Hội chứng Wolff-Parkinson-White

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa·nguyên nhân: Hội chứng Wolff–Parkinson–White (WPW) là tình trạng có một đường dẫn truyền bất thường bẩm sinh giữa tâm nhĩ và tâm thất (đường dẫn truyền phụ, thường gặp nhất là bó Kent), khiến tâm thất bị kích thích sớm nhanh hơn so với đường dẫn truyền qua nút nhĩ thất bình thường.
• Sinh lý bệnh: Khi dẫn truyền xuôi chiều qua đường dẫn truyền phụ và dẫn truyền ngược chiều qua nút nhĩ thất xảy ra đồng thời, một vòng tái nhập điện học (loop) được hình thành, gây ra nhịp nhanh kịch phát trên thất (AVRT). Ngoài ra, nếu đường dẫn truyền phụ truyền tín hiệu điện của rung nhĩ (AF) đến tâm thất với tốc độ cao, nhịp thất có thể trở nên rất nhanh và không đều, làm tăng nguy cơ đột tử.
• Triệu chứng chính: hồi hộp đánh trống ngực (mạch đập đột ngột và nhanh), chóng mặt, ngất (hoặc cảm giác sắp ngất), đau ngực, khó thở. Một số người không có triệu chứng và được phát hiện tình cờ khi kiểm tra. Có thể không có triệu chứng ở tuổi thiếu niên nhưng biểu hiện ở tuổi trưởng thành, hoặc khả năng dẫn truyền của đường dẫn truyền phụ có thể mất dần theo thời gian.

Phương pháp điều trị và những điều cần lưu ý

• Bệnh nhân không có triệu chứng: Trong trường hợp không có triệu chứng và nguy cơ thấp (không có dấu hiệu nguy cơ cao khi kiểm tra gắng sức và đánh giá EP bình thường), theo dõi thường là phương pháp được áp dụng. Ở trẻ em, bệnh cũng có thể tự mất.
• Bệnh nhân có triệu chứng·nguy cơ cao (nhịp nhanh kịch phát tái phát, tiền sử ngất, khả năng kèm theo AF, đặc điểm dẫn truyền nguy cơ cao): Khuyến cáo điều trị đầu tay bằng triệt đốt bằng catheter điện cực qua da (triệt đốt bằng tần số radio hoặc triệt đốt lạnh). Tỷ lệ thành công cao và tỷ lệ tái phát thấp.
• Điều trị bằng thuốc:
  • Để chuyển cấp tính nhịp nhanh kịch phát trên thất (AVRT), thử các nghiệm pháp phế vị như nghiệm pháp Valsalva; khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định adenosine (chỉ áp dụng cho AVRT thông thường).
  • Khi WPW kèm theo AF (hoặc có nhịp nhanh không đều mà chưa xác định rõ kiểu điện học điển hình), chống chỉ định các thuốc chẹn nút nhĩ thất (thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh canxi, digoxin, adenosine) — các thuốc này chẹn nút nhĩ thất, có thể thúc đẩy dẫn truyền nhanh qua đường dẫn truyền phụ và gây tử vong. Thay vào đó, có thể khuyến cáo procainamide đường tĩnh mạch; ở bệnh nhân không ổn định, cần lập tức khử rung điện đồng bộ (chuyển nhịp tim đồng bộ). Amiodarone còn gây tranh luận, nên việc sử dụng tùy thuộc vào tình huống.
• Quản lý lối sống·điều cần lưu ý: Tránh các chất gây hồi hộp đánh trống ngực như hút thuốc, quá nhiều caffeine, các chất thuộc nhóm amphetamine, cocaine. Nếu bị ngất, đau ngực hoặc hồi hộp đánh trống ngực kéo dài, hãy đến phòng cấp cứu. Cần trao đổi với bác sĩ điều trị về các hạn chế liên quan đến thai kỳ, lái xe và vận động gắng sức.
• Nguy cơ biến chứng: Nếu không điều trị, nguy cơ đột tử tăng khi kèm theo rung nhĩ. Các biến chứng của triệt đốt gồm biến chứng mạch máu, thủng tâm thất·tâm nhĩ, và hiếm gặp là block nhĩ thất (cần đặt máy tạo nhịp tim suốt đời), v.v.
• Tiên lượng: Khác nhau tùy theo triệu chứng và dấu hiệu nguy cơ. Tiên lượng nhìn chung tốt sau khi triệt đốt thành công. Nguy cơ đột tử ở nhóm không có triệu chứng·nguy cơ thấp là thấp.

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (vật dụng cần chuẩn bị·hồ sơ và ví dụ câu hỏi)

• Tài liệu bắt buộc cần mang theo:
  • Danh sách tất cả thuốc·thực phẩm bổ sung đang sử dụng (bao gồm liều lượng·thời gian dùng)
  • Bản sao điện tâm đồ (ECG) trước đây, kết quả Holter (24h), kiểm tra gắng sức, siêu âm tim·thăm dò điện sinh lý (EP), nếu có
  • Nhật ký triệu chứng: thời điểm xuất hiện·thời gian kéo dài·tình huống khởi phát (vận động, căng thẳng, caffeine, v.v.), triệu chứng kèm theo (chóng mặt·ngất·đau ngực)
  • Tiền sử gia đình: tiền sử bệnh tim tương tự hoặc đột tử
• Kiểm tra tình trạng trước khi khám ngoại trú: Gần đây có bị ngất·chóng mặt nghiêm trọng·nhịp tim nhanh kéo dài hay không, có đang mang thai hay không, các thuốc cần ngừng trước khi kiểm tra (xác nhận theo chỉ dẫn của bác sĩ).
• Danh sách tài liệu cần cho bác sĩ xem trong buổi khám: ECG mới nhất, video về triệu chứng (nếu có thể, ghi âm/quay video bằng điện thoại·ảnh chụp triệu chứng), danh sách thuốc.

Ví dụ các câu hỏi chung có thể hỏi bác sĩ

• "ECG của tôi có dấu hiệu WPW, tôi có cần điều trị ngay không?"
• "Trong trường hợp của tôi (triệu chứng·kết quả kiểm tra), tỷ lệ thành công và nguy cơ của triệt đốt bằng catheter điện cực như thế nào?"
• "Nếu cần điều trị bằng thuốc thì sẽ dùng thuốc nào và tác dụng phụ là gì?"
• "Sau điều trị, sinh hoạt hằng ngày (lái xe, vận động, mang thai) có bị hạn chế gì không?"

Ví dụ các câu hỏi tùy theo bệnh

• "Làm thế nào để xác định đường dẫn truyền phụ của tôi có nguy cơ cao (khả năng dẫn truyền nhanh) hay không? Tôi có cần làm kiểm tra EP (kiểm tra gây khởi phát) không?"
• "Khi kèm theo rung nhĩ, trong tình huống cấp cứu tôi cần tránh những thuốc nào (ví dụ: thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh canxi, v.v.) và phương pháp xử trí cấp cứu cụ thể là gì?"

Hướng dẫn khẩn cấp: Nếu bị ngất·mạch đập không đều kéo dài·rất nhanh·đau ngực dữ dội·triệu chứng trước ngất, hãy lập tức đến phòng cấp cứu.