Rối loạn đông máu

1) Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Tóm tắt định nghĩa: Rối loạn thích ứng là tình trạng phản ứng cảm xúc và hành vi đối với một yếu tố gây căng thẳng tâm lý・xã hội có thể xác định vượt xa mức độ thường được dự kiến, đồng thời gây cản trở nghiêm trọng đến chức năng xã hội・nghề nghiệp (học tập).
• Thời điểm khởi phát và diễn tiến: Thường xảy ra trong vòng 3 tháng sau khi tiếp xúc với yếu tố gây căng thẳng và thường cải thiện trong vòng 6 tháng sau khi yếu tố gây căng thẳng biến mất. Nếu kéo dài trên 6 tháng, cần xem xét khả năng có rối loạn tâm thần khác.
• Nguyên nhân chính (yếu tố gây căng thẳng): Nhập viện・bệnh nặng・phẫu thuật・đau đớn・đối mặt với cái chết (như ung thư, nhồi máu cơ tim), mất việc・vấn đề kinh tế, ly hôn・ly thân・kết hôn・vấn đề trong các mối quan hệ・căng thẳng công việc・bắt nạt trong trường học, v.v. Tính dễ tổn thương về tâm lý của cá nhân (độ nhạy cảm, năng lực trí tuệ, v.v.) ảnh hưởng đến sự khởi phát bệnh.
• Triệu chứng chính: Cảm giác trầm buồn・tuyệt vọng・dễ rơi nước mắt・giảm động lực・mất ngủ・thay đổi khẩu vị・giảm năng lượng・lo âu・bồn chồn・thay đổi hành vi (thu mình hoặc hành vi có vấn đề). Suy giảm chức năng (ảnh hưởng đến công việc・học tập・các mối quan hệ) là đặc điểm nổi bật.
• Các bệnh có thể đi kèm: Có thể đi kèm với rối loạn trầm cảm chủ yếu, rối loạn lo âu, rối loạn hành vi・kiểm soát xung động, chứng sợ xã hội, v.v.

2) Phương pháp điều trị

• Tâm lý trị liệu (điều trị ban đầu)
  • Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT): Kỹ năng đối phó với căng thẳng, tái cấu trúc nhận thức, huấn luyện giải quyết vấn đề, v.v.
  • Tư vấn hỗ trợ・giáo dục tâm lý: Tìm hiểu nguyên nhân・phản ứng đối với căng thẳng và hướng dẫn cách đối phó.
  • Trị liệu gia đình/trị liệu cặp đôi: Hữu ích khi đi kèm các vấn đề gia đình・mối quan hệ.
  • Điều trị định hướng ngắn hạn (điều trị tập trung vào vấn đề): Nhằm cải thiện khả năng thích ứng với căng thẳng cấp tính.
• Điều trị bằng thuốc (sử dụng dựa trên triệu chứng)
  • Khi các triệu chứng trầm cảm・lo âu nghiêm trọng, có thể cân nhắc dùng thuốc chống trầm cảm (như SSRIs) trong thời gian ngắn hoặc trung hạn.
  • Đối với lo âu・bồn chồn・mất ngủ, có thể sử dụng thuốc ngủ・thuốc chống lo âu trong thời gian ngắn (chủ yếu là thuốc không thuộc nhóm benzodiazepine hoặc benzodiazepine trong thời gian ngắn), nhưng cần lưu ý nguy cơ lệ thuộc・tác dụng phụ.
  • Về cơ bản, thuốc được dùng phối hợp với tâm lý trị liệu nhằm kiểm soát triệu chứng (không điều trị nguyên nhân).
• Quản lý lối sống
  • Ngủ・ăn・tập thể dục đều đặn, quản lý các yếu tố gây căng thẳng (nếu có thể, loại bỏ hoặc giảm nhẹ nguồn gây căng thẳng), tăng cường hỗ trợ xã hội.
  • Tự chăm sóc: Viết nhật ký căng thẳng, luyện tập thư giãn (hô hấp・thiền), lập kế hoạch giải quyết vấn đề.
• Lưu ý và biến chứng
  • Cần đánh giá nguy cơ tự làm hại bản thân・tự sát (đặc biệt khi trầm cảm・tuyệt vọng nghiêm trọng).
  • Nếu không được điều trị trong thời gian dài, bệnh có thể trở thành mạn tính hoặc tiến triển thành rối loạn trầm cảm chủ yếu, v.v.
  • Khi sử dụng thuốc, cần cân nhắc tác dụng phụ (an thần, suy giảm chức năng tình dục, triệu chứng đường tiêu hóa, v.v.) và nguy cơ lệ thuộc (đặc biệt là benzodiazepine).
• Các yếu tố tiên lượng điều trị
  • Kết quả thay đổi tùy theo năng lực trí tuệ, độ nhạy cảm, tính cấp tính・mạn tính, động lực điều trị, hỗ trợ xã hội, sức khỏe thể chất, v.v.

3) Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (vật dụng・hồ sơ và tài liệu cần nộp・ghi chép)

• Vật dụng/tài liệu cần mang theo
  • Danh sách tất cả các loại thuốc đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn・thuốc không kê đơn・thuốc thảo dược Hàn Quốc) cùng liều lượng・thời gian dùng
  • Tiền sử bệnh (bệnh tâm thần・bệnh thể chất), tiền sử gia đình (bệnh tâm thần・tự sát)
  • Kết quả xét nghiệm gần đây (nếu có thể), hồ sơ nhập viện và các hồ sơ y tế liên quan khác
  • Các yếu tố gây căng thẳng và thời điểm xảy ra (khi nào, đã xảy ra chuyện gì) cùng thời điểm bắt đầu triệu chứng
  • Nhật ký triệu chứng (thay đổi về cảm xúc・giấc ngủ・bữa ăn・hoạt động, v.v.) – nếu có thể, ghi chép trong vài tuần gần đây
  • Thông tin về việc có hay không có suy nghĩ tự làm hại bản thân・tự sát và mức độ cụ thể của những suy nghĩ đó
  • Việc sử dụng rượu・ma túy
• Những vấn đề cần thông báo trước với bác sĩ khi khám ngoại trú
  • Mức độ suy giảm chức năng sinh hoạt hằng ngày・công việc・học tập do các triệu chứng (các trường hợp cụ thể)
  • Mong muốn điều trị (thuốc・tâm lý trị liệu・cả hai) và thời gian có thể điều trị (khả năng tham gia)
  • Nếu là trẻ em・thanh thiếu niên, khuyến nghị mang theo tài liệu liên quan đến trường học (thành tích・chuyên cần・ý kiến của giáo viên)

4) Ví dụ về các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ

• "Làm thế nào để phân biệt các triệu chứng của tôi là rối loạn thích ứng hay một rối loạn trầm cảm hoặc rối loạn lo âu khác?"
• "Trong số các phương pháp điều trị mà bác sĩ khuyến nghị (tâm lý trị liệu・thuốc), phương pháp nào được ưu tiên? Thời gian điều trị dự kiến là bao lâu?"
• "Các tác dụng phụ chính của loại thuốc dự định kê là gì? Tôi cần chú ý điều gì trong khi dùng thuốc?"
• "Tôi lo lắng về nguy cơ tự sát, tôi có thể nhận được những hỗ trợ nào?"
• "Gia đình hoặc người sống cùng có thể giúp đỡ bằng những cách cụ thể nào?"

5) Ví dụ về các câu hỏi phù hợp với từng bệnh

• "Yếu tố căng thẳng mà tôi đã trải qua (ví dụ: gần đây ly hôn/mất việc/được chẩn đoán mắc bệnh nghiêm trọng) có được xem là nguyên nhân chính của các triệu chứng này không? Khi tình trạng căng thẳng vẫn tiếp diễn, mục tiêu điều trị được thiết lập như thế nào?"
• "Tâm lý trị liệu được tiến hành theo phương thức nào, và tôi cần điều trị với tần suất・khoảng bao nhiêu buổi thì có thể có hiệu quả? (Trong trường hợp là trẻ em・thanh thiếu niên, có thể phối hợp hỗ trợ với nhà trường không?)"

Hướng dẫn thêm: Nếu các triệu chứng nghiêm trọng hoặc có suy nghĩ tự sát, hãy ngay lập tức liên hệ với dịch vụ cấp cứu hoặc bác sĩ chuyên khoa sức khỏe tâm thần. Có thể được đánh giá và điều trị tại khoa Tâm thần (người lớn) và khoa Tâm thần trẻ em và thanh thiếu niên (trẻ em・thanh thiếu niên).