Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)
- Định nghĩa và bệnh sinh: Bệnh cong dương vật (Peyronie’s disease) là tình trạng hình thành mảng xơ (sẹo) ở bao trắng (tunica albuginea) của dương vật, khiến dương vật cong về một phía khi cương hoặc bị bất đối xứng về chiều dài và độ dày. Do mảng xơ làm giảm độ đàn hồi tại vùng này, dương vật bị cong khu trú, từ đó có thể kèm theo đau hoặc rối loạn cương dương.
- Nguyên nhân: Có các yếu tố bẩm sinh (mất cân đối trong sự phát triển thể hang, xơ hóa trong quá trình phát triển bào thai) và các yếu tố mắc phải (vi chấn thương lặp đi lặp lại ở dương vật hoặc quá trình lành vết thương bất thường sau chấn thương). Tần suất mắc bệnh tăng khi độ đàn hồi giảm sau tuổi trung niên. Nguyên nhân có thể là áp lực quá mức về một phía khi quan hệ tình dục hoặc thủ dâm, hoặc di chứng của gãy dương vật.
- Bệnh liên quan/yếu tố nguy cơ: Có thể liên quan đến bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, hút thuốc và các bệnh xơ hóa (ví dụ: co rút Dupuytren).
- Triệu chứng chính: Dương vật bị cong khi cương (có thể cong theo bất kỳ hướng nào: trái, phải, lên hoặc xuống). Theo thông tin RAG, cong xuống là trường hợp thường gặp, và cong sang trái được báo cáo là phổ biến hơn cong sang phải. Có thể kèm theo đau (đặc biệt trong giai đoạn hoạt động ban đầu), suy giảm khả năng cương, khó quan hệ tình dục và căng thẳng tâm lý.
Phương pháp điều trị
- Điều trị bảo tồn/không phẫu thuật
- Theo dõi: Nếu triệu chứng nhẹ và không gây cản trở quan hệ tình dục, có thể theo dõi theo dõi (đặc biệt khi cơn đau cải thiện và tình trạng cong ổn định thì tạm hoãn điều trị).
- Thuốc: Thuốc uống (ví dụ: một số thuốc như pentoxifylline được cho là có khả năng ức chế tiến triển xơ hóa), thuốc chống viêm (kiểm soát đau trong giai đoạn cấp tính) — bằng chứng còn hạn chế. RAG báo cáo rằng điều trị bằng thuốc được khuyến nghị đối với các triệu chứng nhẹ.
- Điều trị tại chỗ/tiêm tại chỗ: Tiêm collagenase (Clostridium histolyticum, CCH) tại chỗ (kết hợp với tạo hình) là một lựa chọn điều trị đã được chứng minh hiệu quả khi đáp ứng các tiêu chí nhất định (ví dụ: độ cong 30–90°, diễn biến của bệnh sau khi được chẩn đoán và trong giai đoạn hoạt động). Tiêm verapamil hoặc interferon tại chỗ cũng được sử dụng trong một số trường hợp, nhưng bằng chứng còn chưa thống nhất.
- Điều trị cơ học: Điều trị bằng lực kéo dương vật (traction) và thiết bị chân không (được sử dụng để tránh điều trị phẫu thuật hoặc nhằm bảo tồn chiều dài dương vật trước phẫu thuật) — có thể giúp giảm độ cong và bảo tồn chiều dài.
- Điều trị bằng laser/vật lý trị liệu: RAG đề cập đến liệu pháp laser trong trường hợp nhẹ, nhưng hiệu quả của laser hoặc điều trị bôi ngoài da còn hạn chế và chưa có bằng chứng nhất quán.
- Điều trị phẫu thuật (chỉ định)
- Khuyến nghị phẫu thuật khi khó quan hệ tình dục, biến dạng nghiêm trọng về hình thức hoặc không cải thiện bằng điều trị bảo tồn.
