Đái tháo nhạt

Mô tả bệnh (nguyên nhân và triệu chứng)

• Định nghĩa: Bệnh giun kim (Enterobiasis) là bệnh do nhiễm giun kim (Enterobius vermicularis), một loại ký sinh trùng đường ruột. Trứng giun kim có thể sống lâu ngay cả trong môi trường khô, do đó có thể gây nhiễm trùng tập thể.
• Nguyên nhân / sinh lý bệnh:
  • Khi nuốt phải trứng giun kim qua đường miệng, ấu trùng phát triển thành giun trưởng thành ở ruột non và ruột già. Vào ban đêm, giun trưởng thành (chủ yếu là giun cái) bò ra vùng quanh hậu môn để đẻ trứng và tiết ra chất gây ngứa, kích ứng.
  • Khi gãi hậu môn do ngứa, trứng dính trên tay có thể lại được đưa vào miệng, dễ gây tái nhiễm; nhiễm trùng tập thể giữa các thành viên trong gia đình hoặc trong nhóm (như nhà trẻ) thường xảy ra.
• Các triệu chứng chính:
  • Ngứa quanh hậu môn (đặc biệt trở nên nghiêm trọng hơn vào ban đêm, trong khi ngủ)
  • Có thể nhìn thấy những con giun mảnh như sợi chỉ trong phân, quanh phân hoặc trên đồ lót
  • Rối loạn giấc ngủ, dễ cáu gắt, trầy xước da (chàm), có khả năng nhiễm khuẩn thứ phát

Phương pháp điều trị

• Điều trị bằng thuốc (khuyến cáo thông thường; ưu tiên phản ánh thông tin được cung cấp)
  • Mebendazole: uống liều duy nhất 100 mg, sau đó uống lại sau 1–2 tuần (để phòng tái phát).
  • Albendazole: trẻ dưới 2 tuổi uống liều duy nhất 200 mg, trẻ từ 2 tuổi trở lên uống liều duy nhất 400 mg, sau đó uống lại sau 3 tuần (theo thông tin được cung cấp).
  • (Thuốc thay thế) Pyrantel pamoate: theo khuyến cáo tiêu chuẩn, uống liều duy nhất dựa trên cân nặng, sau đó dùng lại sau 2 tuần (tuân theo chỉ định của bác sĩ).
  • Lưu ý: Một số thuốc tẩy giun có thể chống chỉ định trong giai đoạn đầu thai kỳ, vì vậy nếu có khả năng mang thai hoặc đang mang thai, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ.
• Quản lý không dùng thuốc
  • Khuyến cáo điều trị đồng thời cho toàn bộ bệnh nhân và gia đình (để phòng lây nhiễm lại giữa các thành viên trong gia đình).
  • Giặt bộ đồ giường, đồ lót và đồ ngủ bằng nước nóng rồi sấy khô (hoặc là) để loại bỏ trứng.
  • Vệ sinh mọi ngóc ngách trong nhà, giặt hoặc khử trùng thảm đệm và đồ chơi.
  • Cắt móng tay ngắn và rửa tay thường xuyên, mặc quần lót vào ban đêm/thay đồ lót để tránh gãi.
• Lưu ý / nguy cơ biến chứng
  • Có thể gây tổn thương da, chàm và nhiễm khuẩn thứ phát do gãi vùng quanh hậu môn nhiều lần.
  • Ở nữ giới, giun kim có thể xâm nhập vào âm đạo, gây viêm âm đạo và các triệu chứng kích thích bàng quang (hiếm gặp).
  • Không hình thành miễn dịch tự nhiên sau khi nhiễm giun kim, vì vậy có thể tái nhiễm khi tiếp xúc.

Các điểm cần kiểm tra trước khi khám ngoại trú (kèm ví dụ câu hỏi)

• Vật dụng và thông tin cần chuẩn bị:
  • Danh sách các thuốc đang dùng (bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và thực phẩm bổ sung)
  • Thời điểm bắt đầu và diễn tiến của triệu chứng (có nặng hơn vào ban đêm hay không, có rối loạn giấc ngủ hay không, v.v.)
  • Ảnh chụp con giun nếu đã trực tiếp nhìn thấy trong phân (nếu có thể) hoặc mẫu vật
  • Gần đây người nhà, người sống cùng, hoặc trẻ tại nhà trẻ/trường học có triệu chứng tương tự hay không
  • Điều trị đã thực hiện (nếu có; tên thuốc và thời điểm dùng) và tiền sử dị ứng
  • Nếu có thể, mẫu xét nghiệm bằng băng keo Scotch (băng keo trong) được lấy ngay sau khi thức dậy vào buổi sáng (trước khi đi tiêu) hoặc kết quả xét nghiệm phân
• Hướng dẫn về các xét nghiệm có thể được thực hiện tại bệnh viện:
  • Dán băng keo Scotch quanh hậu môn vào buổi sáng rồi bóc ra để xét nghiệm trên lam kính (phương pháp chẩn đoán trứng giun kim)
  • Khi cần, xét nghiệm phân (để phân biệt với nhiễm các loại ký sinh trùng khác)

Ví dụ các câu hỏi chung để hỏi bác sĩ

• "Mục đích và tác dụng phụ dự kiến của thuốc được kê là gì?"
• "Khoảng cách giữa các lần dùng lại thuốc và việc xét nghiệm lại có cần thiết không? Khi nào tôi cần tái khám?"
• "Có cần điều trị cho cả gia đình không? Có cần thông báo cho trường học hoặc nhà trẻ không?"
• "Khi đang mang thai hoặc có kế hoạch mang thai thì nên dùng loại thuốc nào?"
• "Để ngăn tái nhiễm, ở nhà tôi cần ưu tiên thực hiện những biện pháp nào?"

Ví dụ các câu hỏi tùy theo bệnh

• "Những thành viên khác trong gia đình (đặc biệt là trẻ em) có cần được điều trị đồng thời không? Thời điểm và cách điều trị như thế nào?"
• "Cần giặt và khử trùng bộ đồ giường, đồ chơi và đồ nội thất như thế nào (cụ thể về nhiệt độ, chất tẩy rửa, là ủi, v.v.)?"