U máu ở gan

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: U máu gan là u máu lành tính thường gặp nhất phát sinh trong gan (khối u hình thành các khoang chứa đầy máu do mô mạch máu giãn nở và tăng sinh).
• Nguyên nhân·sinh lý bệnh: Nguyên nhân chính xác chưa được biết rõ, nhưng u hình thành các khoang chứa đầy máu (cavernous spaces) được bao quanh bởi nội mô mạch máu. U thường gặp ở phụ nữ hơn, và có quan sát cho thấy kích thước có thể tăng khi mang thai hoặc tiếp xúc với estrogen. Khả năng chuyển thành ác tính hầu như không có.
• Triệu chứng chính: Phần lớn không có triệu chứng và được phát hiện tình cờ. Khi u có kích thước lớn hoặc có nhiều u, có thể xuất hiện cảm giác chướng bụng, khó chịu·đau vùng bụng trên, no sớm, buồn nôn·nôn. Hiếm khi, nếu xảy ra xuất huyết (vỡ u), có thể xuất hiện các triệu chứng cấp cứu như đau bụng cấp·hạ huyết áp.

Phương pháp điều trị

• Điều trị bảo tồn (trong phần lớn trường hợp)
  • U máu nhỏ, không có triệu chứng không cần điều trị. Khuyến nghị theo dõi định kỳ (siêu âm/CT/MRI).
  • Khoảng cách theo dõi: 6–12 tháng sau lần xác nhận ban đầu; nếu ổn định, có thể kéo dài thành 1–2 năm một lần (thay đổi tùy tình trạng của từng người).
• Thuốc: Không có thuốc điều trị nào được phê duyệt đặc hiệu. Có thể dùng thuốc giảm đau khi đau.
• Thủ thuật/phẫu thuật
  • Phẫu thuật cắt bỏ: Khi có triệu chứng hoặc nguy cơ xuất huyết, cân nhắc phẫu thuật cắt bỏ (nếu có thể, bóc tách tổn thương (enucleation) hoặc cắt gan một phần).
  • Nút mạch (nút mạch qua động mạch gan, TAE): Được sử dụng để chặn nguồn cung cấp máu khi khó cắt bỏ hoặc nhằm giảm triệu chứng.
  • Xạ trị: Chỉ sử dụng trong những trường hợp cực kỳ hạn chế·không phổ biến.
  • Tình huống cấp cứu (xuất huyết do vỡ u): Nút động mạch gan để cầm máu, sau đó tiến hành xử trí ngoại khoa khi cần.
• Chăm sóc trước/sau phẫu thuật
  • Trước phẫu thuật: xét nghiệm gan·máu và chuẩn bị tài liệu hình ảnh.
  • Theo dõi nhiễm trùng·xuất huyết trong giai đoạn hồi phục.
• Quản lý lối sống·lưu ý
  • Nhìn chung không cần hạn chế hoạt động, nhưng cần thận trọng với các hoạt động có nguy cơ chấn thương cao.
  • Thuốc có chứa estrogen (thuốc tránh thai đường uống·liệu pháp hormone) cần được quyết định sau khi trao đổi với bác sĩ phụ trách (có thể được khuyến nghị ngừng thuốc vì khả năng tăng kích thước u).
  • Nếu có kế hoạch mang thai, hãy trao đổi với bác sĩ sản khoa·bác sĩ chuyên khoa gan.

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (đồ cần chuẩn bị và ví dụ câu hỏi)

• Đồ cần chuẩn bị
  • Danh sách các thuốc hiện đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn·không kê đơn·thực phẩm bổ sung)
  • Bản sao hoặc đĩa CD kết quả xét nghiệm trước đây và gần đây (hình ảnh siêu âm·CT·MRI bụng và báo cáo đọc kết quả)
  • Ghi chép triệu chứng: thời điểm bắt đầu, tần suất, yếu tố làm nặng, đặc điểm cơn đau (mức độ·vị trí), mối liên quan với bữa ăn
  • Tiền sử phẫu thuật·xuất huyết, tiền sử mang thai (phụ nữ), tình trạng sử dụng hormone
• Dự kiến xét nghiệm·đo lường
  • Khám thực thể (sờ bụng), xét nghiệm máu (LFT, CBC, xét nghiệm đông máu nếu cần), siêu âm/CT/MRI bụng kiểm tra lại
• Ví dụ câu hỏi tự ghi chép tại buổi khám ngoại trú
  • Có yếu tố cụ thể nào làm các triệu chứng (đau bụng·cảm giác no) nặng hơn không?
  • Kích thước u có thay đổi trên hình ảnh gần đây không?

Ví dụ các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ

• Tôi cần theo dõi u máu này đến khi nào? Khoảng cách giữa các lần chụp kiểm tra là bao lâu?
• Tiêu chí nào được dùng để xác định cần phẫu thuật hoặc thủ thuật?
• Tôi có thể tiếp tục dùng các thuốc đang dùng (đặc biệt là thuốc hormone hoặc thuốc chống đông máu) không?
• Khi nghi ngờ tình huống cấp cứu (vỡ u), cần chú ý những triệu chứng nào?
• Tiên lượng như thế nào? Có nguy cơ tiến triển thành ung thư hoặc suy giảm chức năng gan về lâu dài không?

Ví dụ câu hỏi phù hợp với từng bệnh

• Tôi đang có kế hoạch mang thai; khả năng u máu phát triển trong thai kỳ và kế hoạch quản lý sẽ như thế nào?
• U máu của tôi có nguy cơ to lên do estrogen (thuốc tránh thai đường uống/liệu pháp hormone) không? Tôi có cần ngừng thuốc hormone đang dùng không?

Hướng dẫn bổ sung: Nếu có các triệu chứng cấp cứu (đau bụng dữ dội đột ngột, ngất·chóng mặt, dấu hiệu hạ huyết áp, chướng bụng nhanh chóng), hãy lập tức đến khoa cấp cứu để được đánh giá xem có xuất huyết gan hay không.