Loét giác mạc do nấm

• Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

  • Định nghĩa: Tổn thương lành tính (polyp) do một phần nội mạc tử cung tăng sinh quá mức tại chỗ và nhô vào buồng tử cung. Phần lớn là đơn độc, nhưng khoảng 20% trường hợp xuất hiện nhiều polyp; thường gặp ở đáy tử cung (phần đáy).
  • Nguyên nhân/sinh lý bệnh: Do tăng sinh khu trú của các tuyến và mô đệm nội mạc tử cung, có liên quan đến kích thích estrogen và đôi khi cho thấy sự tăng sinh đơn dòng (neoplastic). Tuổi cao, sử dụng tamoxifen và thay đổi nội tiết tố là những yếu tố liên quan.
  • Triệu chứng chính: Thường không có triệu chứng. Khi có triệu chứng, có thể xuất hiện chảy máu âm đạo bất thường (chảy máu lấm tấm từng đợt, bao gồm cả chảy máu sau mãn kinh), rong kinh (kinh nguyệt ra nhiều), đau bụng kinh và tăng tiết dịch âm đạo. Nhiều trường hợp không được phát hiện qua khám vùng chậu hoặc xét nghiệm tế bào cổ tử cung (Pap).
  • Nguy cơ ác tính hóa: Hiếm gặp trong tổng thể, theo các báo cáo là dưới 5%. Khả năng chuyển dạng ác tính tăng ở phụ nữ sau mãn kinh, polyp lớn và khi có kết quả mô học bất thường.

• Phương pháp điều trị

  • Theo dõi (điều trị bảo tồn)
    • Có thể theo dõi định kỳ khi không có triệu chứng và kích thước/triệu chứng không thay đổi.
    • Sau mãn kinh hoặc khi có triệu chứng, cân nhắc sinh thiết và loại bỏ polyp.
  • Thủ thuật/phẫu thuật
    • Cắt polyp qua nội soi buồng tử cung (hysteroscopic polypectomy): Là phương pháp điều trị tiêu chuẩn, có thể loại bỏ polyp dưới quan sát trực tiếp và thực hiện xét nghiệm mô bệnh học. Tỷ lệ tái phát thấp và có thể quan sát trực tiếp tình trạng nội mạc tử cung.
    • Nạo nội mạc tử cung (D&C): Trước đây được thực hiện nhiều, nhưng khả năng loại bỏ tổn thương và độ nhạy chẩn đoán thấp hơn so với nội soi buồng tử cung.
    • Cắt tử cung: Cân nhắc khi có nhiều polyp, chảy máu nghiêm trọng và khó bảo tồn do các bệnh lý tử cung khác (ví dụ: u xơ tử cung), hoặc khi nghi ngờ hay đã xác định ác tính.
  • Điều trị bằng thuốc
    • Điều trị nội tiết nhằm giảm triệu chứng (progestin, thuốc tránh thai đường uống, chất chủ vận GnRH, v.v.) có thể giúp kiểm soát chảy máu tạm thời, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn bản thân polyp.
  • Lưu ý
    • Nếu bị chảy máu sau mãn kinh, khuyến nghị làm sinh thiết (sau khi loại bỏ, tiến hành xét nghiệm mô bệnh học).
    • Nếu mong muốn mang thai, việc loại bỏ polyp có thể giúp cải thiện khả năng mang thai và các chỉ số lâm sàng liên quan đến thai kỳ.

• Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (kèm ví dụ câu hỏi)

  • Đồ dùng/tài liệu cần chuẩn bị
    • Danh sách các thuốc đang sử dụng (thuốc nội tiết, thuốc chống đông, tamoxifen, v.v.)
    • Kết quả các xét nghiệm phụ khoa trước đây (siêu âm vùng chậu, kết quả nội soi buồng tử cung, kết quả nạo/sinh thiết nội mạc tử cung)
    • Tiền sử kinh nguyệt: kiểu chảy máu, thời gian, khoảng cách giữa các kỳ, tình trạng mãn kinh, thời điểm gần đây xuất hiện chảy máu bất thường
    • Khả năng mang thai (nếu cần, thực hiện xét nghiệm thai)
    • Bệnh nền (béo phì, đái tháo đường, các bệnh lý khác liên quan đến nội tiết tố)
  • Những điều cần báo trước với bác sĩ khi khám ngoại trú
    • Thay đổi gần đây trong kiểu chảy máu
    • Có hay không việc đang sử dụng thuốc nội tiết hoặc thuốc chống ung thư (ví dụ: tamoxifen)
    • Kế hoạch mang thai hoặc tiền sử vô sinh
  • Ví dụ câu hỏi (câu hỏi bệnh nhân có thể hỏi bác sĩ trước)
    • "Tôi tóm tắt kiểu chảy máu gần đây cho bác sĩ có giúp ích không?"
    • "Tôi có thể cho bác sĩ xem kết quả siêu âm/sinh thiết trước đây không?"

• Ví dụ các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ

  • "Khả năng tình trạng này là ác tính (ung thư) ở mức nào? Tôi có cần làm thêm xét nghiệm (sinh thiết) không?"
  • "Trong các lựa chọn điều trị (theo dõi so với cắt qua nội soi buồng tử cung), lựa chọn nào phù hợp với tôi?"
  • "Tác dụng phụ và thời gian hồi phục của việc điều trị như thế nào?"

• Ví dụ câu hỏi phù hợp với từng bệnh

  • "Tôi bị chảy máu sau mãn kinh; nếu xác định có polyp nội mạc tử cung thì có nhất thiết phải loại bỏ không?"
  • "Sau khi loại bỏ polyp qua nội soi buồng tử cung, tỷ lệ tái phát khoảng bao nhiêu và có biện pháp bổ sung nào để giảm tái phát không?"

Thông tin tham khảo thêm (ngắn gọn)

• Trong chẩn đoán, sau khi xác định các dấu hiệu nghi ngờ bằng siêu âm tử cung (đặc biệt là siêu âm qua ngả âm đạo), siêu âm sau khi bơm nước muối sinh lý (SIS, saline infusion sonography) giúp tăng tỷ lệ phát hiện. Chẩn đoán xác định được thực hiện bằng cách quan sát trực tiếp polyp qua nội soi buồng tử cung và tiến hành sinh thiết.
• Biến chứng: chảy máu, nhiễm trùng, thủng tử cung liên quan đến thủ thuật, dính buồng tử cung và hiếm khi có khả năng biến đổi ác tính.
• Phòng ngừa: Chưa có biện pháp phòng ngừa rõ ràng, nhưng khuyến nghị theo dõi các yếu tố nguy cơ (như sử dụng tamoxifen) và đánh giá sớm khi xuất hiện chảy máu bất thường.