Suy tim phân suất tống máu bảo tồn

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Khi có triệu chứng và dấu hiệu suy tim, phân suất tống máu thất trái (LVEF) ≥ 50%, đồng thời có bằng chứng khách quan cho thấy peptide lợi niệu (BNP/NT‑proBNP) tăng hoặc có bất thường về thư giãn thất trái·tăng áp lực đổ đầy, thì được chẩn đoán là suy tim với phân suất tống máu bảo tồn (HFpEF). Để hỗ trợ chẩn đoán, có thể sử dụng các chỉ số từ xét nghiệm huyết động xâm lấn như áp lực mao mạch phổi bít (PCWP) ≥ 15 mmHg (khi nghỉ) hoặc ≥ 25 mmHg (khi gắng sức), hoặc áp lực cuối tâm trương thất trái (LVEDP) ≥ 16 mmHg.
• Sinh lý bệnh: Khả năng thư giãn của thất trái bị suy giảm (giảm khả năng đệm, giảm độ giãn nở) và áp lực đổ đầy tim tăng → gây ứ máu phổi và khó thở khi gắng sức. Phì đại·xơ hóa thất trái, giãn nhĩ trái, rối loạn chức năng mạch máu·nội mô, tình trạng viêm toàn thân và các bệnh chuyển hóa có liên quan.
• Nguyên nhân chính·bệnh đồng mắc: Tăng huyết áp, rung nhĩ, bệnh tim thiếu máu cục bộ, đái tháo đường, béo phì, suy thận mạn, bệnh phổi, thiếu máu, v.v.
• Triệu chứng chính: Khó thở khi hoạt động (gắng sức), mệt mỏi, giảm khả năng gắng sức, khó thở khi nằm·khó thở kịch phát về đêm (khi bệnh tiến triển), phù·tăng cân, hồi hộp do rối loạn nhịp.

Phương pháp điều trị và lưu ý

• Mục tiêu: Giảm triệu chứng, phòng ngừa đợt cấp, điều trị bệnh đồng mắc, cải thiện chất lượng cuộc sống.
• Điều trị bằng thuốc (cập nhật bằng chứng gần đây):
  • Thuốc ức chế SGLT2 (ví dụ: empagliflozin, dapagliflozin): Được khuyến cáo vì đã chứng minh lợi ích, chẳng hạn như giảm nhập viện, ở bệnh nhân HFpEF.
  • Thuốc lợi tiểu: Giảm triệu chứng sung huyết (quá tải dịch) (cần theo dõi chức năng thận·điện giải).
  • Kiểm soát huyết áp (ACEi/ARB/thuốc chẹn canxi, v.v.): Khi có tăng huyết áp, việc kiểm soát chặt chẽ là rất quan trọng (cải thiện diễn tiến suy tim).
  • Điều trị rung nhĩ (kiểm soát tần số·nhịp, chống đông): Ảnh hưởng đến triệu chứng·tiên lượng.
  • Trong một số trường hợp được lựa chọn: Thuốc đối kháng aldosterone (MRA, ví dụ: spironolactone) hoặc ARNI (ví dụ: sacubitril/valsartan) có thể giúp ích cho một số bệnh nhân; cần cân nhắc nguy cơ·hiệu quả ở từng bệnh nhân.
• Điều trị không dùng thuốc:
  • Giảm cân dựa trên đánh giá (ở bệnh nhân béo phì), tập aerobic đều đặn·phục hồi chức năng tim (cải thiện khả năng gắng sức).
  • Hạn chế lượng muối ăn vào (cá thể hóa), bỏ thuốc lá, điều chỉnh lượng rượu bia.
  • Tích cực quản lý các bệnh đồng mắc (đái tháo đường, thiếu máu, bệnh phổi, suy thận, v.v.).
• Điều trị can thiệp/phẫu thuật:
  • Trong hầu hết trường hợp, không có thủ thuật cụ thể nào là điều trị tiêu chuẩn; chỉ áp dụng khi có chỉ định tùy theo bệnh lý nền (bệnh động mạch vành nặng·bệnh van tim, v.v.).
• Lưu ý / nguy cơ biến chứng / điểm cần lưu ý khi tự chăm sóc:
  • Cẩn thận với hạ huyết áp·suy giảm chức năng thận·hạ kali máu do lợi tiểu quá mức.
  • Khi sử dụng thuốc ức chế SGLT2, cần theo dõi khả năng nhiễm trùng đường tiết niệu-sinh dục và hiếm khi xảy ra biến đổi cấp tính về chức năng thận.
  • Liên hệ nhanh với nhân viên y tế khi suy tim nặng lên (khó thở tăng, tăng cân nhanh, giảm oxy máu, v.v.).
  • Cần thường xuyên theo dõi cân nặng·huyết áp·triệu chứng và xét nghiệm chức năng thận·điện giải.

