1) Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)
- Tóm tắt định nghĩa: Viêm tai giữa mạn tính là tình trạng viêm mạn tính kéo dài ở niêm mạc tai giữa (phần tai giữa phía sau màng nhĩ), gây thủng màng nhĩ (lỗ thủng), tiết dịch tai liên tục hoặc tái diễn (dịch/ mủ) và giảm thính lực.
- Nguyên nhân chính: Thông khí tai giữa kém do rối loạn thông khí của vòi nhĩ (ống Eustachius), nhiễm khuẩn tái diễn và sự phá hủy kéo dài do cholesteatoma là những nguyên nhân chủ yếu.
- Sinh lý bệnh: Do rối loạn chức năng vòi nhĩ, áp lực và thông khí ở tai giữa bị kém, khiến tình trạng viêm niêm mạc kéo dài hoặc vi khuẩn thường trú sinh sôi, dẫn đến thủng màng nhĩ và tiết dịch tái diễn. Nếu kèm cholesteatoma, quá trình phá hủy xương tai giữa và xương chũm cùng với tình trạng viêm có thể lan rộng.
- Triệu chứng chính: Tiết dịch tai liên tục hoặc tái diễn (mủ, mùi hôi), giảm thính lực (dẫn truyền hoặc hỗn hợp), ù tai. Đau, chóng mặt dữ dội và liệt mặt không thường gặp; nếu xuất hiện, có thể là dấu hiệu của biến chứng.
2) Phương pháp điều trị
- Điều trị bảo tồn
- Loại bỏ dịch tiết bằng cách làm sạch ống tai ngoài và tai giữa (hút, rửa do nhân viên y tế thực hiện).
- Thuốc kháng sinh tại chỗ (thuốc nhỏ tai, thường là thuốc nhỏ có thành phần kháng khuẩn) được sử dụng đầu tiên.
- Nếu có nhiều dịch tiết hoặc triệu chứng toàn thân, sử dụng kháng sinh đường uống hoặc tiêm truyền theo kết quả nuôi cấy vi khuẩn.
- Phối hợp điều trị liên quan đến mũi và vòi nhĩ để kiểm soát viêm (điều trị dị ứng, viêm xoang, thuốc xịt mũi, v.v.).
- Điều trị phẫu thuật
- Được thực hiện nhằm loại bỏ triệt để: tạo hình màng nhĩ (tympanoplasty), phẫu thuật cắt xương chũm và loại bỏ cholesteatoma (mastoidectomy), bóc tách và làm sạch xương chũm cùng tai giữa, tái tạo hệ thống dẫn truyền âm thanh (chuỗi xương con) (ossiculoplasty), v.v.
- Phạm vi và phương pháp phẫu thuật được quyết định tùy theo phạm vi viêm, có hay không có cholesteatoma và tình trạng thính lực.
- Hỗ trợ thính lực
- Nếu vẫn còn giảm thính lực sau phẫu thuật hoặc khó tái tạo, có thể cân nhắc đeo máy trợ thính hoặc thiết bị trợ thính (như máy trợ thính dẫn truyền qua xương).
- Quản lý sinh hoạt và lưu ý
- Không để tai tiếp xúc trực tiếp với nước (bảo vệ tai khi bơi hoặc tắm), không đưa vật lạ như tăm bông vào tai.
- Không hút thuốc (vì làm suy giảm chức năng đường hô hấp trên và vòi nhĩ).
- Phòng ngừa viêm tai giữa nặng hơn bằng cách điều trị sớm khi bị cảm lạnh hoặc nhiễm trùng đường hô hấp trên.
- Cảnh báo (dấu hiệu cấp cứu)
- Nếu xuất hiện chóng mặt dữ dội đột ngột, mất thính lực nhanh chóng, liệt dây thần kinh mặt, sốt cao hoặc thay đổi ý thức, cần được đánh giá cấp cứu ngay lập tức.
3) Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (vật dụng cần chuẩn bị và những điều cần xác nhận trước khi khám)
- Vật dụng/tài liệu cần chuẩn bị
- Danh sách các thuốc đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và thực phẩm bổ sung) cùng thông tin về dị ứng.
- Hồ sơ khám tai mũi họng trước đây và hồ sơ các ca phẫu thuật trước đó (bao gồm phẫu thuật tai).
- Kết quả kiểm tra thính lực trước đây (đo thính lực đơn âm), kết quả chụp CT xương thái dương, MRI và các kết quả hình ảnh khác (nếu có, mang bản gốc hoặc CD).
- Ghi chép triệu chứng trong vài ngày gần đây (màu, lượng và mùi dịch tiết, có sốt hay không, thay đổi thính lực, có chóng mặt hay không, v.v.) cùng ngày bắt đầu và tần suất xuất hiện triệu chứng.
- Các mục tự kiểm tra trước khi khám
- Màu dịch tiết (trong/dịch/mủ), có mùi hay không, có chảy máu hay không.
- Có đau hay không và mức độ đau, có sốt hay không.
- Có bất thường về vận động cơ mặt (chẳng hạn khóe miệng bị kéo xệ xuống một bên) hoặc chóng mặt dữ dội hay không.
- Ví dụ câu hỏi (có thể sử dụng khi khám)
- Gần đây dịch tiết có chảy ra thường xuyên hơn hoặc mùi có nặng hơn không?
- Trước đây bạn đã từng kiểm tra thính lực hoặc chụp CT chưa? (Nếu có, hãy trình bày kết quả)
4) Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ
- "Trong tình trạng hiện tại, tôi có cần phẫu thuật (tạo hình màng nhĩ/phẫu thuật xương chũm) không? Nếu cần, lợi ích và rủi ro dự kiến là gì?"
- "Thuốc kháng sinh (hoặc thuốc nhỏ tai) được kê có tác dụng phụ gì và thời gian dùng thuốc là bao lâu?"
- "Dự kiến tình trạng thính lực hiện tại (khả năng hồi phục) sẽ như thế nào? Tiên lượng lâu dài ra sao?"
- "Trong sinh hoạt hằng ngày (bơi, tắm, đi máy bay, v.v.), tôi cần lưu ý những gì?"
- "Có những thói quen sinh hoạt và biện pháp phòng ngừa nào giúp giảm tái phát?"
5) Ví dụ các câu hỏi phù hợp với bệnh
- "Làm thế nào để xác định có hay không có cholesteatoma, và nếu có thì nên thực hiện phẫu thuật nào?"
- "Kích thước và vị trí lỗ thủng màng nhĩ hiện tại như thế nào, và khả năng phục hồi thính lực bằng phẫu thuật tạo hình màng nhĩ (tympanoplasty) là bao nhiêu?"
Lưu ý: Thông tin này chỉ là thông tin y khoa chung và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị. Nếu triệu chứng nặng hoặc có dấu hiệu cấp cứu, hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức.