Nhiễm trùng roi Trichomonas

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Nguyên nhân: Bệnh xảy ra do nhiễm động vật nguyên sinh có roi Trypanosoma cruzi (trypanosoma cruzi), với vật chủ trung gian chính là bọ xít thuộc họ bọ xít hút máu (triatomine). Bệnh cũng có thể lây truyền qua truyền máu, ghép tạng, lây truyền bẩm sinh (qua nhau thai) và ăn thực phẩm bị nhiễm bệnh.
• Sinh lý bệnh: Trong giai đoạn cấp, tình trạng viêm cục bộ phát sinh do hoạt động của ký sinh trùng trong máu và mô; sau đó bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính, chủ yếu gây viêm mạn tính và xơ hóa cơ tim, dẫn đến bệnh cơ tim và rối loạn dẫn truyền (loạn nhịp). Sự xâm lấn các hạch thần kinh đường tiêu hóa có thể gây phình thực quản và phình đại tràng (megaesophagus/megacolon).
• Triệu chứng chính:
  • Giai đoạn cấp: chủ yếu không có triệu chứng hoặc sốt nhẹ, hạch bạch huyết cục bộ sưng to, sưng cục bộ tại vị trí bị đốt (như sưng quanh mí mắt, dấu hiệu Romaña). Chỉ một số ít trường hợp có triệu chứng rõ rệt.
  • Giai đoạn mạn: các triệu chứng tim (loạn nhịp, suy tim, tim to và bệnh cơ tim), các triệu chứng đường tiêu hóa (khó nuốt, táo bón mạn tính/táo bón, giãn ruột) v.v. Ở một số bệnh nhân, bệnh lý xuất hiện sau vài chục năm kể từ khi nhiễm bệnh.

Phương pháp điều trị

• Điều trị chống ký sinh trùng (điều trị nguyên nhân)
  • Thuốc tiêu chuẩn: benznidazole, nifurtimox.
  • Cách dùng theo thông tin được cung cấp (tham khảo):
    • Nifurtimox: người lớn 8–10 mg/kg/ngày, uống trong 90–120 ngày (trẻ em 15–20 mg/kg/ngày).
    • Benznidazole: 5 mg/kg/ngày, uống trong 60 ngày.
  • Hiệu quả điều trị cao hơn trong giai đoạn cấp và nhiễm bẩm sinh; ở người lớn trong giai đoạn mạn, hiệu quả có thể bị hạn chế. Cần theo dõi bằng thăm khám lâm sàng và xét nghiệm trước và trong quá trình điều trị.
• Điều trị biến chứng mạn tính
  • Bệnh tim: kiểm soát loạn nhịp (thuốc chống loạn nhịp), điều trị suy tim tiêu chuẩn do nhịp tim nhanh và bệnh cơ tim (thuốc ức chế ACE/ARB, thuốc chẹn beta, thuốc lợi tiểu v.v.), khi cần có thể cấy máy tạo nhịp tim (pacemaker) hoặc máy khử rung tim (ICD); trong trường hợp nặng, cân nhắc ghép tim.
  • Biến chứng đường tiêu hóa: điều trị nội khoa và ngoại khoa do rối loạn chức năng thực quản và đại tràng (ví dụ: nong thực quản, phẫu thuật v.v.).
• Quản lý lối sống và lưu ý
  • Theo dõi các tác dụng phụ của thuốc chống ký sinh trùng (phát ban, rối loạn tiêu hóa, bệnh lý thần kinh ngoại biên, độc tính huyết học v.v.). Khuyến nghị xét nghiệm tế bào máu và chức năng gan trước khi điều trị, cùng các xét nghiệm định kỳ trong quá trình điều trị.
  • Việc sử dụng thuốc chống ký sinh trùng trong thai kỳ cần được cân nhắc toàn diện giữa nguy cơ và hiệu quả; cần tham khảo ý kiến khoa sản và khoa bệnh truyền nhiễm.
  • Nếu có bệnh tim mạn tính, cần kiểm tra tim định kỳ (ECG, siêu âm tim v.v.).
• Nguy cơ biến chứng: bệnh cơ tim mạn tính, loạn nhịp gây tử vong, suy tim, huyết khối tắc mạch, phình thực quản, phình đại tràng v.v.

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (vật dụng cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng cần chuẩn bị (mang theo)
  • Danh sách các thuốc đang sử dụng (bao gồm thuốc kê đơn, thuốc OTC và thực phẩm bổ sung)
  • Tiền sử bệnh (đặc biệt là bệnh tim, thai kỳ, bệnh gan và bệnh về máu) và tiền sử phẫu thuật
  • Bản sao hoặc bản tóm tắt kết quả xét nghiệm trước đây (ECG, siêu âm tim, xét nghiệm máu, xét nghiệm kháng thể huyết thanh/PCR v.v.)
  • Lịch sử du lịch và cư trú (đã từng đến các khu vực lưu hành bệnh, như Trung và Nam Mỹ, hay chưa và vào thời điểm nào)
  • Nhật ký triệu chứng (ghi lại thời điểm và tần suất xuất hiện sốt, hồi hộp·ngất·khó thở, các triệu chứng tiêu hóa v.v.)
• Những thông tin chính cần báo với bác sĩ khi khám ngoại trú
  • Thời điểm bắt đầu và diễn tiến triệu chứng (có hay không có triệu chứng cấp tính, mệt mỏi mạn tính, khó thở, phù v.v.)
  • Kế hoạch gia đình và mang thai (quan trọng do khả năng lây truyền bẩm sinh)
  • Tiền sử truyền máu hoặc ghép tạng gần đây, hoặc việc ăn thực phẩm bị nhiễm bẩn

Ví dụ các câu hỏi chung nên hỏi bác sĩ

• Tác dụng phụ dự kiến của thuốc này (benznidazole hoặc nifurtimox) và cách xử trí là gì?
• Tiên lượng ngắn hạn và dài hạn của bệnh này như thế nào? Có thể kỳ vọng những thay đổi gì nhờ điều trị?
• Trong quá trình điều trị, cần theo dõi hiệu quả điều trị và tác dụng phụ bằng những xét nghiệm nào (tần suất và hạng mục xét nghiệm)?
• Nếu có nguy cơ xảy ra biến chứng tim, tôi cần thực hiện những xét nghiệm nào và vào thời điểm nào?
• Nếu đang mang thai hoặc cho con bú, cần xét nghiệm và điều trị nhiễm bệnh như thế nào?

Ví dụ các câu hỏi tùy chỉnh theo bệnh

• Hiện tại ECG của tôi (hoặc Holter) cho thấy dấu hiệu loạn nhịp. Nguy cơ biến chứng do tình trạng này và sự cần thiết của điều trị bổ sung (thuốc·cấy thiết bị) như thế nào?
• Tôi đang có kế hoạch mang thai; khuyến nghị về phòng ngừa lây truyền bẩm sinh và xét nghiệm·điều trị trong thai kỳ như thế nào?

(Các quyết định y khoa cần được thực hiện phù hợp với tình trạng cá nhân sau khi trao đổi với nhân viên y tế phụ trách.)