Hai mắt cách xa nhau

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Tình trạng không kiểm soát được việc tiểu tiện trong khi ngủ ban đêm sau 5 tuổi (đái dầm, Enuresis). Thường được chẩn đoán khi tình trạng này lặp lại từ 2 lần mỗi tuần trở lên.
• Nguyên nhân chính và sinh lý bệnh:
  • Yếu tố di truyền (nguy cơ mắc bệnh tăng khi cha hoặc mẹ có tiền sử bệnh).
  • Chậm trưởng thành chức năng bàng quang (bàng quang có dung tích nhỏ hoặc khả năng kiểm soát bàng quang vào ban đêm chưa đầy đủ).
  • Tiểu nhiều về đêm do tiết không đủ hormone chống bài niệu (ADH) vào ban đêm.
  • Phản ứng đánh thức khi ngủ chưa đầy đủ (một số trường hợp đáp ứng với liệu pháp báo thức).
  • Hiếm khi, các bệnh lý nền như bất thường giải phẫu đường tiết niệu, nhiễm trùng đường tiết niệu, bất thường thần kinh hoặc táo bón mạn tính có thể là nguyên nhân.
• Triệu chứng: Đái dầm tái diễn trong khi ngủ (phần lớn là đái dầm đơn thuần, không có triệu chứng ban ngày). Nếu kèm theo tiểu ban ngày, tiểu nhiều lần, tiểu gấp, cảm giác còn nước tiểu, khó tiểu, táo bón等, cần nghi ngờ đái dầm do nguyên nhân thực thể hoặc đái dầm phức tạp.

Phương pháp điều trị

• Nguyên tắc chung: Cân nhắc điều trị sau 5 tuổi (tự cải thiện khoảng 15% mỗi năm). Khuyến nghị giáo dục và điều trị tích cực để ngăn ngừa tổn thương cảm xúc và suy giảm sự tự tin.
• Liệu pháp hành vi (khuyến nghị hàng đầu)
  • Hạn chế uống nước vào buổi tối, hình thành thói quen đi tiểu trước khi đi ngủ.
  • Thiết bị báo đái dầm (liệu pháp báo thức): Khi cảm biến phát hiện độ ẩm, thiết bị phát báo thức để đánh thức → hình thành phản xạ có điều kiện. Có hiệu quả ở trẻ từ 6–7 tuổi trở lên (tỷ lệ điều trị thành công khoảng 70–80%, tỷ lệ tái phát khoảng 30%).
  • Tăng cường động lực (khen ngợi, thưởng bằng nhãn dán, v.v.): Sự củng cố tích cực trong thời gian dài có ích.
• Điều trị bằng thuốc
  • Desmopressin (chất tương tự hormone chống bài niệu): Có hiệu quả ở trẻ tiểu nhiều về đêm (tỷ lệ đáp ứng khoảng 60–80%). Khả năng tái phát cao khi ngừng thuốc. Lưu ý chính: nguy cơ hạ natri máu (đặc biệt khi uống quá nhiều nước).
  • Imipramine (thuốc chống trầm cảm ba vòng): Có hiệu quả ở một số trường hợp (60–70%), nhưng có tỷ lệ tái phát khi ngừng thuốc và cần sử dụng thận trọng do tác dụng phụ (kháng cholinergic, tim mạch).
  • Oxybutynin (thuốc kháng cholinergic): Chủ yếu được sử dụng khi bàng quang tăng hoạt hoặc có kèm triệu chứng ban ngày. Có thể gây tác dụng phụ như khô miệng, táo bón, đỏ bừng mặt và chóng mặt.
  • Việc lựa chọn thuốc được quyết định tùy theo loại triệu chứng (tiểu nhiều về đêm so với bàng quang tăng hoạt, v.v.).
• Điều trị chuyên sâu và đánh giá bằng xét nghiệm
  • Nếu có các dấu hiệu phức tạp như triệu chứng ban ngày, xét nghiệm nước tiểu bất thường, nhiễm trùng đường tiết niệu tái diễn, táo bón hoặc dấu hiệu thần kinh, cần đánh giá bổ sung bằng siêu âm, chụp bàng quang-niệu đạo khi tiểu tiện (VCUG), xét nghiệm niệu động học, v.v.
• Lưu ý (khi điều trị)
  • Kiểm tra tác dụng phụ và chống chỉ định của thuốc được kê đơn (bệnh tim, suy giảm chức năng thận, v.v.).
  • Khi dùng Desmopressin, bắt buộc phải hạn chế uống nước trước khi đi ngủ và hướng dẫn về lượng nước uống.
  • Không được la mắng hoặc đổ lỗi; phạt vì thất bại có thể làm triệu chứng nặng hơn và gây tổn thương tâm lý.

Những điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm đồ cần chuẩn bị · ví dụ câu hỏi)

• Đồ cần chuẩn bị/thông tin cần ghi lại
  • Danh sách các thuốc đang dùng gần đây (bao gồm cả thực phẩm bổ sung).
  • Kết quả xét nghiệm nước tiểu hoặc các kết quả xét nghiệm liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu trước đây (nếu có).
  • Nhật ký đi tiểu (nhật ký bàng quang): ít nhất 2–3 ngày (số lần đi tiểu ban ngày và ban đêm, lượng nước tiểu, tình trạng làm ướt giường vào ban đêm, táo bón và kiểu đại tiện).
  • Tiền sử gia đình (bao gồm tiền sử đái dầm thời thơ ấu của cha mẹ).
  • Ghi lại kiểu ngủ, thời gian và lượng nước uống, sự hiện diện hay không của các triệu chứng tiểu tiện ban ngày.
• Những mục cần cho bác sĩ xem khi đến khám ngoại trú
  • Nhật ký đi tiểu (nhật ký bàng quang), kết quả xét nghiệm nước tiểu gần đây, thông tin liên quan đến táo bón và các vấn đề đại tiện.

Ví dụ về các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ

• "Các tác dụng phụ và nguy cơ có thể xảy ra của thuốc này là gì?"
• "Cần chờ bao lâu để thấy hiệu quả điều trị? Nguy cơ tái phát ở mức nào?"
• "Cụ thể cần thay đổi những điểm nào trong lối sống?"

Ví dụ về các câu hỏi phù hợp với từng bệnh

• "Làm thế nào để phân biệt chứng đái dầm của tôi (hoặc con tôi) là do tiểu nhiều về đêm hay do vấn đề ở bàng quang?"
• "Nếu sử dụng thiết bị báo đái dầm mà vẫn không hiệu quả thì các lựa chọn điều trị tiếp theo là gì?"

Hướng dẫn bổ sung

• Những trường hợp cần được bác sĩ khám ngay: Khi xuất hiện sốt, đau khi tiểu, tiểu ra máu, khó tiểu cấp tính (không thể tiểu được hoàn toàn), thay đổi hành vi đột ngột hoặc các triệu chứng thần kinh như giảm cảm giác ở chân.