Ung thư biểu mô tại chỗ cổ tử cung

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Tóm tắt định nghĩa: Ung thư biểu mô tại chỗ cổ tử cung (carcinoma in situ of cervix) là tình trạng tế bào ung thư chỉ tồn tại trong lớp biểu mô của cổ tử cung, là ung thư giai đoạn 0 chưa xâm lấn (chưa vượt qua màng đáy để lan vào mô). Đây là giai đoạn cuối cùng trong quá trình chuyển từ tổn thương tiền ung thư thành ung thư xâm lấn.
• Nguyên nhân và sinh bệnh học: Nhiễm dai dẳng virus u nhú ở người nguy cơ cao (HPV), đặc biệt là HPV 16, 18 và các тип khác, là nguyên nhân chính gây bệnh. Suy giảm miễn dịch, hút thuốc, quan hệ tình dục sớm, sinh nhiều con, sử dụng thuốc tránh thai đường uống trong thời gian dài và môi trường thuộc nhóm thu nhập thấp làm tăng nguy cơ.
• Triệu chứng chính: Hầu hết không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Khi bệnh tiến triển, có thể xuất hiện chảy máu âm đạo bất thường (bao gồm chảy máu sau quan hệ tình dục), tăng tiết dịch âm đạo có mùi hôi, đau vùng chậu, đau lưng, rối loạn tiểu tiện hoặc đại tiện.

Phương pháp điều trị

• Mục tiêu: Loại bỏ tổn thương và phòng ngừa tiến triển thành ung thư xâm lấn. Lựa chọn điều trị tùy thuộc vào tuổi, mong muốn mang thai và phạm vi tổn thương của người bệnh.
• Điều trị không xâm lấn/bảo tồn tử cung
  • Áp lạnh (cryotherapy)
  • Điều trị bằng laser
  • Nhiệt đông (thermocoagulation)
  • Khoét chóp cổ tử cung (conization) hoặc LEEP (Loop electrosurgical excision procedure): nhằm mục đích chẩn đoán và điều trị
• Điều trị không thể đảo ngược
  • Cắt tử cung (đặc biệt khi tổn thương lan rộng hoặc người bệnh không muốn bảo tồn tử cung)
• Theo dõi sau điều trị
  • Thực hiện kiểm tra định kỳ (xét nghiệm tế bào cổ tử cung (Pap) và/hoặc xét nghiệm HPV). Nhìn chung, thường khuyến nghị theo dõi sau điều trị ở các thời điểm như 6 tháng và 12 tháng (tùy theo hướng dẫn của từng quốc gia/cơ sở y tế).
• Điều trị bằng thuốc: Thuốc chống ung thư không có vai trò điều trị chính đối với bản thân ung thư biểu mô tại chỗ.
• Quản lý lối sống và lưu ý
  • Khuyến nghị ngừng hút thuốc (giảm nguy cơ tiến triển)
  • Cho đến khi hồi phục hoàn toàn sau điều trị, không quan hệ tình dục, không sử dụng tampon hoặc tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ
  • Nếu muốn mang thai, cần tư vấn về mức độ phù hợp của phương pháp điều trị bảo tồn
• Nguy cơ biến chứng
  • Sau các thủ thuật như khoét chóp cổ tử cung, có thể tăng nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng, hẹp ống cổ tử cung, suy cổ tử cung và sinh non khi mang thai

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm vật dụng, hồ sơ và ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng/hồ sơ cần mang theo
  • Danh sách các thuốc đang sử dụng (bao gồm thuốc kê đơn và thực phẩm bổ sung)
  • Hồ sơ khám phụ khoa trước đây (kết quả xét nghiệm Pap, xét nghiệm HPV và sinh thiết trước đó)
  • Chu kỳ kinh nguyệt và ngày bắt đầu kỳ kinh gần nhất
  • Tình trạng mang thai hoặc phương pháp tránh thai
• Ghi chép liên quan đến triệu chứng
  • Chảy máu bất thường (thời điểm, tần suất, lượng máu), dịch tiết (màu sắc, mùi), thời điểm bắt đầu và thay đổi về tính chất của cơn đau
  • Tiền sử quan hệ tình dục (quan hệ tình dục gần đây, có sử dụng bao cao su hay không, v.v.)
• Chuẩn bị xét nghiệm
  • Không sử dụng thuốc đặt âm đạo hoặc dung dịch vệ sinh âm đạo trong 24–48 giờ trước khi xét nghiệm và kiêng quan hệ tình dục (xác nhận hướng dẫn của cơ sở y tế)
• Ví dụ câu hỏi khi khám ngoại trú (ngắn gọn)
  • "Tôi có thể thu được thông tin gì từ xét nghiệm/thủ thuật lần này?"
  • "Thời gian hồi phục và thời điểm trở lại sinh hoạt hằng ngày sau thủ thuật là khi nào?"

Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ

• "Kết quả chẩn đoán có ý nghĩa gì và diễn tiến về sau (tiên lượng) sẽ như thế nào?"
• "Các lựa chọn điều trị được khuyến nghị, ưu nhược điểm và nguy cơ biến chứng của từng phương pháp là gì?"
• "Lịch theo dõi sau điều trị và các xét nghiệm cần thực hiện là gì?"
• "Nếu muốn mang thai, phương pháp điều trị nào được khuyến nghị?"

Ví dụ các câu hỏi phù hợp với từng bệnh

• "Sau khi khoét chóp cổ tử cung (hoặc LEEP), mức độ ảnh hưởng đến việc mang thai và sinh con (như nguy cơ sinh non) là bao nhiêu?"
• "Nếu kết quả xét nghiệm HPV dương tính, bạn tình có cần xét nghiệm hoặc điều trị không? Tiêm vắc-xin phòng HPV vào thời điểm này còn có hiệu quả không?"