- Thời điểm phẫu thuật: Tránh phẫu thuật trong giai đoạn hoạt động (khi đau và độ cong vẫn đang tiến triển), thực hiện sau khi độ cong đã ổn định (thông thường khi không có thay đổi trong 6–12 tháng trở lên).
- Phương pháp phẫu thuật:
- Phẫu thuật thu ngắn mặt đối diện của dương vật (ví dụ: Nesbit hoặc plication): tương đối đơn giản, có thể làm ngắn dương vật, khả năng bảo tồn chức năng tình dục cao.
- Ghép mô sau khi rạch/cắt bỏ tổn thương (grafting): được sử dụng khi độ cong nghiêm trọng hoặc ưu tiên bảo tồn chiều dài.
- Đặt thể hang nhân tạo (khi kèm rối loạn cương dương hoàn toàn): có thể chỉnh độ cong và khôi phục chức năng cương bằng cách đặt thể hang nhân tạo.
- Những điểm cần lưu ý khi điều trị (thận trọng)
- Trước khi phẫu thuật cần xác định bệnh có đang tiến triển trong giai đoạn hoạt động hay không; không khuyến nghị phẫu thuật trong giai đoạn cấp tính (đau và tình trạng xấu đi tiến triển).
- Biến chứng phẫu thuật: có thể xảy ra tình trạng dương vật ngắn lại, giảm cảm giác, rối loạn cương dương nặng hơn, tái phát và nhiễm trùng.
- Điều trị không phẫu thuật cũng có thể gây tác dụng phụ (như đau sau tiêm, chảy máu tại chỗ), vì vậy cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
- Biến chứng: Rối loạn cương dương, không thể quan hệ tình dục, căng thẳng tâm lý (trầm cảm, lo âu), hẹp niệu đạo (hiếm gặp), v.v.
Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (kèm ví dụ câu hỏi)
- Những thứ cần chuẩn bị
- Danh sách các thuốc đang dùng (đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc ức chế PDE5, v.v.)
- Tiền sử bệnh (đặc biệt là chấn thương dương vật, tiền sử gãy dương vật, bệnh tiểu đường và bệnh tim mạch)
- Kết quả xét nghiệm trước đây (siêu âm, xét nghiệm máu, v.v.) và hồ sơ điều trị trước đó (tiêm, phẫu thuật, điều trị cơ học)
- Ghi chép triệu chứng: bắt đầu từ khi nào, có đau hay không và mức độ đau, hướng và mức độ cong (nếu có thể, chụp ảnh khi dương vật cương)
- Thay đổi lối sống (hút thuốc, uống rượu, tần suất quan hệ tình dục, v.v.)
- Ví dụ các câu hỏi nên chuẩn bị trước để hỏi bác sĩ khi khám ngoại trú
- Mức độ cong khi cương được đánh giá khách quan như thế nào?
- Khả năng chỉnh cong mà không cần phẫu thuật là bao nhiêu?
- Các thuốc tôi đang dùng (ví dụ: thuốc chống đông) có ảnh hưởng đến việc điều trị không?
Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ
- Tác dụng phụ của thuốc (hoặc mũi tiêm) này là gì? Có tương tác với các thuốc tôi đang dùng không?
- Độ cong của tôi có ở mức cần phẫu thuật không? Kết quả có thể kỳ vọng và thời gian hồi phục sau phẫu thuật như thế nào?
- Nếu điều trị không phẫu thuật thì tiên lượng như thế nào? Có nguy cơ bệnh nặng hơn không?
- Khi nào có thể quan hệ tình dục an toàn (bắt đầu lại quan hệ tình dục)?
Ví dụ các câu hỏi phù hợp với từng bệnh
- Dựa trên góc độ cong (hoặc hình ảnh) của tôi, tiêm collagenase hoặc điều trị bằng lực kéo có phù hợp không? Tỷ lệ cải thiện kỳ vọng (%) là khoảng bao nhiêu?
- Làm thế nào để xác định độ cong đang tiến triển hay đã ở giai đoạn ổn định? Khi nào là thời điểm tốt nhất để phẫu thuật?