Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)
- Tóm tắt định nghĩa: Là thuật ngữ chung chỉ tình trạng nhịp tim và dẫn truyền tim trở nên bất thường do sự chậm trễ hoặc block xảy ra ở bất kỳ mức nào trong đường dẫn truyền từ nút xoang (SA) → nút nhĩ thất (AV) → hệ thống dẫn truyền trong tâm thất (nhánh phải/nhánh trái), vốn chịu trách nhiệm tạo ra và dẫn truyền các xung điện bình thường của tim.
- Nguyên nhân chính: Bệnh động mạch vành·tổn thương cơ tim (thiếu máu cục bộ, bệnh cơ tim), rối loạn điện giải (hạ·tăng kali, hạ canxi, v.v.), thuốc (thuốc chẹn beta, thuốc đối kháng canxi, digoxin, một số thuốc chống loạn nhịp, v.v.), rượu·hút thuốc·caffeine, phì đại tâm nhĩ·tâm thất, nhiễm trùng cấp tính, thoái hóa hệ thống dẫn truyền do tuổi cao, v.v.
- Sinh lý bệnh: Ngay cả khi xung điện được tạo ra, tình trạng chậm dẫn truyền hoặc block xảy ra tại nút AV hoặc hệ thống dẫn truyền trong tâm thất (nhánh phải/nhánh trái) → gây nhịp tim chậm, mất đồng bộ từng phần tạm thời hoặc kéo dài, rối loạn truyền xung động đến tâm thất và làm xuất hiện triệu chứng.
- Triệu chứng chính: Có thể không có triệu chứng, nhưng có thể xuất hiện chóng mặt·ngất (bao gồm các triệu chứng trước và sau ngất), khó thở, hồi hộp, mệt mỏi, triệu chứng nặng hơn khi vận động, v.v. Tiên lượng và phương pháp điều trị thay đổi tùy theo việc có triệu chứng hay không và vị trí block (ví dụ: nhánh phải so với nhánh trái, block nhĩ thất độ 1/2/3).
Phương pháp điều trị (điều trị tiêu chuẩn·thuốc·can thiệp/phẫu thuật·quản lý lối sống và các lưu ý)
- Xử trí chẩn đoán (trước điều trị)
- Xét nghiệm tiêu chuẩn: Điện tâm đồ 12 chuyển đạo (ECG), Holter 24 giờ hoặc máy theo dõi sự kiện (phát hiện loạn nhịp từng lúc), siêu âm tim (xác định bệnh tim nền), X-quang ngực, nghiệm pháp gắng sức khi cần, thăm dò điện sinh lý (EPS) để đánh giá vị trí và cơ chế tổn thương.
- Điều trị nguyên nhân cấp tính và có thể điều chỉnh
- Điều chỉnh điện giải (kali·canxi, v.v.), ngừng hoặc điều chỉnh liều thuốc gây ra tình trạng này (theo chỉ dẫn của bác sĩ), điều trị nguyên nhân thiếu máu cục bộ (bao gồm can thiệp động mạch vành, v.v.), điều trị nhiễm trùng.
- Điều trị cơ học (thiết bị cấy ghép)
- Máy tạo nhịp tim vĩnh viễn (đặc biệt trong trường hợp nhịp tim chậm có triệu chứng, block AV mức độ cao (Mobitz II, block AV độ 3), v.v.) — tùy theo chỉ định.
- Máy tạo nhịp tim tạm thời: Tạo nhịp tạm thời khi có triệu chứng tim cấp tính (ngất, hạ huyết áp, nguy cơ ngừng tim).
- Ở bệnh nhân suy tim kèm bệnh cơ tim·block nhánh trái, cân nhắc CRT (điều trị tái đồng bộ tâm thất) trong quá trình điều trị bằng máy tạo nhịp tim.
- Khi cần, có thể kết hợp ICD (máy khử rung tim) nếu nguy cơ loạn nhịp thất đi kèm cao.
