Ung thư nội mạc tử cung

Ung thư nội mạc tử cung (Endometrial cancer)

1) Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Khối u ác tính phát sinh từ nội mạc tử cung, lớp mô lót mặt trong tử cung. Bệnh thường được phát hiện khi còn khu trú chủ yếu ở thân tử cung; tiên lượng khác nhau tùy theo giai đoạn và mức độ biệt hóa.
• Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ chính:
  • Phơi nhiễm estrogen kéo dài (nội sinh, bao gồm cả ngoại sinh) (không rụng trứng, tăng estrogen ngoại vi do béo phì, điều trị hormone chỉ bằng estrogen, v.v.)
  • Tăng sản nội mạc tử cung không điển hình
  • Có kinh lần đầu sớm / mãn kinh muộn, chưa từng sinh con (vô sinh)
  • Béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, bất thường tuyến giáp
  • Sử dụng một số thuốc như tamoxifen (thuốc điều trị ung thư vú)
  • Tiền sử gia đình (ung thư nội mạc tử cung hoặc ung thư vú) — có thể liên quan đến ung thư di truyền (ví dụ: hội chứng Lynch)
• Tóm tắt sinh lý bệnh: Tăng sản quá mức nội mạc tử cung do dư thừa estrogen → trải qua giai đoạn tăng sản không điển hình rồi chuyển thành ung thư. Ung thư có thể xâm lấn lớp cơ tử cung, di căn đến cổ tử cung, buồng trứng, khoang bụng và các hạch bạch huyết.
• Triệu chứng chính:
  • Chảy máu âm đạo sau mãn kinh (thường gặp nhất)
  • Chảy máu tử cung bất thường (kinh nguyệt không đều, kinh nguyệt ra nhiều)
  • Đau vùng chậu, đau bụng, tiết dịch âm đạo bất thường, v.v.

2) Phương pháp điều trị và lưu ý

• Sau khi xác định chẩn đoán, nguyên tắc điều trị sẽ xem xét giai đoạn bệnh (giai đoạn phẫu thuật), mức độ biệt hóa về bệnh lý, tuổi của bệnh nhân và nguyện vọng mang thai.
• Điều trị tiêu chuẩn
  • Điều trị phẫu thuật (điều trị tiêu chuẩn trong phần lớn trường hợp giai đoạn 1)
    • Cắt tử cung toàn phần (hysterectomy) + cắt hai bên buồng trứng và vòi trứng (BSO)
    • Tùy thuộc vào các yếu tố nguy cơ về bệnh lý và lâm sàng, có thể cân nhắc nạo vét hạch bạch huyết vùng chậu và quanh động mạch chủ
  • Xạ trị
    • Xạ trị bổ trợ (xạ trị áp sát trong âm đạo hoặc xạ trị ngoài vùng chậu) được sử dụng khi nguy cơ tái phát cao hoặc có một số đặc điểm bệnh lý nhất định
    • Cần lưu ý các tác dụng phụ cấp tính và mạn tính của xạ trị (ức chế tủy xương, tiêu chảy, teo âm đạo và suy giảm chức năng tình dục, rối loạn bàng quang, tắc ruột, v.v.)
  • Hóa trị
    • Được sử dụng trong các tổn thương nguy cơ cao, tiến triển hoặc tái phát (ví dụ: carboplatin + paclitaxel)
  • Điều trị hormone
    • Ở bệnh nhân trẻ có khối u độ thấp (endometrioid, grade 1) khu trú trong tử cung, có thể cân nhắc progestin (medroxyprogesterone, megestrol, v.v.) hoặc LNG-IUS (dụng cụ tử cung phóng thích levonorgestrel) nhằm bảo tồn khả năng mang thai, nhưng cần lựa chọn nghiêm ngặt và theo dõi chặt chẽ
  • Điều trị nhắm trúng đích và miễn dịch
    • Có thể áp dụng pembrolizumab (thuốc điều trị ung thư bằng miễn dịch) trong trường hợp MSI-H/dMMR hoặc TMB-high
    • Ở bệnh nhân tiến triển có MSS (ổn định vi vệ tinh), có thể sử dụng phối hợp lenvatinib + pembrolizumab, v.v. (cần kiểm tra chỉ định và tiêu chuẩn sử dụng)
• Quản lý lối sống và lưu ý
  • Khi xuất hiện chảy máu sau mãn kinh hoặc chảy máu bất thường, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức
  • Nếu đang dùng tamoxifen, khuyến nghị khám phụ khoa định kỳ
  • Sau phẫu thuật cần phòng ngừa nhiễm trùng và huyết khối (huyết khối tĩnh mạch sâu); sau xạ trị cần kiểm soát các tác dụng phụ ở ruột và bàng quang
  • Nếu mong muốn mang thai, cần trao đổi kỹ với nhân viên y tế về tính phù hợp của điều trị bảo tồn và nguy cơ tái phát

3) Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (ví dụ về vật dụng, hồ sơ cần chuẩn bị và câu hỏi)

• Chuẩn bị trước vật dụng và thông tin
  • Danh sách các thuốc đang sử dụng (thuốc hormone, thuốc chống đông, thuốc chống ung thư, v.v.)
  • Tiền sử kinh nguyệt: tuổi có kinh lần đầu và mãn kinh, hình thái, thời điểm, tần suất và lượng máu của lần chảy máu gần đây (cần xác định rõ có chảy máu sau mãn kinh hay không)
  • Tiền sử bệnh (ung thư vú, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, v.v.), tiền sử phẫu thuật (phẫu thuật liên quan đến buồng trứng và tử cung)
  • Tiền sử gia đình (ung thư: tử cung, đại tràng, buồng trứng, vú, v.v.), có hay không có bệnh di truyền
  • Cân nặng và chiều cao (mức độ béo phì), thói quen sinh hoạt (hút thuốc, uống rượu)
  • Kết quả xét nghiệm hiện có (siêu âm, sinh thiết nội mạc tử cung, xét nghiệm máu, MRI, v.v.) — nếu có thể, mang theo bản in hoặc tệp điện tử
  • Nguyện vọng mang thai (nếu muốn mang thai, cần thảo luận về khả năng điều trị bảo tồn)
• Việc ghi lại các mục sau khi khám ngoại trú sẽ giúp quá trình khám diễn ra thuận lợi:
  • Ngày bắt đầu và thời gian kéo dài của chảy máu, các triệu chứng liên quan (đau, tiết dịch, v.v.)
  • Thay đổi cân nặng gần đây, sốt, thay đổi khi tiểu tiện hoặc đại tiện

4) Ví dụ về các câu hỏi chung dành cho bác sĩ

• "Ý nghĩa về giai đoạn bệnh của tôi và tiên lượng là gì?"
• "Các phương án điều trị được khuyến nghị và ưu, nhược điểm (tác dụng phụ) của từng phương án là gì?"
• "Nếu không thể phẫu thuật hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, có những phương pháp điều trị thay thế nào?"
• "Sau điều trị, việc kiểm tra tái phát và theo dõi được thực hiện như thế nào?"
• "Tôi cần cải thiện những điểm nào trong lối sống (kiểm soát cân nặng, tập thể dục, v.v.)?"

5) Ví dụ về các câu hỏi phù hợp với từng bệnh

• "Tôi mong muốn mang thai. Dựa trên kết quả bệnh lý của tôi, tôi có thể điều trị bảo tồn khả năng mang thai (điều trị hormone) không? Nếu có thể, cần thực hiện những xét nghiệm theo dõi nào và với tần suất bao lâu một lần?"
• "Trong gia đình tôi có người mắc ung thư. Có khuyến nghị xét nghiệm di truyền để kiểm tra khả năng mắc ung thư di truyền (ví dụ: hội chứng Lynch) không? Nếu có, nên thực hiện xét nghiệm nào và vào thời điểm nào?"

Hướng dẫn bổ sung: Kế hoạch chẩn đoán và điều trị sẽ thay đổi tùy theo giai đoạn bệnh, mức độ biệt hóa mô học, kết quả xét nghiệm phân tử (MSI/MMR, v.v.), tình trạng toàn thân và nguyện vọng của bệnh nhân (bao gồm cả việc mang thai). Hãy trao đổi với bác sĩ chuyên khoa phụ trách về việc lựa chọn cụ thể phương pháp điều trị và xét nghiệm.