Rò bàng quang–ruột

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa và sinh lý bệnh: Rò bàng quang–ruột non (vesicointestinal fistula) là tình trạng hình thành một ống (đường thông) bất thường giữa ruột non và bàng quang, khiến các chất trong ruột đi vào bàng quang. Lỗ rò hình thành khi tình trạng viêm tại chỗ, khối u, tổn thương do xạ trị, dính sau phẫu thuật và các nguyên nhân khác xâm lấn thành ruột và thành bàng quang.
• Nguyên nhân chính: Viêm ruột tại chỗ (ví dụ: viêm túi thừa), bệnh Crohn, bệnh lao ruột non, ung thư ruột non·u lympho ác tính, khối u bàng quang, biến chứng sau phẫu thuật vùng chậu·ổ bụng, tổn thương sau xạ trị, chấn thương, v.v.
• Triệu chứng chính: Tiểu khí (thải khí khi đi tiểu), nước tiểu lẫn phân·nước tiểu nhiễm phân (tiểu phân), viêm bàng quang hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu tái diễn·đáp ứng kém với điều trị, thay đổi thói quen đại tiện (tiêu chảy hoặc táo bón), tiểu máu, các triệu chứng toàn thân (sốt, suy nhược toàn thân), v.v.

Phương pháp điều trị

• Tiếp cận chẩn đoán: Cần chụp cắt lớp vi tính (CT) vùng bụng và vùng chậu để xác định lỗ rò và tổn thương nguyên nhân, chụp cản quang bằng bari (chụp cản quang ruột), chụp đường rò, nội soi ruột·nội soi đại tràng, nội soi bàng quang (kiểm tra và sinh thiết), nuôi cấy nước tiểu, v.v.
• Điều trị tiêu chuẩn:
  • Điều trị phẫu thuật là nguyên tắc: Cắt bỏ lỗ rò và đoạn ruột non liên quan (cắt một phần ruột và nối lại), bàng quang được điều trị bằng phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc khi cần thì cắt bỏ hoàn toàn và tái tạo (hoặc mở thông đường tiết niệu tạm thời·vĩnh viễn).
  • Tối ưu hóa trước phẫu thuật: Kiểm soát nhiễm trùng (kháng sinh), cải thiện tình trạng dinh dưỡng (nuôi dưỡng tĩnh mạch khi cần), giảm lượng chất trong ruột (nhịn ăn·chuẩn bị ruột), v.v.
  • Điều trị bảo tồn: Hiếm khi áp dụng theo dõi tạm thời, dùng kháng sinh và đặt ống thông tiểu để giảm triệu chứng ở bệnh nhân có lỗ rò nhỏ hoặc nguy cơ phẫu thuật cao, nhưng khả năng tái phát cao và trong nhiều trường hợp phẫu thuật là phương pháp điều trị căn nguyên.
• Điều trị bằng thuốc: Sử dụng kháng sinh thích hợp để kiểm soát nhiễm trùng (theo kết quả nuôi cấy), kiểm soát đau.
• Quản lý lối sống và lưu ý:
  • Khi có triệu chứng nhiễm trùng đường tiết niệu (sốt, đau khi đi tiểu, nước tiểu đục, có mùi hôi), cần lập tức đến cơ sở y tế.
  • Bỏ thuốc lá trước và sau phẫu thuật, bổ sung dinh dưỡng đầy đủ (bổ sung protein·calo), theo dõi vết mổ và tình trạng tiểu tiện sau phẫu thuật.
  • Nguy cơ biến chứng: Nhiễm trùng dai dẳng, viêm bể thận·nhiễm khuẩn huyết, suy giảm chức năng ruột·bàng quang, tái phát lỗ rò, suy dinh dưỡng, v.v.
  • Tiên lượng thay đổi tùy theo nguyên nhân (bệnh viêm lành tính so với khối u ác tính) và tình trạng toàn thân (tiên lượng sau phẫu thuật bệnh viêm nhìn chung tốt, trong khi nguyên nhân ác tính có thể có tiên lượng xấu).

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm vật dụng cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng cần chuẩn bị (mang theo khi đến khám):
  • Danh sách các thuốc đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn·thuốc không kê đơn·thực phẩm bổ sung)
  • Hồ sơ phẫu thuật·xạ trị·nhập viện trước đây
  • Bản sao hoặc CD kết quả xét nghiệm gần đây (CT, siêu âm, xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu, nội soi đại tràng, v.v.)
  • Nhật ký triệu chứng (ngày bắt đầu triệu chứng, có tiểu khí·tiểu phân hay không, sốt, thay đổi thói quen đại tiện, v.v.)
• Nội dung cần xác nhận trước khi khám (tự kiểm tra):
  • Mùi·màu nước tiểu, có lẫn khí hay không, có đau khi đi tiểu hay không
  • Thay đổi cân nặng gần đây, có sốt hoặc rét run hay không
  • Bệnh đường ruột hiện có (bệnh Crohn, viêm túi thừa, v.v.) hoặc tiền sử xạ trị
• Thông tin quan trọng bệnh nhân cần chủ động cho bác sĩ biết:
  • Tiền sử phẫu thuật vùng chậu·ổ bụng hoặc xạ trị gần đây
  • Tình trạng suy giảm miễn dịch (đang dùng thuốc chống ung thư·steroid, v.v.)
  • Dị ứng (đặc biệt là dị ứng kháng sinh)

Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ

• "Bác sĩ nghĩ nguyên nhân gây lỗ rò của tôi là gì? Tôi cần làm thêm xét nghiệm hoặc chẩn đoán nào không?"
• "Vì sao khuyến nghị phẫu thuật và kết quả có thể kỳ vọng từ phẫu thuật là gì?"
• "Những biến chứng nào có nguy cơ xảy ra trước và sau phẫu thuật, và cần thực hiện biện pháp gì để phòng ngừa?"
• "Trong quá trình điều trị, tôi cần lưu ý điều gì trong sinh hoạt hoặc chế độ ăn uống?"

Ví dụ các câu hỏi tùy chỉnh theo bệnh

• "Trong trường hợp của tôi (ví dụ: có tiền sử bệnh Crohn), khả năng lỗ rò tái phát ở mức nào và cần điều trị bổ sung (quản lý y khoa) nào để giảm nguy cơ tái phát?"
• "Nếu khi phẫu thuật cần cắt bỏ một phần bàng quang (cắt một phần bàng quang), chức năng bàng quang và kiểu đi tiểu có thể thay đổi như thế nào? Tôi có cần tái tạo đường tiết niệu hoặc mở thông đường tiết niệu không?"