Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)
- Định nghĩa: Hồi hộp đánh trống ngực là cảm giác tim đập nhanh, không đều hoặc mạnh mà bản thân người bệnh hoặc người khác có thể cảm nhận được.
- Nguyên nhân chính
- Liên quan đến tim: các loại rối loạn nhịp tim (rung nhĩ, nhịp nhanh kịch phát trên thất, nhịp nhanh thất...), thiếu máu cơ tim (đau thắt ngực·nhồi máu cơ tim), suy tim, bệnh van tim, bệnh tim bẩm sinh
- Nội tiết·chuyển hóa: cường giáp, hạ·tăng kali máu, thiếu máu
- Thuốc·chất: caffeine, rượu, nicotine, chất kích thích thần kinh giao cảm (như amphetamine), một số thuốc chống hen·thuốc chống trầm cảm·thuốc co mạch
- Tâm thần: rối loạn lo âu, cơn hoảng loạn, căng thẳng
- Khác: sốt, mất nước, làm việc quá sức
- Tóm tắt sinh lý bệnh: Sự gia tăng tính tự động của hệ thống dẫn truyền điện tim hoặc các bất thường điện học như vòng vào lại làm thay đổi tần số·nhịp đập của mạch, hoặc những thay đổi toàn thân về chuyển hóa·nội tiết làm nhịp tim tăng quá mức, từ đó gây ra triệu chứng.
- Triệu chứng chính: mạch nhanh đột ngột, cảm giác hồi hộp đánh trống ngực, tức ngực/đau ngực, chóng mặt·triệu chứng báo trước ngất, khó thở, đôi khi buồn nôn. Thời gian kéo dài·các triệu chứng đi kèm (sốt·thay đổi cân nặng·lo âu...) khác nhau tùy nguyên nhân.
Phương pháp điều trị
- Xử trí ban đầu (cấp cứu)
- Khi điện tâm đồ cho thấy rối loạn nhịp đe dọa tính mạng (ví dụ: rung thất·nhịp nhanh thất kéo dài có ý nghĩa và huyết động không ổn định), cần ngay lập tức khử rung (sốc điện) và áp dụng phác đồ ACLS.
- Khi huyết động không ổn định (hạ huyết áp, giảm ý thức, đau ngực dữ dội, khó thở), cần đến cơ sở y tế cấp cứu/khoa cấp cứu để điều trị.
- Điều trị bằng thuốc
- Kiểm soát triệu chứng: thuốc chẹn beta (ví dụ: metoprolol), nhóm không phải dihydropyridine/nhóm không phải dihydropyridine (ví dụ: verapamil, diltiazem) — hữu ích trong nhịp nhanh trên thất.
- Thuốc chống loạn nhịp: tùy loại (class I: flecainide, propafenone / class III: amiodarone, sotalol...) được sử dụng sau khi cân nhắc kết quả điện tâm đồ·bệnh nền.
- Trong trường hợp rung nhĩ: kiểm soát nhịp (thuốc chống loạn nhịp, chuyển nhịp bằng điện) hoặc kiểm soát tần số (thuốc chẹn beta/thuốc chẹn kênh canxi) + điều trị chống đông khi có chỉ định (dựa trên CHA2DS2-VASc).
- Thủ thuật/phẫu thuật
- Đốt qua ống thông (rung nhĩ, nhịp nhanh trên thất...): tỷ lệ chữa khỏi cao khi đốt vùng gây bệnh (đặc biệt là SVT).
- Điều trị bằng thiết bị: cấy máy tạo nhịp nhân tạo cho các bệnh gây nhịp chậm; khi có nguy cơ nhịp nhanh thất đe dọa tính mạng/ngừng tim, cấy máy khử rung tim (ICD) có chức năng khử rung.
- Các thủ thuật đặc biệt như bít tiểu nhĩ trái (khi không thể dùng thuốc chống đông)...
- Điều trị nguyên nhân
- Điều chỉnh cường giáp·thiếu máu·bất thường điện giải·các thành phần gây ra bởi thuốc.
- Có thể phối hợp điều trị lo âu·hoảng loạn (liệu pháp nhận thức hành vi, thuốc chống lo âu...).
- Quản lý lối sống và lưu ý
- Tránh yếu tố khởi phát: hạn chế caffeine·uống quá nhiều rượu·chất kích thích, ngủ đủ giấc·kiểm soát căng thẳng, tập thể dục đều đặn (sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ).
- Tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc (kiểm tra liều lượng·tương tác thuốc). Khi bắt đầu điều trị chống đông, cần quản lý nguy cơ chảy máu.
- Tiên lượng: Khác nhau tùy nguyên nhân nền. Trường hợp chỉ do căng thẳng·caffeine thường có tiên lượng tốt, còn bệnh tim thực thể·rối loạn nhịp nguy hiểm chưa được điều trị làm tăng nguy cơ đột quỵ·suy tim·đột tử.
Các điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm vật dụng cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)
- Vật dụng nên mang theo
- Danh sách các thuốc đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn·OTC·thuốc Đông y·thực phẩm bổ sung) hoặc vỏ túi thuốc
- Kết quả điện tâm đồ (ECG), xét nghiệm Holter, siêu âm tim, xét nghiệm máu trước đây (nếu có thể, mang bản gốc hoặc bản tóm tắt)
- Nhật ký triệu chứng (thời điểm bắt đầu cơn·thời gian kéo dài·yếu tố khởi phát·triệu chứng đi kèm·thời gian đến khi hồi phục)
- Ghi chép huyết áp·mạch (nếu có thể)
- Tiền sử gia đình (đặc biệt là trường hợp tử vong không rõ nguyên nhân·đột tử khi còn trẻ, bệnh tim)
- Các mục nên quan sát·ghi chép trước khi khám ngoại trú
- Thời điểm bắt đầu và tần suất xuất hiện triệu chứng
- Thay đổi cân nặng gần đây, đổ mồ hôi, thân nhiệt, các triệu chứng liên quan đến tuyến giáp (sụt cân·run tay chân...)
- Việc sử dụng caffeine·rượu·thuốc (thuốc giảm đau·thuốc chống trầm cảm·thuốc tuyến giáp)
- Ví dụ câu hỏi (chuẩn bị để tự trả lời khi đến gặp bác sĩ)
- Các triệu chứng xuất hiện thường xuyên như thế nào và kéo dài bao lâu?
- Có tình huống nào gây ra hoặc làm nặng thêm triệu chứng không? (tập thể dục, caffeine, căng thẳng...)
- Bạn đã từng bị ngất hoặc mất ý thức chưa?
Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ
- "Nguyên nhân có khả năng cao nhất gây ra tình trạng hồi hộp đánh trống ngực của tôi là gì?"
- "Cần thực hiện những xét nghiệm nào và mục đích của từng xét nghiệm là gì?"
- "Các tác dụng phụ chính của thuốc bác sĩ định kê và những điều cần lưu ý khi dùng thuốc là gì?"
- "Tôi có cần điều trị chống đông không? Làm thế nào để kiểm soát nguy cơ chảy máu do điều trị này?"
- "Có điểm nào trong lối sống cần thay đổi ngay không? Tôi có bị hạn chế tập thể dục·uống rượu·lái xe không?"
- "Khi triệu chứng trở nên nặng hơn thì khi nào tôi cần đến khoa cấp cứu?"
Ví dụ các câu hỏi phù hợp theo từng bệnh (1–2 câu)
- Khi nghi ngờ rung nhĩ:
- "Điểm CHA2DS2-VASc của tôi là bao nhiêu và tôi có cần dùng thuốc chống đông không? Trong số các thuốc chống đông, loại nào phù hợp với tôi?"
- "Bác sĩ có khuyến nghị đốt qua ống thông để điều trị rung nhĩ không? Tỷ lệ thành công và mức độ rủi ro là bao nhiêu?"
- Khi nghi ngờ nhịp nhanh kịch phát trên thất (SVT) hoặc nhịp nhanh do vòng vào lại:
- "Khi lên cơn, các biện pháp tự xử trí như nghiệm pháp Valsalva (safety of Valsalva) có giúp ích không? Thực hiện như thế nào?"
- "Khả năng chữa khỏi bằng đốt qua ống thông là bao nhiêu, thời gian nằm viện và các biến chứng có thể gặp là gì?"
Hướng dẫn bổ sung: Nếu hồi hộp đánh trống ngực xuất hiện đột ngột và kèm theo đau ngực dữ dội·ngất·khó thở·giảm ý thức, cần ngay lập tức đến cơ sở y tế cấp cứu hoặc gọi dịch vụ cấp cứu (như 119) để được điều trị cấp cứu.