Nhiễm khuẩn niệu không triệu chứng

Bệnh lây truyền qua đường tình dục (Sexually transmitted disease, STD)

1) Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Tên gọi chung của nhiều bệnh truyền nhiễm có thể lây truyền qua hoạt động tình dục. Theo nghĩa hẹp, bao gồm các nhiễm trùng lây truyền trực tiếp qua quan hệ tình dục; theo nghĩa rộng, bao gồm cả các nhiễm trùng có thể lây qua tiếp xúc tình dục (hôn, tiếp xúc da, dùng chung giường ngủ, v.v.).
• Các loại tác nhân gây bệnh chính: Vi khuẩn (lậu cầu, Chlamydia, vi khuẩn giang mai, v.v.), virus (HIV, HPV, herpes simplex (HSV), v.v.), ký sinh trùng (Trichomonas), nấm (Candida), ngoại ký sinh trùng (rận mu, ghẻ), v.v.
• Tóm tắt sinh lý bệnh: Tác nhân gây bệnh xâm nhập qua niêm mạc (cơ quan sinh dục, hậu môn, khoang miệng) hoặc các tổn thương nhỏ trên da, gây viêm tại chỗ hoặc dẫn đến nhiễm trùng toàn thân và phản ứng miễn dịch. Một số virus (ví dụ: HPV, HIV) có thể để lại tình trạng nhiễm trùng mạn tính hoặc tiềm ẩn.
• Triệu chứng chính: Tiết dịch bất thường ở âm đạo/niệu đạo, ngứa, đau (khi tiểu hoặc quan hệ tình dục), đỏ, phồng rộp, loét, mụn cóc, sưng ở cơ quan sinh dục, hậu môn hoặc khoang miệng, mùi hôi, sốt và mệt mỏi toàn thân (trong trường hợp lan rộng hoặc nặng). Triệu chứng rất đa dạng tùy theo tác nhân gây bệnh và nhiều trường hợp không có triệu chứng.

2) Phương pháp điều trị và lưu ý

• Nguyên tắc chung
  • Ưu tiên điều trị theo tác nhân gây bệnh sau khi xác định chính xác bằng xét nghiệm.
  • Quyết định điều trị dựa trên các yếu tố như triệu chứng, tác nhân gây bệnh, tình trạng mang thai và dị ứng thuốc.
  • Xét nghiệm và điều trị đồng thời cho bạn tình (truy tìm và điều trị người tiếp xúc) rất quan trọng để phòng tái nhiễm.
  • Không quan hệ tình dục trong thời gian nhiễm bệnh (cho đến khi hoàn tất điều trị hoặc được bác sĩ phụ trách xác nhận).
• Điều trị bằng thuốc (ví dụ; có thể khác nhau tùy theo hướng dẫn tại địa phương và tình trạng bệnh nhân)
  • Lậu cầu (viêm niệu đạo/viêm cổ tử cung): Kháng sinh tiêm như ceftriaxone + điều trị đồng thời khi cần thiết
  • Viêm niệu đạo không do lậu cầu (như Chlamydia): Doxycycline hoặc azithromycin
  • Giang mai: Tiêm bắp Benzathine penicillin G (liều lượng và số lần tiêm khác nhau tùy theo giai đoạn bệnh)
  • Trichomonas: Metronidazole hoặc tinidazole
  • Candida (nhiễm nấm Candida âm đạo): Thuốc chống nấm tại chỗ hoặc fluconazole đường uống
  • Herpes simplex (HSV): Acyclovir/valacyclovir (có thể điều trị theo đợt hoặc điều trị ức chế)
  • Tổn thương liên quan đến HPV: Chủ yếu loại bỏ tổn thương bằng áp lạnh, đốt điện, điều trị tại chỗ, v.v. Vắc-xin HPV có tác dụng phòng ngừa.
  • HIV: Điều trị kháng retrovirus (ART) — điều trị bằng thuốc dài hạn dưới sự quản lý của bác sĩ chuyên khoa
• Chăm sóc sinh hoạt và phòng ngừa
  • Khi xuất hiện triệu chứng, cần đi khám và xét nghiệm ngay.
  • Không quan hệ tình dục cho đến khi hoàn tất điều trị và xác nhận khỏi bệnh.
  • Sử dụng bao cao su giúp giảm nguy cơ nhưng không thể ngăn chặn hoàn toàn tất cả các bệnh lây truyền qua đường tình dục (HPV và HSV có thể lây qua tiếp xúc da).
  • Người thuộc nhóm được khuyến nghị tiêm vắc-xin HPV và viêm gan B nên cân nhắc tiêm phòng.
• Biến chứng (lưu ý)
  • Nếu trì hoãn điều trị, có thể xảy ra bệnh viêm vùng chậu (PID), vô sinh, thai ngoài tử cung, đau vùng chậu mạn tính, nhiễm trùng ở trẻ sơ sinh (lây truyền trong khi sinh), ung thư (ung thư cổ tử cung liên quan đến HPV), v.v.
  • Cần lưu ý các tác dụng phụ của một số kháng sinh và thuốc (dị ứng thuốc, triệu chứng đường tiêu hóa, v.v.).

