Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)
- Tên bệnh: Bệnh tuyến cơ túi mật (Adenomyomatosis of the gallbladder)
- Nguyên nhân và sinh lý bệnh: Tình trạng tăng sản niêm mạc (biểu mô) túi mật đi kèm với tăng sản lớp cơ túi mật, khiến niêm mạc lọt vào lớp cơ, gây giãn dạng nang và dày lớp cơ. Rokitansky–Aschoff sinuses (RAS, các nang nhỏ do niêm mạc lọt vào trong lớp cơ) thường được quan sát thấy (phát hiện ở khoảng 90% trường hợp). Nguyên nhân chưa rõ ràng, nhưng có thể liên quan đến tăng áp lực trong túi mật (sỏi mật, rối loạn tống xuất túi mật, tắc nghẽn bẩm sinh, v.v.).
- Triệu chứng lâm sàng: Phần lớn không có triệu chứng. Khi có triệu chứng, có thể đau vùng bụng trên (đau quặn, đau hạ sườn phải), các triệu chứng giống khó tiêu; nếu kèm sỏi mật, có thể xuất hiện các triệu chứng do bệnh sỏi mật. Một số trường hợp bệnh tuyến cơ túi mật không kèm sỏi cũng có thể than đau.
- Ý nghĩa lâm sàng theo từng thể: Thể khu trú (thể phân đoạn/segmental) được báo cáo là cần thận trọng hơn khi phân biệt với ung thư.
Phương pháp điều trị
- Chẩn đoán·đánh giá (các xét nghiệm để quyết định điều trị)
- Siêu âm (siêu âm bụng): Có thể nghi ngờ dựa trên intramural cystic spaces, comet-tail artifact (hoặc tiếng vang của niêm mạc), v.v.
- CT bụng: Giúp đánh giá cấu trúc.
- Siêu âm nội soi (EUS)·MRI·MRCP: Được sử dụng để xác định chính xác hơn RAS và cấu trúc dạng nang, đồng thời loại trừ các dấu hiệu nghi ngờ ung thư (bất thường thành túi mật, tổn thương xâm lấn, v.v.).
- Điều trị bảo tồn
- Bệnh nhân không có triệu chứng: Theo dõi diễn tiến (kiểm tra triệu chứng định kỳ và theo dõi hình ảnh khi cần).
- Trường hợp triệu chứng nhẹ: Kiểm soát đau (thuốc giảm đau), đánh giá thêm nếu triệu chứng nặng lên.
- Thuốc
- Không có thuốc đặc hiệu làm thay đổi nguyên nhân bệnh. Khi đau·viêm cấp, tiến hành điều trị triệu chứng (thuốc giảm đau, kháng sinh khi cần).
- Thủ thuật/phẫu thuật
- Nếu đau bụng kéo dài, không thể loại trừ ung thư túi mật hoặc có triệu chứng do sỏi mật đi kèm, cân nhắc cắt túi mật (thường là cắt túi mật nội soi).
- Có xu hướng khuyến nghị phẫu thuật nếu có tổn thương dạng phân đoạn hoặc dấu hiệu nghi ngờ ác tính trên hình ảnh.
- Quản lý lối sống
- Chưa có phương pháp phòng ngừa rõ ràng, nhưng các khuyến nghị chung gồm duy trì cân nặng khỏe mạnh và ăn uống đều đặn để giảm nguy cơ sỏi mật.
- Lưu ý (nguy cơ biến chứng, v.v.)
- Phần lớn diễn tiến lành tính, nhưng đôi khi cần phân biệt với ung thư (đặc biệt là thể phân đoạn). Có thể đi kèm viêm túi mật·sỏi mật·rối loạn chức năng túi mật, v.v.
Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (kèm ví dụ câu hỏi)
- Vật dụng cần chuẩn bị
- Danh sách các thuốc đang dùng (thuốc kê đơn·thuốc không kê đơn·thực phẩm bổ sung)
- Tiền sử bệnh (đặc biệt là bệnh túi mật, sỏi mật, phẫu thuật bụng, bệnh gan)
- Kết quả xét nghiệm trước đây (siêu âm bụng, CT, MRI, v.v.) — nếu có thể, mang theo đĩa CD hình ảnh hoặc báo cáo
- Nhật ký triệu chứng: vị trí·mức độ·thời gian kéo dài của cơn đau·mối liên quan với bữa ăn·triệu chứng đi kèm (sốt, nôn, v.v.)
- Lưu ý trước khi xét nghiệm
- Để thực hiện siêu âm, trong đa số trường hợp có thể được yêu cầu nhịn ăn (6–8 giờ) (xác nhận hướng dẫn của bệnh viện).
- Câu hỏi ví dụ (các câu hỏi bệnh nhân tự ghi chú để mang theo)
- Kết quả siêu âm bụng gần đây cho thấy những dấu hiệu gì? (RAS, intramural cyst, v.v.)
- Nếu triệu chứng nặng lên thì khi nào tôi cần quay lại khám?
Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ
- Bệnh này có khả năng tiến triển thành ung thư không? Khoảng thời gian theo dõi như thế nào?
- Tiêu chí cần phẫu thuật (triệu chứng, dấu hiệu trên hình ảnh) là gì?
- Tôi cần lưu ý gì về các thuốc đang dùng hoặc thói quen sinh hoạt?
- Khi bị đau, tôi nên kiểm soát như thế nào (thuốc, chế độ ăn, v.v.)?
Ví dụ câu hỏi tùy chỉnh theo bệnh
- Trên hình ảnh của tôi (siêu âm/CT/MRI) có thấy Rokitansky–Aschoff sinuses hoặc dấu hiệu comet-tail không? Đây là thể phân đoạn (khu trú) hay thể lan tỏa (toàn bộ)?
- Nếu hình ảnh nghi ngờ dấu hiệu ác tính (bất thường thành túi mật, xâm lấn mô xung quanh, v.v.), bác sĩ khuyến nghị thực hiện thêm những xét nghiệm nào (siêu âm nội soi, MRI, phẫu thuật sớm, v.v.)?