U lympho Hodgkin

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa và sinh lý bệnh: U lympho Hodgkin là một khối u ác tính phát sinh trong hệ bạch huyết, về mặt mô học đặc trưng bởi các tế bào Reed–Sternberg (tế bào lớn có hai nhân). Bệnh phát sinh do sự phối hợp của yếu tố di truyền và các yếu tố môi trường (nhiễm một số loại virus, suy giảm miễn dịch...), trong đó có thể liên quan đến Epstein–Barr virus (EBV). Bệnh thường bắt đầu tại một hạch bạch huyết rồi lan theo dòng bạch huyết đến các hạch lân cận.
• Các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ chính: Tiền sử nhiễm EBV, tình trạng suy giảm miễn dịch (ví dụ: AIDS, điều trị ức chế miễn dịch), tiền sử gia đình, phơi nhiễm bức xạ, v.v.
• Triệu chứng chính: Hạch bạch huyết to không đau ở vùng cổ, nách, bẹn... (thường gặp nhất), triệu chứng B (sốt không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi ban đêm, sụt từ 10% trọng lượng cơ thể trở lên trong vòng 6 tháng), ngứa (ngứa da), ho hoặc triệu chứng ở ngực (khi có tổn thương trung thất). Khi xâm lấn máu ngoại vi, tủy xương hoặc các cơ quan đặc (phổi, gan, tủy xương...), có thể xuất hiện các triệu chứng liên quan.

Phương pháp điều trị và các lưu ý

• Đánh giá trước và sau chẩn đoán: Chẩn đoán xác định được thực hiện bằng sinh thiết cắt bỏ (sinh thiết mô hạch bạch huyết); phân giai đoạn được thực hiện bằng PET-CT, CT ngực và bụng, và khi cần có thể sinh thiết tủy xương. Lập kế hoạch điều trị dựa trên giai đoạn Ann Arbor và việc có hay không có triệu chứng B.
• Điều trị tiêu chuẩn (người lớn):
  • Giai đoạn sớm và khu trú (I–II, tổn thương giới hạn): Thông thường là hóa trị (ví dụ: ABVD: doxorubicin, bleomycin, vinblastine, dacarbazine) ± xạ trị tại chỗ. Gần đây, cũng có các nỗ lực giảm phạm vi xạ trị bằng phương pháp điều trị hướng dẫn bởi PET.
  • Giai đoạn tiến triển (III–IV): Chủ yếu là hóa trị toàn thân (ABVD hoặc phác đồ cường độ cao như BEACOPP). Có thể cân nhắc xạ trị bổ sung tùy theo đáp ứng điều trị.
  • Tái phát/kháng trị: Có thể sử dụng ghép tế bào gốc tạo máu tự thân (sau hóa trị liều cao), điều trị đích (brentuximab vedotin — nhắm đích CD30), thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (ví dụ: nivolumab, pembrolizumab), v.v.
• Trẻ em và thanh thiếu niên: Có xu hướng giảm thiểu hoặc tránh xạ trị, vì cần cân nhắc ảnh hưởng của bức xạ đến sự tăng trưởng và phát triển. Kế hoạch điều trị cần được thảo luận với nhóm chuyên khoa ung thư nhi.
• Lưu ý về tác dụng phụ và biến chứng:
  • Liên quan đến điều trị: Ức chế tủy xương (nhiễm trùng, chảy máu, thiếu máu), độc tính lâu dài của thuốc hóa trị và xạ trị (độc tính trên phổi, độc tính trên tim, rối loạn tuyến giáp và hệ tim mạch), ung thư thứ phát (nguy cơ lâu dài sau điều trị).
  • Liên quan đến bệnh: Nhiễm trùng nặng, hội chứng tĩnh mạch chủ trên (do chèn ép tĩnh mạch), tắc ruột, v.v.
• Khuyến nghị tự chăm sóc:
  • Khi bị sốt, rét run hoặc chảy máu trong thời gian điều trị, cần đến ngay cơ sở y tế.
  • Khuyến nghị tư vấn bảo tồn khả năng sinh sản (bảo tồn tinh trùng, noãn/trứng hoặc chức năng rụng trứng), đặc biệt ở bệnh nhân trong độ tuổi sinh sản.
  • Vắc-xin: Chống chỉ định vắc-xin sống trong thời kỳ ức chế miễn dịch; hãy trao đổi với nhân viên y tế về thời điểm tiêm chủng.
  • Lối sống: Không hút thuốc, phòng ngừa nhiễm trùng (rửa tay, tránh nơi đông người), dinh dưỡng cân bằng và nghỉ ngơi đầy đủ.

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm đồ cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)

• Đồ cần chuẩn bị:
  • Danh sách tất cả các thuốc đang dùng (thuốc kê đơn, không kê đơn, thuốc thảo dược Hàn Quốc, v.v.)
  • Tiền sử bệnh, phẫu thuật và điều trị (đặc biệt là tiền sử hóa trị và xạ trị)
  • Bản sao hoặc CD kết quả xét nghiệm gần đây (xét nghiệm máu, X-quang ngực/CT, PET-CT, v.v.)
  • Ghi chép triệu chứng: thay đổi kích thước hạch bạch huyết, sốt, đổ mồ hôi ban đêm, thay đổi cân nặng (thời gian và mức độ), ngứa, khó thở, đau, v.v.
  • Thông tin về khả năng mang thai hoặc kế hoạch mang thai (nữ)
  • Nguyện vọng bảo tồn khả năng sinh sản
• Ví dụ các câu hỏi cần chuẩn bị trước khi đến khám ngoại trú (ghi chú dành cho bệnh nhân):
  • Thời điểm bắt đầu triệu chứng và diễn biến thay đổi (kích thước, có đau hay không)
  • Thay đổi cân nặng gần đây (khoảng thời gian và tỷ lệ phần trăm)
  • Tần suất và mức độ sốt, đổ mồ hôi ban đêm
  • Dị ứng thuốc hoặc từng gặp tác dụng phụ với thuốc trong quá khứ

Ví dụ các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ

• Hiện bệnh đang ở giai đoạn nào và điều đó có ý nghĩa gì?
• Kế hoạch điều trị được khuyến nghị (thuốc, xạ trị, phẫu thuật) là gì và vì sao?
• Thời gian điều trị dự kiến và các tác dụng phụ chính của từng phương pháp điều trị là gì?
• Tiên lượng lâu dài sau điều trị (khả năng chữa khỏi, nguy cơ tái phát) như thế nào?
• Nếu muốn bảo tồn khả năng sinh sản thì cần thực hiện khi nào và quy trình ra sao?
• Cần áp dụng những biện pháp phòng ngừa nào để giảm nguy cơ nhiễm trùng trong thời gian điều trị?

Ví dụ các câu hỏi tùy chỉnh theo bệnh

• Tôi (hoặc bệnh nhân) còn trẻ, có thể giảm xạ trị không? Ảnh hưởng lâu dài của bức xạ đối với sự tăng trưởng, tim và tuyến giáp là gì?
• Khi bệnh tái phát hoặc kháng trị, có những lựa chọn điều trị đích hoặc điều trị miễn dịch nào (brentuximab vedotin, thuốc ức chế PD‑1, v.v.), và tác dụng phụ cũng như hiệu quả của chúng ra sao?