Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)
- Định nghĩa: Nhiễm giun kim (Enterobiasis) là bệnh nhiễm trùng do giun kim (Enterobius vermicularis), một loại ký sinh trùng đường ruột, gây ra.
- Nguyên nhân·sinh lý bệnh: Giun kim cái trưởng thành chủ yếu di chuyển đến vùng quanh hậu môn vào ban đêm để đẻ trứng. Trứng có bề mặt dính và tiết ra chất gây ngứa, gây ngứa dữ dội quanh hậu môn; trứng có thể được đưa trở lại miệng qua tay (tự nhiễm) hoặc gây nhiễm trùng tập thể giữa các thành viên trong gia đình qua các vật dụng và đồ giường trong nhà. Trứng giun kim có thể tồn tại lâu trong môi trường khô. Nhìn chung, chu kỳ ký sinh kéo dài khoảng 2 tháng.
- Triệu chứng chính: Ngứa dữ dội quanh hậu môn (đặc biệt vào ban đêm), rối loạn giấc ngủ·bồn chồn, quan sát thấy giun giống như sợi chỉ (giun) trong phân hoặc trên quần áo; trẻ em có thể chán ăn·dễ cáu gắt. Do gãi có thể xuất hiện chàm hoặc nhiễm khuẩn thứ phát. Hiếm khi, ở trẻ em gái có thể xảy ra viêm âm đạo (do giun di chuyển vào âm đạo) hoặc các triệu chứng đường tiết niệu.
Phương pháp điều trị
- Điều trị bằng thuốc (tiêu chuẩn·được khuyến nghị)
- Mebendazole: người lớn·trẻ em thường dùng liều duy nhất 100 mg, khuyến nghị dùng lại sau 1–2 tuần (để phòng tái nhiễm). (Phản ánh thông tin RAG)
- Albendazole: theo tiêu chuẩn RAG, dùng liều duy nhất 200 mg cho trẻ dưới 2 tuổi và 400 mg cho trẻ từ 2 tuổi trở lên, sau đó khuyến nghị dùng lại sau 3 tuần. (Tuân theo chỉ định của bác sĩ)
- Pyrantel pamoate: được sử dụng như thuốc thay thế; thông thường dùng liều duy nhất 11 mg/kg (tối đa 1 g), sau đó dùng lại sau 2 tuần (có thể khác nhau tùy theo hướng dẫn của từng quốc gia).
- Việc lựa chọn thuốc·liều dùng·thời điểm dùng lại thuốc sẽ do bác sĩ quyết định tùy theo tình trạng của bệnh nhân, chẳng hạn như tuổi·cân nặng·có mang thai hay không.
- Biện pháp không dùng thuốc·chăm sóc sinh hoạt
- Khuyến nghị điều trị đồng thời cho cả gia đình (để phòng nhiễm trùng tập thể).
- Tắm·rửa vùng hậu môn ngay sau khi thức dậy vào buổi sáng (loại bỏ trứng). Cắt móng tay móng chân ngắn, giữ vệ sinh tay kỹ lưỡng (thường xuyên rửa bằng xà phòng).
- Thường xuyên giặt·sấy ở nhiệt độ cao hoặc giặt bằng nước nóng các đồ giường·đồ ngủ·đồ lót·khăn, v.v. Khuyến nghị vệ sinh kỹ và hút bụi thảm·đồ chơi·các góc của đồ nội thất.
- Phòng ngừa gãi khi ngủ (chẳng hạn như dùng dụng cụ bảo vệ cổ tay) và hướng dẫn trẻ không đưa tay lên miệng sau khi chạm vào vùng quanh hậu môn.
- Lưu ý và nguy cơ biến chứng
- Tái nhiễm thường gặp ngay cả sau khi điều trị, vì vậy việc giữ vệ sinh và điều trị đồng thời cho cả gia đình rất quan trọng.
- Cần tham khảo ý kiến bác sĩ về việc sử dụng thuốc trong thời kỳ mang thai (đặc biệt là giai đoạn đầu thai kỳ).
- Có thể xảy ra nhiễm khuẩn thứ phát do gãi, viêm âm đạo·nhiễm trùng đường tiết niệu ở trẻ em, và hiếm khi giun xâm nhập lạc chỗ (chẳng hạn như các triệu chứng tương tự viêm ruột thừa).
Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (vật dụng cần chuẩn bị và những điều cần xác nhận khi đăng ký)
- Vật dụng·thông tin cần mang theo
- Danh sách các thuốc đang dùng (bao gồm đơn thuốc·tên thuốc bằng tiếng Anh) và tiền sử dị ứng.
- Kết quả các xét nghiệm liên quan trước đây (nếu có) và ghi chép thời điểm bắt đầu triệu chứng gần đây·đặc điểm triệu chứng (mức độ ngứa về đêm, ảnh hưởng đến giấc ngủ, v.v.).
- Trong gia đình có ai có triệu chứng hay không và tình trạng vệ sinh trong nhà (thú nuôi, có sống chung với người khác hay không, v.v.).
- Nếu có thể, cung cấp kết quả xét nghiệm phết băng dính Scotch được thực hiện vào buổi sáng (thường do bác sĩ trực tiếp thực hiện) hoặc ảnh chụp giun quan sát thấy trong phân (ảnh bằng điện thoại thông minh) sẽ giúp ích cho việc chẩn đoán.
- Lưu ý trước khi đến khám
- Xét nghiệm băng dính Scotch cần được thực hiện quanh hậu môn ngay sau khi thức dậy vào buổi sáng, trước khi rửa sạch, để kết quả chính xác (nếu tự chuẩn bị xét nghiệm, hãy báo cho bác sĩ).
- Nếu đã uống thuốc, hãy ghi lại thời điểm uống và báo cho bác sĩ khi đến khám.
Ví dụ về các câu hỏi chung nên hỏi bác sĩ
- "Các tác dụng phụ chính của thuốc bác sĩ kê là gì, và nếu xuất hiện triệu chứng nào khi dùng thuốc thì tôi cần ngừng thuốc?"
- "Có cần điều trị cùng lúc cho cả gia đình không? Những người sống cùng nhà không có triệu chứng cũng có cần uống thuốc không?"
- "Các triệu chứng (ngứa) cải thiện nhanh đến mức nào sau khi điều trị? Khi nào có thể trở lại sinh hoạt bình thường (nhà trẻ·trường học, v.v.)?"
- "Điểm quan trọng nhất trong việc giữ vệ sinh tại nhà để phòng tái nhiễm là gì?"
Ví dụ về các câu hỏi phù hợp với từng bệnh
- Dành cho người chăm sóc trẻ: "Loại thuốc và liều chính xác sử dụng cho trẻ là gì? Có phương pháp điều trị an toàn nào được khuyến nghị cho trẻ dưới 2 tuổi không?"
- Khi tái phát·nhiễm trùng lặp lại: "Nếu tái phát nhiều lần, có cần làm thêm xét nghiệm (xét nghiệm ký sinh trùng, đánh giá môi trường gia đình, v.v.) không? Cần điều chỉnh kế hoạch điều trị (khoảng cách·số lần dùng thuốc) như thế nào?"
(Các quyết định y khoa và việc sử dụng thuốc cuối cùng phải tuân theo chẩn đoán·kê đơn của bác sĩ phụ trách.)