Nhồi máu cơ tim cấp

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

Nhồi máu cơ tim cũ (Old myocardial infarction, nhồi máu cơ tim mạn tính) là tình trạng trước đây đã xảy ra hoại tử tại một vùng cơ tim nhất định do tắc nghẽn động mạch vành, sau đó vùng này hình thành sẹo và bị xơ hóa. Nguyên nhân chính và bệnh sinh như sau:

• Nguyên nhân: Tắc nghẽn cấp tính động mạch vành do hẹp động mạch vành và huyết khối liên quan đến xơ vữa động mạch (nhồi máu cơ tim cấp) là nguyên nhân chủ yếu. Các yếu tố nguy cơ gồm tăng lipid máu, hút thuốc, đái tháo đường, tăng huyết áp, béo bụng, thiếu vận động, căng thẳng và các yếu tố khác.
• Bệnh sinh: Sau nhồi máu cấp, cơ tim bị hoại tử được thay thế bằng mô sẹo và mất chức năng co bóp. Do đó, nguy cơ giảm co bóp cơ tim khu trú hoặc toàn bộ, giãn thất trái (tái cấu trúc), rối loạn vận động thành tim khu trú, thay đổi huyết động và xuất hiện rối loạn nhịp sẽ tăng lên.
• Triệu chứng chính: Trong giai đoạn mạn tính có thể xuất hiện đau ngực (dạng đau thắt ngực), cảm giác tức nặng ngực, tiền sử đau ngực kéo dài ngay cả khi không nghỉ ngơi, khó thở (khi gắng sức hoặc khi nghỉ), mệt mỏi, rối loạn nhịp (hồi hộp, ngất), đau lan (đến hàm, cổ, cánh tay trái, v.v.). Người mắc đái tháo đường và một số bệnh khác có thể không có triệu chứng đau ngực (nhồi máu cơ tim không triệu chứng).

Phương pháp điều trị và lưu ý

• Điều trị bằng thuốc (điều trị nền tảng)
  • Thuốc chống kết tập tiểu cầu: aspirin (thường dùng duy trì lâu dài) ± thuốc ức chế P2Y12 (clopidogrel, ticagrelor, v.v.; thời gian dùng được quyết định tùy theo hướng dẫn sau tái tưới máu hoặc hướng dẫn trong giai đoạn cấp tính).
  • Điều trị tăng lipid máu: statin cường độ cao (ví dụ: atorvastatin, rosuvastatin). Khi cần, cân nhắc ezetimibe hoặc thuốc ức chế PCSK9.
  • Thuốc chẹn beta: nhằm cải thiện triệu chứng thiếu máu cơ tim, nhịp tim và phân suất tống máu thất trái.
  • Thuốc ức chế ACE hoặc ARB: ức chế tái cấu trúc thất trái, phòng ngừa suy tim và tái phát (đặc biệt khi LVEF giảm).
  • Thuốc lợi tiểu và MRA (như spironolactone): kiểm soát triệu chứng suy tim trái và cải thiện tiên lượng (khi có chỉ định).
  • Thuốc chống đau thắt ngực: nitroglycerin (giảm triệu chứng cấp tính), thuốc chẹn kênh canxi (khi cần).
  • Thuốc chống đông (lựa chọn): có chỉ định khi phát hiện huyết khối thất trái hoặc trong một số trường hợp rung nhĩ, v.v.
• Thủ thuật/phẫu thuật
  • Can thiệp động mạch vành qua da (PCI, đặt stent): áp dụng khi tái hẹp động mạch vành, triệu chứng vẫn tiếp diễn hoặc cần tái tưới máu.
  • Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG): áp dụng khi có tổn thương nhiều mạch, tổn thương thân chung động mạch vành trái, tổn thương phức tạp hoặc PCI không phù hợp.
  • Khác: lấy huyết khối thất trái, đặt máy tạo nhịp/ máy khử rung tim cấy ghép (ICD) khi chức năng tâm thất suy giảm nghiêm trọng và có nguy cơ rối loạn nhịp gây tử vong tái phát.
• Điều trị không dùng thuốc và phục hồi chức năng
  • Phục hồi chức năng tim (điều trị bằng vận động, giáo dục, kiểm soát yếu tố nguy cơ): có vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ tái phát và phục hồi chức năng.
  • Quản lý lối sống: cai thuốc lá, giảm cân, khuyến nghị chế độ ăn ít muối, ít chất béo và kiểu Địa Trung Hải, tập aerobic thường xuyên (bắt đầu sau khi trao đổi với bác sĩ), đạt mục tiêu về huyết áp, đường huyết và lipid máu.
• Lưu ý (tự chăm sóc và nguy cơ)
  • NSAIDs (thuốc chống viêm không steroid) có thể làm tăng nguy cơ tim mạch, vì vậy cần hỏi ý kiến bác sĩ khi cần sử dụng.
  • Không được tự ý ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ vì có thể làm tăng nguy cơ diễn biến cấp tính và tái phát.
  • Khi bị suy tim hoặc giảm phân suất tống máu, cần thận trọng khi sử dụng một số thuốc (ví dụ: một số thuốc chống loạn nhịp).
  • Nhiễm trùng (như cúm, v.v.) làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch, vì vậy khuyến nghị tiêm phòng (cúm, phế cầu, v.v.).

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (kèm ví dụ về vật dụng cần chuẩn bị và câu hỏi)

Vật dụng cần chuẩn bị

• Danh sách tất cả các thuốc đang dùng (bao gồm liều lượng và thời gian dùng), cùng với thực phẩm bổ sung, thuốc thảo dược Hàn Quốc và thuốc không kê đơn (OTC)
• Kết quả xét nghiệm trước đây: điện tâm đồ (ECG), siêu âm tim (Echo), chụp mạch vành (Angiogram), xét nghiệm máu gần đây (lipid, đường huyết, chức năng thận), hồ sơ phẫu thuật/thủ thuật
• Nhật ký triệu chứng: thời điểm bắt đầu, tần suất, yếu tố khởi phát, thời gian kéo dài và yếu tố làm giảm triệu chứng (bao gồm có sử dụng nitroglycerin hay không)
• Thông tin về thói quen sinh hoạt: có hút thuốc hay không, lượng rượu bia, mức độ vận động, thói quen ăn uống
• Dị ứng và tiền sử bệnh (đặc biệt là bệnh xuất huyết, hen suyễn, suy thận, v.v.)
• Ghi chép huyết áp, cân nặng và nhịp tim (các số đo gần đây nhất nếu có thể)

Thông tin nên cung cấp cho bác sĩ khi khám ngoại trú (danh sách kiểm tra)

• Thời điểm từng bị nhồi máu cơ tim cấp (ngày/năm nếu có thể)
• Có thực hiện thủ thuật (PCI/đặt stent) hoặc phẫu thuật (CABG) hay không và thời điểm thực hiện
• Có thay đổi về khó thở, ngất, chóng mặt hoặc đau ngực hay không
• Các triệu chứng nghi ngờ là tác dụng phụ của thuốc (chóng mặt, ho, đau cơ, v.v.)

Triệu chứng khẩn cấp (khuyến nghị đến ngay phòng cấp cứu)

• Đau ngực mới xuất hiện hoặc nặng lên kéo dài hơn 10–20 phút và không cải thiện khi nghỉ ngơi hoặc dùng nitroglycerin
• Mất ý thức hoặc ngất lặp lại, khó thở nghiêm trọng, tím tái, hạ huyết áp rõ rệt

Ví dụ về các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ

• Tác dụng phụ chính của thuốc này (hoặc phối hợp thuốc này) là gì và cần xử trí như thế nào khi xảy ra?
• Mục tiêu LDL, huyết áp và đường huyết của tôi nên là bao nhiêu?
• Với tình trạng hiện tại, tôi có cần tái tưới máu (PCI hoặc CABG) không?
• Tôi có thể bắt đầu chương trình phục hồi chức năng tim ở đâu và như thế nào?
• Từ khi nào tôi có thể an toàn tập thể dục, lái xe, quan hệ tình dục và trở lại làm việc?

Ví dụ về các câu hỏi tùy theo bệnh

• Trong kết quả siêu âm tim gần đây, phân suất tống máu thất trái (LVEF) của tôi là bao nhiêu và có ở mức cần đặt ICD không (ví dụ: LVEF ≤35%)?
• Có phát hiện huyết khối trong thất trái hoặc dấu hiệu nào gợi ý hình thành huyết khối không? Tôi có cần điều trị chống đông không?

(Hết)