- Điều trị bằng thuốc
- Điều trị nguyên nhân căn bản (thuốc điều trị thiếu máu cục bộ·suy tim, v.v.). Khi có block AV, cần thận trọng với các thuốc làm nặng thêm block AV (thuốc chẹn beta, thuốc chẹn canxi không thuộc nhóm DHP, digoxin, v.v.).
- Việc sử dụng thuốc chống loạn nhịp·thuốc chống đông (ví dụ: khi đồng thời có AF) tùy thuộc vào tình trạng nhịp nhanh thất tần số cao hoặc loạn nhịp đi kèm và cần được đánh giá riêng từng trường hợp.
- Quản lý lối sống·biện pháp dự phòng
- Duy trì cân bằng điện giải, hạn chế uống quá nhiều rượu·caffeine, bỏ thuốc lá, tập thể dục đều đặn (phù hợp với tình trạng tim), duy trì hồ sơ các thuốc đang sử dụng.
- Khi có nguy cơ ngất, hạn chế các hoạt động nguy hiểm (lái xe, làm việc trên cao, v.v.).
- Lưu ý·nguy cơ biến chứng
- Block nhánh phải không có triệu chứng, v.v. có thể được theo dõi diễn tiến, nhưng khi kèm block nhánh trái hoặc block AV mức độ cao thì có nguy cơ tiên lượng xấu.
- Chấn thương do ngất, nguy cơ ngừng tim·đột tử, biến chứng liên quan đến máy tạo nhịp tim (nhiễm trùng, vấn đề với điện cực·dây dẫn), khả năng phụ thuộc vào thiết bị.
- Trong tình huống cấp cứu (ngất·khó thở·mất ý thức, v.v.), cần ngay lập tức được cấp cứu y tế (bao gồm hồi sinh tim phổi·khử rung).
Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm vật dụng·hồ sơ cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)
- Vật dụng/hồ sơ cần mang theo
- Danh sách tất cả các thuốc đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn·thuốc không kê đơn·thuốc thảo dược Hàn Quốc) và thời gian dùng thuốc
- Bản sao ECG, kết quả Holter·máy theo dõi sự kiện, siêu âm tim·các xét nghiệm trước đây nếu có
- Tiền sử bệnh (bệnh tim, nhồi máu cơ tim, tiền sử cấy máy tạo nhịp/ICD, v.v.)
- Nhật ký triệu chứng: thời điểm xuất hiện ngất·chóng mặt·hồi hộp, thời gian kéo dài, hoạt động khi đó (đang nghỉ hoặc vận động), triệu chứng báo trước
- Thông tin về lối sống: lượng rượu·caffeine·thuốc lá, thay đổi cân nặng gần đây
- Đo lường đơn giản khi đến khám ngoại trú
- Mạch·huyết áp hiện tại, điện tâm đồ trong thời gian xuất hiện triệu chứng (nếu có thể)
- Ví dụ câu hỏi nên chuẩn bị trước để hỏi bác sĩ
- Nếu ghi lại tần suất xuất hiện triệu chứng gần đây và tình huống khởi phát (khi vận động/nghỉ ngơi/sau khi dùng thuốc, v.v.) rồi mang theo, việc này sẽ giúp ích cho chẩn đoán.
Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ
- "Các tác dụng phụ có thể xảy ra của thuốc này (hoặc việc thay đổi đơn thuốc) là gì? Có tương tác với các thuốc tôi đang dùng không?"
- "Tiên lượng (ngắn hạn·dài hạn) của tình trạng hiện tại như thế nào? Tôi nên hạn chế sinh hoạt·vận động ra sao?"
- "Có thuốc hoặc thói quen sinh hoạt nào tôi cần ngừng ngay để giảm triệu chứng không?"
Ví dụ câu hỏi dành riêng cho bệnh
- "Trên ECG·kết quả xét nghiệm của tôi, vị trí và mức độ rối loạn dẫn truyền như thế nào? (Ví dụ: block nhĩ thất độ 1/2/3, block nhánh phải/nhánh trái, v.v.)"
- "Nếu cần máy tạo nhịp tim (hoặc CRT/ICD), loại nào phù hợp nhất và lợi ích cũng như nguy cơ của thủ thuật là gì?"