3) Điểm cần kiểm tra trước khi đi khám ngoại trú (vật dụng và ghi chép cần chuẩn bị)

• Vật dụng cần chuẩn bị

  • Danh sách các thuốc đang sử dụng (bao gồm tên bằng tiếng Anh và tiếng Hàn) và tiền sử dị ứng
  • Kết quả xét nghiệm gần đây (nếu có) — xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu, kết quả xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục trước đây
  • Xác nhận tình trạng mang thai (đối với nữ: chu kỳ kinh nguyệt và khả năng mang thai)
  • Thẻ bảo hiểm và giấy tờ tùy thân (theo hướng dẫn của bệnh viện)

• Ghi chép liên quan đến triệu chứng

  • Thời điểm bắt đầu và diễn tiến của triệu chứng (khi nào, triệu chứng gì, tình trạng nặng lên hay thuyên giảm)
  • Màu sắc, lượng và mùi của dịch tiết; vị trí và tính chất đau (ví dụ: đau khi tiểu hoặc quan hệ tình dục)
  • Tiền sử tiếp xúc tình dục gần đây (số bạn tình gần đây, có bạn tình mới hay không, có sử dụng bao cao su hay không, hình thức quan hệ tình dục: âm đạo, hậu môn, đường miệng, v.v.)
  • Bạn tình có triệu chứng hay không và có thể liên lạc được hay không (cần thiết để điều trị người tiếp xúc)

• Chuẩn bị cho xét nghiệm

  • Lưu ý rằng trong quá trình khám có thể thực hiện kiểm tra đường sinh dục-tiết niệu (quan sát, sờ, phết tế bào, lấy bệnh phẩm)
  • Thông báo việc sử dụng rượu và kháng sinh trước khi xét nghiệm (có thể ảnh hưởng đến một số xét nghiệm)

• Ví dụ về các câu hỏi bác sĩ có thể hỏi tại phòng khám ngoại trú (để chuẩn bị đi khám)

  • "Gần đây bạn đã có bao nhiêu bạn tình? Bạn có bạn tình mới không?"
  • "Gần đây bạn đã quan hệ tình dục theo hình thức nào (âm đạo, hậu môn, đường miệng)? Bạn có sử dụng bao cao su không?"
  • "Bạn có khả năng mang thai không? Bạn có đang mang thai không?"

4) Ví dụ về các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ

• Các tác dụng phụ dự kiến của thuốc này là gì? Tôi phải làm gì nếu bị phản ứng dị ứng?
• Mất bao lâu để nhiễm trùng của tôi khỏi hoàn toàn? Khi nào cần xét nghiệm lại sau điều trị?
• Tôi có thể quan hệ tình dục trở lại trong thời gian điều trị không? Bạn tình cần điều trị và xét nghiệm cho đến khi nào?
• Tôi có cần làm thêm xét nghiệm nào không (ví dụ: HIV, viêm gan B, viêm gan C, xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung, v.v.)?
• Tôi có cần tiêm vắc-xin (HPV, viêm gan B) không và thời điểm khuyến nghị tiêm là khi nào?

5) Ví dụ về các câu hỏi phù hợp với từng bệnh

• (Trong trường hợp có dịch tiết âm đạo hoặc triệu chứng ở niệu đạo) Có thể xác định tác nhân gây bệnh bằng những xét nghiệm nào (NAAT, phết tế bào, nuôi cấy)? Khi nào có kết quả xét nghiệm?
• (Trong trường hợp có khả năng mang thai/đang mang thai) Nhiễm trùng này ảnh hưởng như thế nào đến thai kỳ hoặc việc sinh con và các lựa chọn điều trị là gì?
• (Khi nghi ngờ tổn thương liên quan đến HPV) Tổn thương của tôi có nguy cơ tiến triển thành ung thư không? Tôi có cần tầm soát ung thư cổ tử cung (hoặc soi cổ tử cung, sinh thiết) không?
• (Sau khi nhận kết quả dương tính/âm tính) Tôi nên thông báo cho người tiếp xúc như thế nào và cần thực hiện những biện pháp nào? Thời gian khuyến nghị điều trị cho người tiếp xúc là đến khi nào?

Lưu ý: Chẩn đoán và điều trị có thể khác nhau tùy theo tình trạng cá nhân, tác nhân gây bệnh và hướng dẫn tại địa phương. Vui lòng trao đổi với nhân viên y tế phụ trách để quyết định kế hoạch xét nghiệm và điều trị chính xác.