Ung thư biểu mô màng đệm

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa và bệnh sinh: Là khối u ác tính nguyên phát của màng đệm (nguyên bào nuôi), cấu thành nhau thai, trong đó các tế bào nuôi (nguyên bào nuôi hợp bào và nguyên bào nuôi đơn bào) tăng sinh bất thường và có đặc điểm di căn nhanh theo đường máu. Bệnh có thể xảy ra chủ yếu sau thai trứng (molar pregnancy), sảy thai hoặc thai đủ tháng, nhưng nguyên nhân vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn.
• Triệu chứng chính: Chảy máu âm đạo không đều hoặc tái diễn (thường gặp nhất), tử cung to, buồn nôn·nôn, mệt mỏi, các triệu chứng thiếu máu. Nếu có di căn, có thể xuất hiện các triệu chứng ở phổi (ho, ho ra máu, khó thở), hệ thần kinh trung ương (đau đầu, thiếu hụt thần kinh, co giật), gan·thận.
• Đặc điểm chính trong chẩn đoán: Nồng độ β-hCG định lượng trong máu cao bất thường (nghi ngờ khi cao hơn nhiều so với thai kỳ bình thường), tổn thương trong tử cung trên siêu âm vùng chậu, chẩn đoán hình ảnh ngực·đầu để tìm di căn, v.v.

Phương pháp điều trị

• Nguyên tắc điều trị: Lựa chọn phương pháp điều trị dựa trên điểm nguy cơ FIGO/WHO và giai đoạn bệnh (khu trú so với di căn, nguy cơ thấp so với nguy cơ cao). Hóa trị thường là trọng tâm của điều trị, còn phẫu thuật·xạ trị được sử dụng hỗ trợ hoặc tùy từng trường hợp.
• Phẫu thuật
  • Nạo buồng tử cung (loại bỏ tổn thương trong tử cung): nhằm mục đích chẩn đoán và điều trị (đặc biệt là loại bỏ mô còn sót lại).
  • Cắt tử cung: được cân nhắc khi không còn mong muốn mang thai, để kiểm soát chảy máu, ở người lớn tuổi hoặc trong trường hợp bệnh kháng trị.
• Hóa trị
  • Nguy cơ thấp (điểm WHO <7): đơn trị liệu (methotrexate ± leucovorin hoặc actinomycin D) cho tỷ lệ chữa khỏi cao.
  • Nguy cơ cao (điểm WHO ≥7) hoặc di căn toàn thân lan rộng: khuyến cáo đa hóa trị (ví dụ: EMA-CO: etoposide, methotrexate, actinomycin D, cyclophosphamide, vincristine).
  • Điều trị hỗ trợ trong quá trình điều trị: truyền máu, thuốc chống nôn, phòng ngừa nhiễm trùng, v.v.
• Xạ trị: Có thể được sử dụng hỗ trợ đối với các ổ di căn khu trú khó kiểm soát bằng hóa trị, chẳng hạn như di căn não.
• Theo dõi sau điều trị: Theo dõi định kỳ β-hCG trong máu (ngay cả sau khi lui bệnh hoàn toàn vẫn cần theo dõi trong một khoảng thời gian nhất định) — khuyến cáo tránh thai trong khoảng thời gian được chỉ định để giảm nguy cơ tái phát ngay cả sau thời điểm xét nghiệm chuyển sang âm tính.
• Quản lý lối sống và lưu ý: Bắt buộc tránh thai trong thời gian điều trị và một khoảng thời gian nhất định sau khi lui bệnh (thường khuyến cáo 6–12 tháng), về nguyên tắc tránh hóa trị trong thai kỳ (trừ những tình huống đặc biệt).

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (kèm ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng và thông tin cần chuẩn bị
  • Danh sách các thuốc hiện đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn·không kê đơn·thuốc thảo dược Hàn Quốc)
  • Tiền sử bệnh (tiền sử mang thai, tiền sử sảy thai·thai trứng, tiền sử phẫu thuật)
  • Kết quả xét nghiệm gần đây (nồng độ β-hCG, hình ảnh siêu âm vùng chậu, X-quang/CT ngực, v.v.) và ngày xét nghiệm
  • Ghi lại thời điểm khởi phát·đặc điểm của triệu chứng (lượng máu chảy, có đau hay không, các triệu chứng hô hấp·thần kinh, v.v.)
  • Kế hoạch sinh sản (có mong muốn mang thai trong tương lai hay không)
• Tài liệu cần nộp cho bác sĩ khi khám ngoại trú
  • Hồ sơ khám bệnh·báo cáo giải phẫu bệnh từ bệnh viện trước đây (nếu có)
  • Nếu có thể mang theo hình ảnh xét nghiệm, hãy mang đĩa CD hình ảnh hoặc bản tóm tắt kết quả

Ví dụ câu hỏi (để chuẩn bị khám ngoại trú)

• “Tôi có hồ sơ xét nghiệm cho thấy nồng độ β-hCG gần đây và xu hướng thay đổi của nó không?”
• “Các thuốc (hoặc thực phẩm bổ sung) tôi đang dùng có ảnh hưởng đến hóa trị không?”

Ví dụ các câu hỏi chung nên hỏi bác sĩ

• “Giai đoạn bệnh và điểm nguy cơ WHO/FIGO của tôi là bao nhiêu, và kế hoạch điều trị tiêu chuẩn được khuyến nghị là gì?”
• “Thời gian điều trị dự kiến và các tác dụng phụ dự kiến là gì? Có phương pháp nào để kiểm soát tác dụng phụ không?”
• “Kế hoạch theo dõi tái phát sau điều trị (tần suất·thời gian xét nghiệm β-hCG) và phương pháp tránh thai được khuyến nghị trong thời gian đó là gì?”
• “Khi nào tôi có thể lên kế hoạch mang thai, và mức độ ảnh hưởng đến khả năng mang thai trong tương lai (khả năng sinh sản) là như thế nào?”

Ví dụ câu hỏi tùy chỉnh theo bệnh

• “Dựa trên xu hướng β-hCG của tôi (nồng độ và tốc độ giảm), bác sĩ xác định lui bệnh hoàn toàn như thế nào? Dự kiến mất bao lâu để xác định lui bệnh?”
• “Nếu là bệnh nhân nguy cơ thấp, đơn trị liệu bằng methotrexate hay actinomycin D phù hợp hơn, căn cứ lựa chọn và sự khác biệt về tác dụng phụ dự kiến của hai phương pháp là gì?”

(Tham khảo: Đây là khuyến cáo chung; phương pháp điều trị cho từng cá nhân sẽ do bác sĩ chuyên khoa quyết định dựa trên giai đoạn bệnh·điểm WHO·tình trạng toàn thân, v.v. Khi xảy ra chảy máu cấp·thiếu máu nghiêm trọng·các triệu chứng toàn thân, hãy đến khám cấp cứu ngay lập tức.)