Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)
- Định nghĩa: mí mắt chỉ có một nếp gấp (không có nếp mí đôi). Trong tiếng Hàn gọi là “mí một” (mí đơn).
- Nguyên nhân chính (tóm tắt): Tỷ lệ xuất hiện nếp mí đôi thấp ở người Đông Á được cho là có liên quan đến các đặc điểm giải phẫu như nếp quạt (da và cấu trúc dưới da ở khóe mắt trong). Một số giả thuyết cho rằng cấu trúc quanh mắt đã thay đổi do các yếu tố môi trường và tiến hóa, chẳng hạn như Kỷ Băng hà cuối cùng, nhưng đây chỉ là suy đoán.
- Tóm tắt sinh lý bệnh: Khi cấu trúc liên kết của lớp hạ bì, cơ, da và mỡ tạo nên nếp mí đôi yếu hoặc không có, nếp gấp đơn (mí một) sẽ hình thành. Trong một số trường hợp, có thể đi kèm sự khác biệt về phân bố da và mỡ mí mắt, cũng như cấu trúc nâng đỡ hốc mắt.
- Triệu chứng và vấn đề liên quan: Hầu hết người bệnh đến khám vì lý do thẩm mỹ, nhưng hiếm khi có thể xuất hiện kích ứng giác mạc, viêm, chảy nước mắt, đau và giảm thị lực do quặm mi (bờ mí cuộn vào trong khiến lông mi chạm vào nhãn cầu), trong đó lông mi gây kích ứng mắt. Da chùng do lão hóa và tình trạng mỡ dưới mắt lồi ra (khiến khuôn mặt trông mệt mỏi và già hơn) cũng thường gặp.
Phương pháp điều trị (điều trị tiêu chuẩn · lưu ý · tự chăm sóc)
- Điều trị không phẫu thuật:
- Nếu không nhằm mục đích thẩm mỹ thì không cần điều trị đặc hiệu. Khi bị kích ứng mắt, có thể điều trị triệu chứng như sử dụng nước mắt nhân tạo, vệ sinh và dưỡng ẩm vùng quanh mắt.
- Điều trị phẫu thuật (liên quan đến phẫu thuật tạo hình mí mắt):
- Tạo nếp mí đôi (phẫu thuật tạo hình mí đôi)
- Phương pháp luồn chỉ (khâu không rạch): Phù hợp với bệnh nhân trẻ có da và mỡ mỏng. Hầu như không để lại sẹo, nhưng chỉ khâu có thể bị tuột.
- Phương pháp rạch: Cắt bỏ và cố định một phần da, cơ và mỡ. Có thể lấy bỏ (hoặc tái định vị) mỡ; hiệu quả lâu dài nhưng đường rạch có thể để lại sẹo (phần lớn được che khuất khi nhắm mắt).
- Phẫu thuật tạo hình mí trên: Cải thiện thị trường và thẩm mỹ bằng cách điều trị tình trạng sụp mí hoặc nhiều nếp nhăn, loại bỏ phần da và mỡ dư thừa. Trong một số trường hợp, có thể kết hợp điều chỉnh sụp mi (vấn đề ở cơ nâng mí).
- Phẫu thuật tạo hình mí dưới: Loại bỏ hoặc tái định vị túi mỡ dưới mắt, củng cố vách hốc mắt, cắt bỏ da và cơ, hoặc tiếp cận qua đường rạch ở mặt trong mí mắt.
- Tạo nếp mí đôi (phẫu thuật tạo hình mí đôi)
- Lưu ý và chống chỉ định (trước/sau phẫu thuật):
- Trước phẫu thuật: Khuyến cáo ngừng hút thuốc và các thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu như aspirin, clopidogrel 2 tuần trước phẫu thuật (cần trao đổi và điều chỉnh với bác sĩ). Nếu có bệnh toàn thân (đái tháo đường không kiểm soát, bệnh chảy máu, nhiễm trùng mắt đang hoạt động, bệnh mắt do tuyến giáp, v.v.) thì cần trì hoãn phẫu thuật hoặc do bác sĩ chuyên khoa quyết định.
- Biến chứng sau phẫu thuật: Nhiễm trùng, chảy máu, sẹo, bất đối xứng, tuột chỉ khâu, sưng và bầm tím kéo dài, chảy nước mắt, sợ ánh sáng; hiếm khi có rối loạn chức năng mí mắt (sụp mi/lộn mi, v.v.) và tổn thương giác mạc.
- Tự chăm sóc: Chườm lạnh tích cực trong 2–3 ngày sau phẫu thuật và kê cao gối, hạn chế đọc sách, xem TV và tập thể dục quá sức trong 1 tuần, có thể trang điểm sau 1 ngày kể từ khi tháo chỉ (tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ), thời gian hồi phục hoàn toàn kéo dài từ vài tuần đến vài tháng. Tuân thủ hướng dẫn sử dụng thuốc mỡ, uống thuốc và bảo vệ mắt (đeo kính râm).
Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (đồ cần chuẩn bị · thông tin cần cung cấp trước cho nhân viên y tế)
- Đồ cần chuẩn bị/thứ cần nộp:
- Danh sách tất cả các thuốc đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thảo dược và thực phẩm bổ sung)
- Tiền sử bệnh (đặc biệt là bệnh chảy máu, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, bệnh tim, v.v.) và tiền sử dị ứng
- Kết quả phẫu thuật mắt, phẫu thuật thẩm mỹ trước đây hoặc các xét nghiệm mắt (nếu có thể, mang theo ảnh và hồ sơ)
- Ảnh mắt có vấn đề (chính diện và nghiêng), cùng ghi chép về thời điểm bắt đầu và mức độ nghiêm trọng của triệu chứng
- Ghi chép triệu chứng:
- Có hay không và tần suất kích ứng mắt, đau, chảy nước mắt và thay đổi thị lực
- Bên nào bị ảnh hưởng (một bên/hai bên), triệu chứng có thay đổi theo mùa hoặc theo thời điểm trong ngày hay không
- Các xét nghiệm dự kiến khi khám: Khám mí mắt và nhãn cầu (sinh hiển vi đèn khe), đánh giá chức năng mí mắt (khả năng đóng mở mí, vị trí mí), khi cần có thể xét nghiệm máu/đánh giá nội tiết
Ví dụ về các câu hỏi chung nên hỏi bác sĩ
- Hiệu quả dự kiến và giới hạn của phẫu thuật này là gì? Khả năng tái phát (tuột chỉ) ở mức nào?
- Những thuốc nào (bao gồm cả thực phẩm bổ sung) cần ngừng sử dụng trước và sau phẫu thuật?
- Nguy cơ (biến chứng) của phẫu thuật và tần suất xảy ra ở mức nào? Nếu có vấn đề thì sẽ xử trí như thế nào?
- Thời gian hồi phục và thời điểm có thể trở lại sinh hoạt thường ngày (tập thể dục, trang điểm, đi làm) là khi nào?
- Với đặc điểm giải phẫu của tôi (độ dày da, lượng mỡ), phương pháp nào phù hợp hơn?
Ví dụ về các câu hỏi tùy theo bệnh
- Tôi bị quặm mi hoặc có triệu chứng lông mi chọc vào mắt; phẫu thuật có thể giải quyết hoàn toàn ở mức nào? Làm thế nào để giảm nguy cơ tổn thương giác mạc?
- Tôi đã từng phẫu thuật tạo nếp mí đôi (hoặc phẫu thuật mí mắt); có thể phẫu thuật lại (chỉnh sửa) không? Kết quả kỳ vọng và nguy cơ bổ sung khi phẫu thuật lại là gì?