Có máu trong tinh dịch

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Tình trạng tinh dịch có lẫn máu khi xuất tinh (màu đỏ, đỏ sẫm, nâu...).
• Nguyên nhân chính và sinh lý bệnh:
  • Nguyên nhân là xuất huyết mạch máu ở tuyến tiền liệt, túi tinh (seminal vesicle), niệu đạo, vùng nối niệu đạo hoặc ống phóng tinh, tức các cơ quan thuộc đường sinh dục dưới và đường tiết niệu.
  • Thường xảy ra thoáng qua và tự khỏi ở nam giới trẻ mà không xác định được nguyên nhân (vô căn).
  • Có thể do viêm (viêm tuyến tiền liệt, viêm túi tinh, viêm niệu đạo), sỏi, u nang, chấn thương, tăng huyết áp, rối loạn đông máu và hiếm khi do tổn thương cấu trúc như ung thư tuyến tiền liệt.
• Triệu chứng chính:
  • Nhận thấy tinh dịch có lẫn máu khi xuất tinh
  • Các triệu chứng đôi khi đi kèm: khó tiểu, tiểu nhiều lần, đau khi tiểu, khó chịu hoặc đau vùng đáy chậu, tiểu máu, khó chịu vùng bụng dưới
  • Phần lớn là tạm thời và có thể tự cải thiện, nhưng nếu kéo dài, tái diễn hoặc xuất hiện các triệu chứng khác (sốt, đau dữ dội, tiểu máu nhìn thấy bằng mắt thường...) thì cần được đánh giá thêm

Phương pháp điều trị

• Nguyên tắc điều trị dựa trên chẩn đoán: Tùy thuộc vào nguyên nhân nền
  • Theo dõi bảo tồn: Nếu không phát hiện nguyên nhân đặc biệt và tình trạng chảy máu nhẹ, tạm thời thì theo dõi (phần lớn sẽ tự khỏi)
  • Điều trị bằng thuốc: Nếu nguyên nhân là viêm (viêm tuyến tiền liệt, viêm niệu đạo...), sử dụng kháng sinh và thuốc chống viêm phù hợp (lựa chọn kháng sinh dựa trên kết quả xét nghiệm vi khuẩn)
  • Thủ thuật/phẫu thuật: Nếu nguyên nhân là tổn thương cấu trúc như sỏi hoặc nang thì loại bỏ tổn thương tương ứng (ví dụ: lấy sỏi, cắt nang)
  • Khác: Nếu nguyên nhân chảy máu là rối loạn đông máu thì cần phối hợp với khoa huyết học và điều chỉnh chức năng đông máu
• Quản lý sinh hoạt và lưu ý:
  • Nếu triệu chứng nặng lên sau quan hệ tình dục hoặc thủ dâm, nên ngừng hoạt động tình dục trong một khoảng thời gian nhất định (theo khuyến cáo của bác sĩ)
  • Kiểm tra tình trạng tăng huyết áp và việc sử dụng thuốc chống đông — nếu cần, trao đổi để điều chỉnh thuốc
  • Khi xuất hiện sốt, chảy máu kéo dài, tiểu máu sẫm màu hoặc đau dữ dội, cần đến bệnh viện ngay lập tức
• Biến chứng (có thể xảy ra):
  • Tái phát nhiều lần, tiến triển thành viêm tuyến tiền liệt mạn tính, hiếm khi ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng (sau viêm nặng hoặc phẫu thuật) hoặc chậm phát hiện bệnh nền (ví dụ: ung thư)

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm đồ cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)

• Đồ cần chuẩn bị/tài liệu mang theo:
  • Danh sách tất cả các thuốc đang sử dụng (bao gồm thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu) hoặc vỏ thuốc
  • Tiền sử bệnh và tiền sử phẫu thuật (bao gồm các thủ thuật liên quan đến đường tiết niệu hoặc tuyến tiền liệt)
  • Bản sao các kết quả xét nghiệm gần đây (xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu, PSA...) hoặc hồ sơ xét nghiệm nếu có
  • Ảnh tinh dịch khi xuất hiện triệu chứng (nếu có thể) hoặc ghi chép về thời điểm, tần suất xuất hiện triệu chứng và thay đổi màu sắc
  • Ghi chép về lịch sử quan hệ tình dục gần đây, khả năng phơi nhiễm bệnh lây truyền qua đường tình dục, tiền sử chấn thương và thay đổi các triệu chứng tiết niệu
• Các mục cần xác nhận trước khi khám ngoại trú (khuyến nghị bệnh nhân tự ghi chú):
  • Thời điểm bắt đầu triệu chứng và diễn tiến (tần suất tái phát)
  • Triệu chứng đi kèm: sốt, triệu chứng tiết niệu, đau vùng chậu, sụt cân...
  • Tình trạng tăng huyết áp và việc sử dụng thuốc chống đông

Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ

• Nguyên nhân thường gặp nhất của triệu chứng này là gì?
• Bác sĩ khuyến nghị làm thêm những xét nghiệm nào (xét nghiệm hóa sinh, chẩn đoán hình ảnh, nội soi...)? Lý do và quy trình xét nghiệm là gì?
• Nếu kết quả xét nghiệm âm tính thì sẽ theo dõi đến khi nào? Nếu tái phát thì khi nào tôi cần đến khám lại?
• Thời gian dự kiến sử dụng các thuốc được kê đơn (đặc biệt là kháng sinh) và các tác dụng phụ có thể xảy ra là gì?
• Tôi có cần điều chỉnh thuốc chống đông hoặc thuốc điều trị tăng huyết áp đang sử dụng không?

Ví dụ các câu hỏi phù hợp với từng bệnh

• Nếu tôi từ 40 tuổi trở lên hoặc có dấu hiệu PSA tăng thì có cần tiến hành xét nghiệm ung thư tuyến tiền liệt không? (Liên quan đến đánh giá nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt)
• Tình trạng này có khả năng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản (số lượng và độ di động của tinh trùng) không? Nếu cần, tôi có nên làm xét nghiệm tinh dịch không?

(Tham khảo: Nếu có dấu hiệu nghi ngờ bệnh ác tính như chảy máu kéo dài, tái phát nhiều lần, tuổi cao hoặc PSA tăng, khuyến nghị tích cực thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh (siêu âm qua trực tràng, MRI) hoặc nội soi bàng quang và niệu đạo.)