Hạ magiê máu

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Tình trạng magiê huyết thanh thường ở mức ≤ 1.5 mEq/L (hạ magiê máu).
• Sinh lý bệnh: Magiê là một cation quan trọng trong tế bào (phân bố chủ yếu ở xương và dịch nội bào), đồng thời hoạt động như một đồng yếu tố của nhiều enzyme, tham gia dẫn truyền xung thần kinh, điều hòa co cơ, điều hòa Na+/K+-ATPase và kênh Ca2+. Thiếu magiê làm rối loạn cân bằng kali và canxi, có thể đi kèm hạ kali máu, hạ canxi máu hoặc gây hạ kali máu kháng trị.
• Nguyên nhân chính: Rối loạn hấp thu qua đường uống (suy dinh dưỡng nặng, bệnh Crohn·bệnh tiêu hóa mạn tính, viêm ruột do xạ trị, v.v.), mất qua đường tiêu hóa (nôn·tiêu chảy·hút dịch·mở thông hồi tràng·lạm dụng thuốc nhuận tràng), mất qua thận (thuốc lợi tiểu, tăng phosphat máu, bài niệu sau suy thận cấp, v.v.), thuốc (thuốc lợi tiểu, amphotericin B, aminoglycoside, cisplatin, v.v.), lạm dụng rượu, nhiễm toan ceton, thai kỳ·cho con bú (tăng nhu cầu), bất thường chuyển hóa liên quan đến tuyến cận giáp·steroid·aldosterone.
• Triệu chứng chính: Triệu chứng thần kinh-cơ (co thắt·cứng cơ, khó nuốt, run, rung giật nhãn cầu, thay đổi ý thức, chóng mặt, trầm cảm), co giật, tim mạch (loạn nhịp thất, kéo dài QT, v.v.). Trường hợp nhẹ có thể không có triệu chứng.

Phương pháp điều trị

• Nguyên tắc chung
  • Điều chỉnh nguyên nhân (rối loạn hấp thu·ngừng thuốc·kiêng rượu, v.v.) đồng thời điều chỉnh các chất điện giải khác (kali, canxi, phospho).
  • Liều điều trị và đường dùng được quyết định tùy theo mức độ nặng của triệu chứng, nồng độ trong máu và bệnh đi kèm (như suy thận).
• Điều trị bằng thuốc (bao gồm các căn cứ khuyến nghị được cung cấp)
  • Trường hợp nhẹ hoặc không có triệu chứng: Bổ sung magiê đường uống (tùy tài liệu, có ví dụ dùng tổng cộng 6 g đường uống mỗi ngày). (Chế phẩm và liều lượng được điều chỉnh tùy tình trạng lâm sàng.)
  • Triệu chứng nặng (co giật·loạn nhịp nghiêm trọng·giảm ý thức, v.v.) hoặc magiê máu rất thấp: Dùng magnesium sulfate (magnesium sulfate) đường tĩnh mạch·tiêm bắp. Ví dụ theo hướng dẫn được cung cấp: dùng tối đa 8–12 g đường tĩnh mạch hoặc tiêm bắp. Khi có loạn nhịp gây tử vong·ngừng tim, nhanh chóng tiêm tĩnh mạch 1–2 g magnesium sulfate trong vòng 1–2 phút, sau đó dùng liều duy trì.
  • Trường hợp kèm hạ canxi máu: Cân nhắc dùng 1 g calcium gluconate (theo chỉ định lâm sàng).
• Theo dõi
  • Trong khi dùng thuốc, theo dõi điện tâm đồ (đặc biệt là khoảng QT), nồng độ magiê huyết thanh, phản xạ gân sâu (trong khi dùng magnesium sulfate), hô hấp và huyết áp.
  • Cân nhắc ngừng dùng thuốc nếu mất phản xạ gân sâu.
• Quản lý lối sống/dinh dưỡng
  • Khuyến nghị ăn các thực phẩm giàu magiê (ví dụ: đậu phụ, các loại mầm·cải cầu vồng·rau lá xanh·các loại hạt, v.v.).
  • Ở bệnh nhân lệ thuộc rượu, khuyến nghị bổ sung thiamine (vitamin B1) cùng với magiê để hỗ trợ tái tạo thần kinh.
• Lưu ý
  • Ở bệnh nhân suy thận, dùng quá liều có nguy cơ gây tăng magiê máu (giảm phản xạ·ức chế hô hấp·hạ huyết áp·thay đổi điện tâm đồ), do đó cần thận trọng điều chỉnh liều lượng và tốc độ dùng thuốc.
  • Cần cân nhắc khả năng mất magiê do các thuốc dùng đồng thời (đặc biệt là thuốc gây độc thận·thuốc lợi tiểu·thuốc chống ung thư, v.v.).
  • Không tự ý dùng các chế phẩm magiê liều cao trong thời gian dài; hãy tuân theo chỉ định của bác sĩ.

Điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (bao gồm ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng/tài liệu cần chuẩn bị
  • Danh sách tất cả các thuốc đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn·thuốc không kê đơn·thực phẩm bổ sung) — đặc biệt là thuốc lợi tiểu, thuốc chống ung thư (như cisplatin), kháng sinh (aminoglycoside), amphotericin B, thuốc ức chế bơm proton (PPI), v.v.
  • Kết quả xét nghiệm máu gần đây (nếu có thể, bao gồm các chất điện giải), điện tâm đồ (nếu gần đây đã thực hiện).
  • Ghi chép thời điểm khởi phát·diễn biến·yếu tố gây khởi phát triệu chứng (nôn·tiêu chảy·uống rượu, v.v.).
  • Có đang mang thai·cho con bú hay không (đối với phụ nữ).
• Thông tin cần báo trước cho bác sĩ khi khám ngoại trú
  • Có hay không các triệu chứng cấp tính (ngất·đau ngực·khó thở·hồi hộp kéo dài·yếu cơ nghiêm trọng·co giật).
  • Tiền sử nhập viện·phẫu thuật·điều trị chống ung thư gần đây.
• Ví dụ câu hỏi (câu hỏi bệnh nhân có thể trực tiếp hỏi bác sĩ khi khám ngoại trú)
  • "Các thuốc tôi đang dùng (ví dụ: thuốc lợi tiểu/thuốc chống ung thư) có ảnh hưởng đến tình trạng magiê thấp không?"
  • "Magiê trong máu thấp đến mức nào thì cần điều trị nội trú?"

Ví dụ các câu hỏi chung cần hỏi bác sĩ

• Tác dụng phụ dự kiến và những điều cần lưu ý khi dùng thuốc này (chế phẩm magiê) là gì?
• Tôi cần xét nghiệm máu bao lâu một lần để cải thiện nồng độ magiê?
• Tôi có cần ngừng hoặc thay thế các thuốc đang dùng không?
• Tôi có thể bổ sung magiê trong thời kỳ mang thai·cho con bú không?
• Để phòng ngừa tái phát trong tương lai, tôi cần đặc biệt lưu ý điều gì trong lối sống?

Ví dụ câu hỏi tùy theo bệnh

• Tôi đang dùng thuốc lợi tiểu (hoặc thuốc chống ung thư) mạn tính; có thể điều chỉnh thuốc để giảm mất magiê không?
• Điện tâm đồ gần đây cho thấy kéo dài QT và magiê trong máu thấp. Làm thế nào để quyết định liệu tôi có cần nhập viện để bổ sung qua đường IV hay chỉ cần bổ sung đường uống khi khám ngoại trú?

(Tham khảo: Vì việc điều trị cụ thể có thể khác nhau tùy theo kết quả xét nghiệm và tình trạng lâm sàng, vui lòng tuân theo nhận định của nhân viên y tế phụ trách để được chẩn đoán và điều trị chính xác.)