uống rượu·hút thuốc·tiêu thụ quá nhiều caffeine
  • Tham khảo ý kiến bác sĩ khi sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung có thể gây mất cân bằng điện giải (đặc biệt là kali)
  • Sau khi cấy máy tạo nhịp: tuân thủ quy định về việc sử dụng MRI·thiết bị gây nhiễu điện từ và kiểm tra thiết bị định kỳ
• Nguy cơ biến chứng
  • Chấn thương do ngất
  • Tiến triển thành block nhĩ thất hoàn toàn và có khả năng ngừng tim
  • Tiên lượng xấu đi nếu trì hoãn điều trị thích hợp (đặc biệt khi kèm bệnh tim nền)

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (đồ cần chuẩn bị · ghi chép · ví dụ câu hỏi)

• Đồ cần chuẩn bị
  • Danh sách các thuốc đang dùng (bao gồm tên·liều lượng·thời gian dùng thuốc)
  • Kết quả các xét nghiệm trước đây như điện tâm đồ (ECG), Holter 24 giờ, siêu âm tim (nếu có thể, chuẩn bị bản sao)
  • Ghi chép triệu chứng gần đây: thời điểm xuất hiện triệu chứng, thời gian kéo dài, mối liên quan với hoạt động (ví dụ: sau khi vận động·ăn uống), triệu chứng kèm theo (ngất·khó thở, v.v.)
  • Tiền sử bệnh (bệnh tim, rối loạn điện giải, tiền sử phẫu thuật) và tiền sử gia đình (đột tử·loạn nhịp tim)
  • Tình trạng dị ứng và có cấy ghép thiết bị hay không (máy trợ thính·máy tạo nhịp tim nhân tạo, v.v.)
• Các mục mẫu để ghi chép triệu chứng
  • Thời điểm và tần suất xuất hiện triệu chứng (chóng mặt/ngất/hồi hộp)
  • Tình huống trước và sau khi xuất hiện triệu chứng (nghỉ ngơi·đang vận động·thay đổi tư thế, v.v.)
  • Dấu hiệu được người xung quanh quan sát thấy khi ngất (ngừng thở·co giật, v.v.)
• Ví dụ câu hỏi nên chuẩn bị trước khi khám ngoại trú (có thể đưa trực tiếp cho bác sĩ xem)
  • “Block dẫn truyền có được nghi ngờ là nguyên nhân gây ngất/chóng mặt gần đây của tôi không?”
  • “Tôi cần thực hiện thêm những xét nghiệm nào (Holter, thăm dò điện sinh lý) và khi nào sẽ thực hiện?”

Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ

• Tình trạng này là tạm thời hay cần được quản lý mạn tính?
• Nguy cơ rối loạn dẫn truyền của tôi tiến triển thành ngừng tim hoặc giảm nhịp tim vĩnh viễn ở mức nào?
• Tôi có cần máy tạo nhịp không; nếu cần, bác sĩ khuyến nghị loại nào (đơn cực·lưỡng cực·CRT, v.v.)?
• Các thuốc tôi đang dùng có khả năng làm nặng thêm rối loạn dẫn truyền không? Những thuốc nào cần điều chỉnh?
• Tôi cần lưu ý điều gì trong lối sống (tập thể dục, uống rượu, lái xe)?

Ví dụ câu hỏi tùy theo từng bệnh

• “Dựa trên kết quả ECG của tôi, đây là block nhánh phải/block nhánh trái/block nhĩ thất loại nào, và phương hướng điều trị được khuyến nghị cho từng loại là gì?”
• “Gần đây tôi đã bị ngất; trong trường hợp cấp cứu, trước tiên tôi cần xử trí như thế nào? (Ví dụ: tiêu chí cần đến ngay phòng cấp cứu·sơ cứu tại nhà)”