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (vật dụng · nội dung cần xác nhận)

• Vật dụng/giấy tờ cần mang theo:
  • Danh sách các thuốc đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn·thuốc không kê đơn·thực phẩm bổ sung)
  • Kết quả siêu âm tim (echo) gần đây, kết quả xét nghiệm BNP/NT‑proBNP, điện tâm đồ (ECG), kết quả xét nghiệm máu gần đây (chức năng thận·điện giải)
  • Ghi chép thay đổi cân nặng gần đây (lý tưởng nhất là có cân nặng hằng ngày), ghi lại thời điểm·loại triệu chứng xuất hiện và các yếu tố làm triệu chứng nặng hơn
• Nội dung cần kiểm tra trước tại buổi khám ngoại trú:
  • Tần suất·loại khó thở gần đây (khi gắng sức/khi nghỉ/ban đêm), thay đổi về khả năng gắng sức
  • Tình trạng phù (chân·bụng), thay đổi về tiểu đêm, có hay không chóng mặt·ngất
  • Tình trạng huyết áp·nhịp tim hiện tại (bao gồm số đo tại nhà)
  • Các bệnh đồng mắc như bệnh thận, đái tháo đường, bệnh phổi và tiền sử phẫu thuật tim·can thiệp tim mạch
• Ví dụ câu hỏi (các nội dung cần hỏi trước bác sĩ):
  • Trong số các thuốc tôi đang dùng, có thuốc nào cần ngừng hoặc điều chỉnh không?
  • Nên kiểm tra chức năng thận hoặc điện giải với tần suất như thế nào?

Ví dụ các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ

• Hiệu quả dự kiến và tác dụng phụ có thể xảy ra của thuốc này là gì?
• Trong trường hợp của tôi, tiên lượng (nguy cơ tái nhập viện·tử vong) như thế nào?
• Cần tối ưu hóa việc quản lý các bệnh đồng mắc như huyết áp·đái tháo đường·rung nhĩ như thế nào?
• Khuyến nghị về tập luyện và kiểm soát cân nặng (cường độ·tần suất·mục tiêu) như thế nào?
• Khi bệnh trở nặng, những triệu chứng nào cần đến bệnh viện ngay lập tức?

Ví dụ các câu hỏi tùy theo bệnh

• Trên siêu âm tim, phân suất tống máu của tôi từ 50% trở lên nhưng nồng độ BNP bình thường. Tôi cần làm thêm những xét nghiệm nào (nghiệm pháp gắng sức·xét nghiệm huyết động xâm lấn, v.v.)?
• Tôi bị rung nhĩ; việc kiểm soát nhịp tim và điều trị chống đông ảnh hưởng như thế nào đến tiên lượng HFpEF, và có khuyến nghị thử chuyển nhịp (bằng điện·bằng thuốc) không?

(Tham khảo: Quyết định chẩn đoán·điều trị cần được đưa ra sau khi trao đổi với nhân viên y tế phụ trách, dựa trên tình trạng lâm sàng của từng bệnh nhân và các hướng dẫn lâm sàng mới nhất.)